Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PATERNUS

Gramatyka
  • Formypaternus, paterna, paternus, paterna
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -orum -i -ae
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownik
  • Rodzajnijakimęskiżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1.
      • a. qui patris est, ad patrem, pertinet,
      • b. quem quis a patre (hereditate) accepit.
    • 2. eccl. qui patri convenit, patris proprius. Praec. eccl. refertur ad papam, episcopum sim., v.gr
  • II.
    • 1. patris frater, patruus
    • 2. patris soror (vel patrui uxor)

Pełne hasło

PATERNUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc. (patema),
  • A.
  • N.
I. ojcowski .
1.
a. należący (odnoszący się) do ojca; qui patris est, ad patrem, pertinet, v. gr. stirps ( ArPrawn VIII p. 97, a. 1406 et saepius), clenodium ( ArHist VIII p. 473, a. 1427 ; arma: StPPP VII p. 565, a. 1501) , cognomen ( DokMp I p. 116, a. 1359), etiam exsequiae (i. patris ChrMP p. 565 ).
N. phil.
pars rei domesticae ( KomPolit p. 177, saec. XV ex.ex : pars rei domesticae p-a patrem et liberos continet. Refertur ad Deum Patrem, v. gr. fons (de Spiritu Sancto CantMAe I nr. 19, v. 2b, saec. XIV) , gloria ( * KodKKr I p. 236, a. 1348) , regnum ( HUSSOW. p. 83, v. 430 ).
b. pochodzący od ojca, odziedziczony po ojcu; quem quis a patre (hereditate) accepit.
Praec.
bona, hereditas, portio sim.
Syn.
hereditarius ( Lites II p. 137, a. 1413 ; AKapSąd III p. 161, a. 1512) , naturalis ( KodMp III p. 271, a. 1374 : fassi sunt... vendidisse ... naturalem seu p-am hereditatem), item de abstr. , v.gr. ius ( Lites II p. 137, a. 1413 et saepius), principatus ( KodMp I p. 52, a. 1257 et saepius), successio ( KodKKr I p. 26, a. 1228 et passim).
N.
divisio (bonis patemalibus: AGZ XIII p. 375, a. 1462).
Abs. loco
subst. paterna,, -orum n. spadek po ojcu; bona a patre hereditate accepta.
Additur
hereditaria:
ArPrawn X p. 68 (a. 1398) : commisit omnia p-a hereditaria ... amite sue.
2. właściwy ojcu; qui patri convenit, patris proprius. Praec. eccl. refertur ad papam, episcopum sim., v. gr. affectus ( *CodEp III p. 302, a. 1479) , sollicitudo ( KodWp II p. 2, a. 1288 et saepius, pietas ( AKapSąd II p. 674, a. 1494) sim., monita sim.( ArHist X p. 138, a. 1523 et saepius).
N.
lex i.q. clemens, benigna
KodWp I p. 135 (a. 1233) : quia novimus, quod lege clementi homines plurimum delectentur nec non et leges p-e avidius appetuntur et dulcius possidentur, colonis ... ius Theutonicum indulgemus.
II.
abs. loco subst.
1. paternus,, -i m. brat ojca, stryj; patris frater, patruus
KsgŁawKr p. 86 (a. 1372) : Paulum tutorem p-um puerorum Anne et Leonardi.
AGZ VI p. 61 (a. 1460) : Iohannes et Casper germani ... se Laurencii ... interfecti p-os esse legittimos ... recognoverunt (cf. ib. infra pro capite dicti Laurencii filiastri eorum).
2. paterna,, -ae f. siostra ojca (lub żona stryja); patris soror (vel patrui uxor)
KsgSądWar p. 55 (a. 1498) : vendidit agrum p-e sue pro duabus marcis.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)