- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- N.
- K.
- W.
I.
propr. jedna czwarta
część czegoś, ćwiartka;
quadrans, quarta pars alicuius rei
KodLit p. 88 (a. 1404) : in cuius sigilli medio clipeus quadripartitus, in cuius suprema q-a uersus dextrum latus figure aquile ... et in inferiori q-a eiusdem lateris caput bouis cornuti.
InstrAstr p. 125 (a. 1408) : divide limbum in quatuor partes precisissime ... deinde divide quamlibet q-am in 90 partes in hunc modum: divides primo unam q-am in tres partes etc.Ita saepisime.
Praec.
1.
de tempore
a.
czwarta część godziny, kwadrans; quarta pars
horae
AKapSąd II p. 826 (a. 1521) : post certum spatium hore, quasi post q-am.
b.
czwarta część roku, okres trzech miesięcy;
quadrans anni, spatium trimestre
KodWp X p. 330 (a. 1443) : laborare debet pro socio ad aliquem magistrum q-am anni ad minus.Cf. QUADRALE.
2.
de loco: czwarta część łanu;
quarta pars mansi
ZabDziej I p. 253 (a. 1541) : Stanislaus ... accepit 3 vaccas pro q-a agri a Ioanne ··· quam q-am invadiavit ... que q-a iacet parte una Stanislaum ... altera Ioanne (sic ).
II.
transl.
1.
kromka chleba; panis
segmentum, nonnisi in locut.
ex alicuius quadra haerere,
cf.
supra IV 704, 41
sqq.
2.
czworokątny talerz;
catillus
quadrangularis
GLb p. 85 : q-a, discus quadrangularis «czvyorogranysti thalyerz».
ZabDziej IV 1, p. 29 (a. 1548) : supellectilia vero ... sunt ... item catinus parvus, item q-a stannea.
III.
astr.
t.t. oddalenie planety od Słońca o 1/4 Zodiaku;
quadratum, dicitur cum planeta a Sole per quartam partem Zodiaci distat
ALBERT. p. 79: stellae erraticae seu planetae ... cum ... videbantur prope Solem, eorum motus ... apparebat velox, cum circa q-as a Sole non moveri quidem, sed stare videbantur.
Ib. p. 116 : depraehendendo verum locum Mercurii ... quando distaret suo medio cursu per q-am ab altera longitudinum etc.