Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PROFUNDO-1

Gramatyka
  • Formyprofundo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -fudi, -fusum
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. wylewać, rozlewać, przelewać
    • 2.
      • a. zalewać, oblewać
      • b. + luce, somno) zalewać, ogarniać
  • II. transl.
    • 1. wydawać z siebie, wydobywać, rodzić
      • a.
      • b.
      • c. dawać, ofiarowywać
      • d. + pecuniam wydawać na coś, trwonić, wyrzucać
      • e. obdarowywać kogoś czymś

Pełne hasło

1. PROFUNDO, -ere, -fudi, -fusum
I. propr.
1. wylewać, rozlewać, przelewać; effundere, perfundere, diffundere.
2.
a. zalewać, oblewać; perfundere, irrigare
ARect I p. 546 (a. 1514) : vidit Almanum wlneratumet cruore p-sum.
AKapSąd II p. 853 (a. 1528) : incantationem ... fecit... p-ndo limina hostii domus Margarethe.
COPERN. Rv p. 9 : huic terrae ergo circumfusus Oceanus maria passim p-ns, decliuiores eius descensus implet.
b. in imagine (de luce, somno) zalewać, ogarniać; implere
VAdAnt p. 45, v. 7 : hic cępit eum somnus et... pleno cornu p—dit eum soporifera quies.
NIC. BŁ. Serm. III p. 153 : Luna quando est Soli coniuncta ... magis p-itur luce, quam ante.
StPPP VII p. 518 (a. 1487) : lucis integritas ... amplioris undique rutilantis iubaris expectato decore p-itur.
II. transl.
1. wydawać z siebie, wydobywać, rodzić; edere, producere, procreare.
Praec. Dicitur
a. de pariendo.
b. de dicendo.
N.
orationem ad Deum ( DŁUG. Op. p. 38 ) , preces ad s. Stanislaum ( ib. p. 160) , petitionem ( SSrSil VIII p. 207, a. 1463).
c. dawać, ofiarowywać; dare, donare.
d. pecuniam sim. wydawać na coś, trwonić, wyrzucać; expendere, prodigere.
e. obdarowywać kogoś czymś; aliquem aliqua re donare
ArHist IV p. 18 (a. 1278) : tibi ... nostre largitatis dextram sic volumus aperire, ut gracie nostre ubertate p-sus redundes influentia facultatum.
FormJ p. 12 (a. 1401) : benignitatis vestrae ... recordium ... me ampliori gaudio et copiosiore exsultacione p-dit uberius, quanto etc.
Constr. ad 1 - 2:
a. sq. dat.
HERBORD p. 5 : pecuniam p-ret Domino in sumptus edificiorum.
KADŁUB.(Pl) p. 148 : stipulam ... caballis proculcandam p-rent.
b. sq. dupl. acc. , supra 15 -16. c. sq. abl. d. sq. ad, cf. supra 1 et 2. e. sq. contra:
ARect II p. 157 (a. 1549) : verbis ... p-sis contra magistrum.
f. sq. cum :
DŁUG. Op. p. 195 : quicquid ... habere poterat in pauperes ... maxima cum alacritate p-bat.
g. sq. de :
CodVit p. 680 (a. 1424) : partum ... de thalamo uteri sui ... p-dit.
PAUL. CR. p. 36, v. 633 : sepulcrum s. Stanislai mirum de se ... p-dit odorem.
h. sq. in c. acc. i. sq. in c. abl. j. sq. pro :
Tom. VI p. 276 (a. 1523) : pro tuenda ... dignitate regia ... vitam et spiritum p-re.
Ib. VII p. 258 (a. 1525) : pro bono statu rei Christiane ... sanguinem et vitam ... p-re.
k. sq. sine:
Tom. XIII p. 111 (a. 1531) : impensae ... sine ullo fructu non p-entur.
III. confunditur c. voce proiciendi:
CALLIM. Hist. p. 146 : equus ... dolore saeuiens ... equitem p-dit in caput.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)