- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
- O.
DokMp V p. 25 (a. 1403) : fideli nostro privilegium presentem ... damus.
KodTyn p. 241 (a. 1426) : eundem privilegium non posuit.
KodMp IV p. 483 (a. 1448) : privilegium perpetuum in pargameno patentem.
DecrICC I p. 47 (a. 1458) : circa eundem suum privilegium ... permanere.
IurMas II
p. 87 (a.
1499)
:
priuilegium quem ... nobis
amittere contingerat, eundem serenitas sua ... confirmare ... dignaretur.]
I.
1.
iur. szczególne
prawo, wyjątkowe uprawnienie, przywilej;
praerogativa, ius praecipuum, potestas singularis. Explicatur
StPPP X p. 49 : p-um est specialis ... donacio loci, possessionis seu alicuius prerogative ex speciali gracia donacio seu largicio.
2.
przywilej, szczególny dar, wyróżnienie; favor peculiaris,
munus eximium.
Dicitur v. gr.
confortativum (
FormJ
p. 63
)
, spirituale (
MATTH. Serm.
I
p. 81
)
; castitatis (
PEREGR. Serm.
p. 545
),
humilitatis (
BRUNO Qfr .
p. 79
)
, virginitatis (
KodWp VII
p. 120, a.
1403)
; item praerogativae (
DŁUG. Op.
p. 404
)
.
II.
pismo, dokument zwł. nadający albo
potwierdzający jakieś
uprawnienia; testimonium conscriptum, quo alicuius rei potestas datur vel
comprobatur
KodMp II p. 26 (a. 1217) : idcirco a prudentibus obliuionis incommodo per instrumenta et p-a occuritur, vt labentis ac fugientis memorie lubricum per scriptorum habenas refrenetur.
DokKKr I p. 6 (a. 1219) : innotesco ... presentibus super dotaliciis ecclesie ... mihi oblatum fuisse p-um domini.
KodMp II p. 53 (a. 1233) : verum p-um ... vidimus et tenuimus non abrasum non abolitum.
Ib. I p. 1 (a. 1178 esse asseritur, est vero saec. XIII) : presens p-um manu propria ... sigillo roboravit.Ita vulgo.
N.
definitiones
StPPP X p. 49 : differencia est inter p-um et instrumentum; p-um enim caret signo publico, sed pro signo ... retinet sigillum inpensum vel apensum ... eciam instrumentum est de rebus spiritualibus vel aliis protestacionibus, sed p-um frequencius de rebus secularibus.
Ib. infra: p-um est quoddam conscriptum seu futurorum contestacio humane operacionis, quo quis exemitur ab hiis, que sibi in futurum obici possunt.
Dicitur
litterarum (
SchlUrk
p. 350,
а. 1261
et saepius), scripti (
CodSil(M) I
p. 55, a.
1148
;
KodKKr I
p. 6, a.
1186
et saepius); simili sensu littera(e) privilegii (
DokMp I
p. 76, a.
1349
;
StPPP VIII
p. 155, a.
1385
et saepius).
Syn. et
iuxta posita
diploma (
ArPrawn VII p. LXX. a. 1566)
, instrumentum (
KodMp II
p. 26, a.
1217
;
ib.
p. 258, 1325
et saepius; publicum:
DokMp V
p. 49, a.
1406)
, ius (
HKap
p. 68, a.
1472
;
APozn II
p. 283, a.
1495
et saepius), littera (
DokMp I p. б, a. 1277
et saepius: privilegialis:
ib.
p. 258, a.
1393)
, munimentum (
KodMaz(L)
p. 193, a.
1438
;
APozn I
p. 74, a.
1440
; litterale:
KodMp IV p. 483, a.
1448)
, statutum:
ArPrawn I
p. 28, a.
1400
;
ib. V
p. 478, saec.
XV ex).
Praec.
radicale
tzw.
przywilej korzenny, dokument
nadający prawo do pierwszego
założenia, lokacji miasta lub wsi;
lit
terae, quibus quis primus conditor
constituitur
StPPP IX p. 89 (a. 1469) : pars aduersa posuit p-um radicale alias «corzennij» scultecie.
Visit. p. 3 (a. 1511) : de quo p-o radicali, ubi sit, advocato non constat.
Ib. p. 70 (a. 1511) : habet p-um radicale sub sigillo archiepiscopi.Varia ad I – II :
1. iuncturae notabiliores selectae a. nominales, v. gr. confirmationis (KodWp III p. 377, a. 1372) , decimationis liberae ( AKapSąd III p. 288, a. 1506) , doctoratus ( PamLit VI p. 509, a. 1540) , donationis ( NPrzeszł. IV p. 286, a. 1468) , erectionis (altaris: ŹrWaw I p. 22, a. 1463 ; ecclesiae: AKapSąd III p. 130, a. 1509) , exceptionis ( ArPrawn X p. 329, a. 1411) , exemptionis ( KodWp III p. 48, a. 1356) , exstinctionis tituli ( StPPP VI p. 216, a. 1523) , fori ( KodWp III p. 753, a. 1282 et saepius), libertatis ( PommUB p. 142, a. 1257) , nobilitatis ( StPPP VIII p. 907, a. 1400 ; ib. VII p. 302, a. 1416) , perpetuitatis ( DokMp VI p. 82, a. 1390 ; AGZ VI p. 5, a. 1391 et saepius), securitatis ( CodSil(M) III p. 150, a. 1226), sim.
b.
adiectivales,
v.
gr.
α. apostolicum (
KodWp I
p. 26, a.
1175
;
CorpJP III
p. 339, a.
1516)
, archiepiscopale
(
ib.
p. 383, a.
1519)
, capitulare (
DŁUG. LibBen
I
p. 172
)
, clericale (
AKapSąd III
p. 266, a.
1499)
, ducale (
DokSZKr
p. 3, a.
1302
;
AKapSąd III p. 55, a. 1486)
, ecclesiasticum (
StPPP VII
p. 302, a.
1416
et saepius), evangelicum (
FormJ
p. 71
),
hereditarium (
KsgZKal
p. 141, a.
1406)
, regium (
StPPP VII
p. 416, a.
1463)
, terrestre (
AkapSąd
II
p. 12, a.
1415).
β. capitale et
principale (
KodWp III
p. 377, a.
1372
;
DokMp I
p. 228, a.
1385)
, colloquiale (
StPPP VII
p. 334, a.
1428)
, confirmatorium (
PommUrk III
p. 344, a.
1298
;
KodMaz(L)
p. 193, a.
1438)
, originale (
DokMp V
p. 36, a.
1405
;
DokRad
p. 59, a.
1447
et saepius), personale (
KOMOR.
p. 290
;
StPPP VII
p. 233, a.
1544)
;, ratificatorium (
KodMaz(L)
p. 193, a.
1438)
, speciale (
AKapSąd III
p. 119, a.
1508
;
Tom. VIII p. 86,
a. 1526).
γ. antiquum (
KodMp IV
p. 222, a.
1425)
, novum (
DokKKr I
p. 1
. a, 1219)
, perpetuale (
DokMp I
p. 250, a.
1391)
, perpetuum (
KodMp IV
p. 483, a.
1448
; opp. temporale:
StPPP X p. 4)
, vetus (
DokKKr I
p. 7, a.
1219
;
ib.
p. 50, a.
1330
et saepius), sim.
c.
verbales,
v.
gr.
α. privilegium (alicui) concedere, conferre (
KodWp II p. 1, a.
1288)
, dare, sim.
β. privilegio coronare (
CodSil(M) III
p. 150, a.
1226)
, privilegiare (
Lites II
p. 254, a.
1330
et saepius), sim.
2.
constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
(saec.
XVI).
c.
sq.
ad :
AKapSąd II p. 793 (a. 1515) : p-um ipsi domino ... ad imprimendum libros concessum est.
d.
sq.
cum :
AKapSąd III p. 268 (a. 1499) : p-um cum innovacione ... antiqui p-ii concedere.
e.
sq.
de
(saec.
XVI).
f.
sq.
in
c.
abl.
g.
sq.
pro :
StPPP VIII p. 257 (a. 1388) : ponet p-um pro iure suo ad terminos parvos.
Ib. p. 341 (a. 1389) : ponere p-um pro iure Theutonico.Ita saepius.
h.
sq.
quoad:
AKapSąd III p. 119 (a. 1508) : p-um quo ad non residenciam.
i.
sq.
sub,
cf.
supra 1170, 6.
k.
sq.
super
c.
acc.
Lites II p. 255 (a. 1294) : super Slaves aliquot p-um ... irritum ... et inane.
Ib. I p. 209 (a. 1339) : super hoc vidit p-a.Ita vulgo.
l.
sq.
super
c.
abl.
DokMp I p. 12 (a. 1284) : p-is nostrorum predecessorum super libertate collata.
KodMp II p. 258 (a. 1325) : p-a seu instrumenta super hereditate.Ita vulgo.
m.
sq.
enunt.
obi.
c.
quod :
PrzywKr p. 1 (a. 1299) : p-um quod abbas et conventus ... tenetur exaccionem dare.
StPPP VIII p. 118 (a. 1384) : p-um ostendit et posuit, quod kmethones ... non habent in iudicio regali respondere.Ita saepius.
n.
sq.
quia :
StPPP VIII p. 252 (a. 1388) : p-um ponet ... contra Garnconem, quia homines suos in curia sua habet iudicare.
III.
(cf.
Pol.
zapis)
wpis do księgi sądowej;
annotatio in libris iudicii facta
StPPP VIII p. 12 (a. 1376) : Johannes ... tenetur a p-o pro Modzillo.
Ib. p. 72 (a. 1382) : wlodarius ... fideiussit tres scotos pro Gregorio a p-o.
Ib. p. 78 (a. 1382) : Gregorius ... tenetur a p-o contra Mathiam.Ita ib. saepius. Glossa Pol.
StPPP IX p. 57 (a. 1462) : dominus Krosczon dedit Gotarthoni viginti marcas et si p-um alias «szapysz» esset, tunc esset mortificandus.