Ogólne
Pełne hasło
Więcej

QUADRA

Gramatyka
  • Formyquadra
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. propr. propr. jedna czwarta część czegoś, ćwiartka
    • 1.
      • a. czwarta część godziny, kwadrans
      • b. czwarta część roku, okres trzech miesięcy
    • 2. de loco: czwarta część łanu
  • II. transl.
    • 1. kromka chleba
    • 2. czworokątny talerz
  • III. astr. astr. t.t. oddalenie planety od Słońca o 1/4 Zodiaku

Pełne hasło

QUADRA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • N.
  • K.
  • W.
I. propr. jedna czwarta część czegoś, ćwiartka; quadrans, quarta pars alicuius rei
KodLit p. 88 (a. 1404) : in cuius sigilli medio clipeus quadripartitus, in cuius suprema q-a uersus dextrum latus figure aquile ... et in inferiori q-a eiusdem lateris caput bouis cornuti.
InstrAstr p. 125 (a. 1408) : divide limbum in quatuor partes precisissime ... deinde divide quamlibet q-am in 90 partes in hunc modum: divides primo unam q-am in tres partes etc.
Ita saepisime.
Praec.
1. de tempore
a. czwarta część godziny, kwadrans; quarta pars horae
AKapSąd II p. 826 (a. 1521) : post certum spatium hore, quasi post q-am.
b. czwarta część roku, okres trzech miesięcy; quadrans anni, spatium trimestre
KodWp X p. 330 (a. 1443) : laborare debet pro socio ad aliquem magistrum q-am anni ad minus.
Cf. QUADRALE.
2. de loco: czwarta część łanu; quarta pars mansi
ZabDziej I p. 253 (a. 1541) : Stanislaus ... accepit 3 vaccas pro q-a agri a Ioanne ··· quam q-am invadiavit ... que q-a iacet parte una Stanislaum ... altera Ioanne (sic ).
II. transl.
1. kromka chleba; panis segmentum, nonnisi in locut. ex alicuius quadra haerere, cf. supra IV 704, 41 sqq.
2. czworokątny talerz; catillus quadrangularis
GLb p. 85 : q-a, discus quadrangularis «czvyorogranysti thalyerz».
ZabDziej IV 1, p. 29 (a. 1548) : supellectilia vero ... sunt ... item catinus parvus, item q-a stannea.
III. astr. t.t. oddalenie planety od Słońca o 1/4 Zodiaku; quadratum, dicitur cum planeta a Sole per quartam partem Zodiaci distat
ALBERT. p. 79: stellae erraticae seu planetae ... cum ... videbantur prope Solem, eorum motus ... apparebat velox, cum circa q-as a Sole non moveri quidem, sed stare videbantur.
Ib. p. 116 : depraehendendo verum locum Mercurii ... quando distaret suo medio cursu per q-am ab altera longitudinum etc.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)