Ogólne
Pełne hasło
Więcej

QUAESTUS

Gramatyka
  • Formyquaestus, questus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -us
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • 1. korzyść, zysk
    • 2. dochód, zyskłupokup
    • 3. zapłata za pracą, zarobek
  • II.
    • 1. opłata, czynsz,podatek
    • 2. + iudicii opłata sądowa
  • III. eccl.
    • 1. + ecclesiaeopłata kościelna
    • 2. eccl.kwesta, zbiórka datków na cele kościelne

Pełne hasło

QUAESTUS s. QUESTUS, -us m.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • N.
  • W.
[acc. pl. quaestos: KsgRWar p. 153 (a. 1500) : promisit condescendere omnes questos civitatis ab illa domo.]
I.
1. korzyść, zysk; fructus, commodum.
N. locut.
quaestui esse być korzystnym; utilem, fructuosum esse.
2. dochód, zysk; proventus, lucrum. Glossa Pol.
RFil XVI p. 343 (saec. XV med.med) : q-us «pryszczye».
Occ. α. łup; praeda
MHer III p. 98 (saec. XV) : fur vadit ad stabulum, ut q-us vota suppleat.
*Tom. XIII p. 323 (a. 1510) : assueti equos et pecora ... rapere neque nunc abstinent a simili q-u.
β. okup; redemptionis pretium
EBO p. 95 : carceri traditur ... catenarum nexu, q-us duntaxat gratia, compeditus.
Iuncturae verbales ad 1 - 2:
quaestus provenit (
KodKrak p. 723, a. 1542) ; quaestui servire ( CRIC. p. 285 ) ; quaestum conquirere ( DŁUG. Op. p. 249 ) , consequi ( ib. p. 177 ) , exigere (ex aliqua re id. Hist. I p. 104 = I p. 164 ed.nov. ), facere (aliqua re : ArPrawn VII p. 221, a. 1566) , habere (ex aliqua re : DŁUG. LibBen I p. 457 ; ; in aliqua re: CALLIM Greg. p. 16 ).
3. zapłata za pracą, zarobek; merces laboris, salarium
KomKadł p. 73 : seruis non persoluere salaria et eorum q-us.
DŁUG. LibBen I p. 257 : altaristae ... duodecim marcas pro suo q-u et solario.
Occ. simili sensu pl.
ZabDziej II p. 401 (a. 1487) : petit tres fertones ... pro occasione q-uum sibi ... debendorum.
II.
1. opłata, czynsz,podatek; solutio, pensio, tributum
KADŁUB. (Pl) p. 14 : questoribus ... q-us exsoluatur censualis, debetur enim cesari.
KodWp I p. 277 (a. 1253) : in villa ... Olobok ... omnes q-us et exactiones ... dictis dominabus ... assignamus.
KodMp II p. 145 (a. 1280) : conferimus ... ciuitatem Sandecz cum theloneo et omni q-u et vtilitate ipsius.
Ita saepius.
Iuxta posita
exactio ( supra 41 ), fructus ( KodWp III p. 318, a. 1368 et saepius), lucrum ( DokSZKr p. 20, a. 1376) , proventus ( ib. ), utilitas ( supra 44 ) .
N. constr. sq.
ab, cf. supra 12.
2. iudicii opłata sądowa; pecunia, quae iudici in iudicio solvebatur
KodKKr I p. 111 (a. 1279) : de omni ... q-u iudicij ... monasterio ... duas partes presentabunt cives.
KodMp II p. 229 (a. 1313) : de quibuslibet q-bus iudiciorum siue iudicatis nobis duabus partibus presentatis ... partem terciam retinebit scultetus.
Ita saepius. Simili sensu iudicialis ( CapSl p. 14, a. 1526).
N.
iuramenti tzw. przysiążne, opłata pobierana przy składaniu przysiągi w sądzie; pecunia a iurantibus iudicio solvi solita
KodPol III p. 125 (a. 1281) : quod ... iuramentum et q-us iuramenti vel «prisusne» ... in iam dictis villis ad ... monasterium pertinerent.
III. eccl.
1. ecclesiae opłata kościelna; pecunia sacerdotibus sacramenta administrantibus solvi solita
KodUJ I p. 134 (a. 1422) : omnis q-us ecclesiae baptismales, introductionales, vigiliales ... iuxta numerum vicariorum dividantur.
DŁUG. LibBen I p. 569 : q-us ecclesiae baptismales, intraductionales, vigiliales ... percipient vicarii.
2. kwesta, zbiórka datków na cele kościelne; stipis eccl. collectio
DŁUG. LibBen I p. 431 : vicarios ... non ... participantes ... de oblationibus et q-u.
KodPol II p. 572 (a. 1488) : prepositus ... columbationem in toto et medietatem q-us et offertorij ... recipiet.
ŁASKI LibBen I p. 255 : habent mansionariimedietatem offertorii seu oblationum et q-um integrum.
N. locut.
quaestum facere kwestować; stipem eccl. colligere
ACapOP p. 375 (a. 1568) : in fraudem conventuum ... q-us per oppida et villas facit.
Cf. QUAESTA QUAESTUATIO.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)