- F.
- G.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- H.
- O.
ZabDziej II p. 333 (a. 1486) : quam causam movet... Iohanni... altariste ... et viccario perpetui.]
I.
1.
(de tempore) ciągły, nieprzerwany, wieczny;
non interruptus,
continuus, sempiternus.
Iuncturae notabiliores
bonum (de Christo:
CRIC.
p. 11, v. 26
et saepius), appetitus (opp. temporalis:
VITELO Epist.
p. 6
)
, cursus (victoriarum:
WAPOW. Chr. p. 1)
, fama (
IO. VISL.
p. 207, v. 103
), firmitas (
AKapSąd II
p. 44, a.
1418)
, indubietas (syn.
perpetuo habenda:
StKapWł
p. 3, a.
1500)
, memoria (
KodWp VIII
p. 65, a.
1418
et saepius;
syn.
sempiterna:
KodUJ I
p. 183, a.
1434
et saepius),
necessitas (
AKapSąd III
p. 73, a.
1499)
, stabilitas (
PrzywKr
p. 2, a.
1324)
, vita (
PAUL. CR.
p. 125,
v. 41)
, voluntas (animi:
Dogiel IV
p. 242, a.
1526)
,
etiam per abundantiam aeternitas (
KodUJ II p. 175, a.
1456).
N.
anima
i.q. immortalis
MARTIN. OP. Chr. p. 89 : hic Cato animam esse p-am existimans; item de concr. v.gr. opus moenium (KADŁUB. p. 16 ) , scriptura ( CodPom I p. 661, a. 1242 ; simili sensu litterae : KodMp IV p. 130, a. 1411 ; cf. tamen sensu diverso infra 440,43 sqq), granicies ( i. fines bonorum StPPP VIII p. 757, a. 1399) , fons ( in imagine de Spiritu Sancto CantMAe I nr. 19, v. 2b, saec. XIV).
N.
vincula (carceres)
więzienie dożywotnie;
i.q. usque quoad quis vivit toleranda (saec. XV-XVI).
Praec.
α.
eccl.
anathema (
KodKKr I
p. 2, a.
1166)
, damnatio animae (
ArPrawn I
p. 20, saec.
XV in.in
et saepius),
maledictio (
AKapSąd III
p. 148, a.
1510)
, paenitentia (
StSyn III
p. 8
et saepius).
β.
phil.
ens (syn.
necessarium :
BYSTRZ. Log. fol. E IVb
;
;simili sensu
abs. loco subst.
perpetuum,,
-i
n.
HESSE Quaest. p. 367 : p-a permanentia sunt duplicia: quaedam immobilia, sicut Deus; quaedam mobilia sicut orbes, caelum et stellae fixae.
STOB. Parv. fol. B IIb : contingere ... ab esse nihil differt in p-is;
BYSTRZ. Log. fol. t IVb : omnis scientia est de aliquo necessario et p-o), motus (syn. continuus et infinitus:GOST. Th. fol. g Ia) , quidditas (secundum esse; syn. incorruptibilis : BYSTRZ. Log. fol. i IVa) , substantia ( MatFil IV p. 55, saec. XV : essentia... substantiae p-ae est essentia carens omni compositione et componibilitate);
opp. temporalis:
JAC. PAR. Tract. fol. b Vlla : unum est temporale et accidentale, aliud p-um et essentiale.
Item log.
demonstratio (
BYSTRZ. AnalPost fol. e IVa)
, conclusio
(
ib. fol. e IVa
; syn. aeterna
ib. fol. e VIIa
;
; necessaria
ib. fol. e Vb
;
;distinguitur quantum ad suam veritatem; opp. quantum ad suam
realitatem
ib. fol. e Villa)
, subiectum conclusionis (syn. aeternum;
distinguitur quo ad esse realis exsistentiae;
opp. quo
ad aliquod aliud esse
ib. fol. e Vlla)
, scibile
(distinguitur condicionaliter; opp. categorice
ib. fol. Villa).
γ.
locut.
adv.
perpetuo tempore
zawsze, po wszystkie czasy; semper, tempore sempiterno
KodWp III
p. 340, a.
1370
et saepius); simili
sensu
perpetuis temporibus (
StSyn III
p. 24
et passim; additur
et aeviternis :
CodEp III
p. 304,
a. 1479)
vel
temporum decursibus (
*PommUrk V
p. 143, a.
1313)
vel
annis (
KodWp VIII
p. 49,
a. 1417)
item
modo perpetuo (
AGZ II
p. 143,
a. 1455
:
sortem ... vendidit ... modo p-o;
StPPP II p. 679, a. 1463 : kmethones ... tenutario ... arare ... et hoc modo p-o complere debent),
porro in perpetuum (imperpetuum, cf. s. v. IMPERPETUUM ;syn. in aevum: KodUJ II p. 185, a. 1457 et saepius; opp. ad tempus : Lites I p. 149, a. 1339) , in perpetuo; de perpetuo ( KodKKr II p. 4, a. 1330 : de p-o ... laudamus ... fratres ... ecclesie s. Marci a sacramentis omnibus ministrandis ... penitus abstinendos), a perpetuo (
AAlex p. 76, a. 1502 : sua serenitas ... confirmavit ordinationem et approbavit a p-o),etiam
perpetuis (
KodMaz(K) p. 472, a. 1240 : nostre ... gracie volo, quod sit expers p-is;
TPaw IV p. 317, a. 1406 : totam porcionem hereditatis ... patruo suo ... resignauit ... p-is).
2.
(de spatio) jednolity, ciągły, zwarty; solidus, integer, v. gr. lapis (MARTIN. OP. Chr. p. 136 ) .
II.
iur.
A.
de hominibus
1.
pełniący funkcję (zwł. kościelną) w sposób nieodwołalny, dożywotni;
qui munere modo irrevocabili fungitur
KodWp VI p. 76 (a. 1300) : vicarios p-os ... in ipsorum vicariis perpetuamus.
DokMp VIII p. 353 (a. 1356) : scabini septem ... p-i presidentes circa iudicium nostrum.
KodKKr II p. 81 (a. 1381) : quos mansionarios cum dicto precentore ... fore volumus manuales siue temporales et non p-os.Ita saepius, praec. eccl. beneficiatus ( ŹrWaw I p. 68, a. 1481) , capelląnus ( DokKKr II p. 12, a. 1417 et saepius), clericus ( ŹrWaw I p. 77, a. 1484) , mansionarius ( cf. supra 31 et saepius), minister ecclesiae ( KodWp IX p. 422, a. 1434) , vicarius ( DŁUG. LibBen I p. 321 et saepius).
Opp.
manualis
(
cf.
supra 32
et saepius),
temporalis
(
ib.
et saepius).
Occ.
comes (Strigoniensis
*KodKKr I
p. 259, a.
1355
; Scepusensis
*CodEp III
p. 186, a.
1474)
, iudex (
ArPrawn X
p. 466, a.
1415)
, molendinator
(opp.
annualis :
IurMas II p. 194, a. 1524 : molendinatores p-i et mineratores per duodecim grossos ... annuales vero per sex grossos solvant),possessor (
DokMp VI p. 18, a. 1387 : veros et legittimos heredes et dominos ac p-os possessores).
AGZ XVI p. 261 (a. 1495) : Ieronimus ... in Lubathowa possessor p-us.
2.
dziedziczny,
odziedziczony; hereditate
acceptus
StPPP II p. 728 (a. 1467) : Iohannes ... duos famulos laborum in montibus in Wyelyczka p-os, quos pater ipsius Iohannis habuit, habet.
B.
de rebus
1.
trwały, nieodwołalny, wieczysty;
qui in omne tempus
valet, irrevocabilis.
Iuxta ponitur
firmus (
DokLub
p. 88, a.
1256).
Dicitur
census
(opp.
annuus :
KsgŁawKr p. 136, a. 1375 ; temporalis:DŁUG. LibBen I p. 243 et saepius), concordia ( StPPP VIII p. 374, a. 1394) , constitutio (opp. temporalis: StPPP III p. 10 ) , decretum ( StKapWł p. 10, a. 1500) , divisio ( CodEp III p. 87, a. 1455 ; ad rem cf. Dąbkowski Prawo prywatne II p. 57), donatio (syn. irrevocabilis: DokRad p. 17, a. 1387 et saepius), edictum ( DyplMog p. 70, a. 1369 et saepius), exceptio (syn. peremptoria; opp. dilatoria seu temporalis: StPPP III p. 73 ) , impedimentum (matrimonii Tom. VII p. 284, a. 1525) , ius ( KodMp II p. 4, a. 1161 et saepius; syn. hereditarium: PrzywKr p. 2, a. 1324 ; ad rem cf. Dąbkowski Prawo prywatne II p. 139), lapsus ( cf. supra V 1254,13 sqq.), militia (i. ius nobilitatis StPPP VII p. 289, a. 1404) , privilegium ( KodMp IV p. 483, a. 1448) , silentium (i. cessatio a vindiciis DokMp I p. 4, a. 1257 et saepius; simili sensu pax: KsgŁawWar I p. 138, a. 1469) , venditio ( StPPP VI p. 197, a. 1521).
N.
moneta :
ArPrawn IV p. 148 (saec. XV ex.ex) : moneta ... debet esse p-a et bona in valore, ut per hoc ceteris sit grata et accepta.
2.
nadany w sposób nieodwołalny, stanowiący wieczystą własność; talis, quem quis possidere vel quo uti modo irrevocabili potest
DokMp I p. 332 (a. 1405) : scultetus ... coram septem scultetis p-as habentes scultecias ... respondebit.
Ib. VIII p. 397 (a. 1440) : registra zupparum aliorum p-orum castrorum regni (cf. ib. supra : castrum ... regno in p-um cedatur).
AGZ V p. 130 (a. 1444) : ad fluvium ... fuit molendinum Colomiense p-um.
DŁUG. LibBen I p. 93 : unum laneum cmethonalem p-um habet custodia Cracoviensis.Ita saepius, v. gr. area ( DŁUG. LibBen I p. 321 ) , domus ( ib. p. 201 ), beneficium ( AKapSąd III p. 132, a. 1509 ; opp. manuale: KodUJ IV p. 112, a. 1532) , molendinum ( cf. supra 32 ), vicaria ( KodWp III p. 32, a. 1354 et saepius), item honor infulae ( DŁUG. LibBen I p. 3 ) , legatio ( WAPOW. Chr. p. 139 ).
N.
litterae
tzw. list wieczny, dokument zatwierdzający wieczyste
nadanie;
quibus quid in perpetuum conceditur
CorpJP III p. 152 (a. 1511) : in cancellaria nostra ... a litteris salvi conductus duodecim grossi, a litteris p-is in pergameno cum serico sexagenae quinque solvantur.
Tom. IV p. 56 (a. 1516) : non solemus scribere nomina consiliariorum nisi in literis p-is, et eorum tantum consiliariorum, qui nunc sunt presentes apud maiestatem regiam.
III.
sensu non satis certo
via
droga publiczna, powszechnie dostępna?
i.q. publica?
StPPP VIII p. 27 (a.
1381)
:
non habuit ... inpedire ... pro uia p-a perdita, quam per meum horeumhabui.
Ib.
p. 416
(a. 1397)
:
eadem via non erit p-a nisi ... gregem pellere et ad agros transire.
Cf.
PERPETUALIS
III.