- F.
- Th.
- Bl.
- L.
- A.
- Ha.
- N.
- K.
- O.
I.
pierwsze miejsce, pierwszeństwo, prym; partes primae, locus prior, primatus.
Occ. rola,
udział; partes,
participatio
DŁUG. Op. p. 80 : milites ... qui ampliorem in illo patricidii facinore gessisse feruntur p-um.
II.
1.
(najwyższa) władza, zwł. książęca,
panowanie, rządy;
potestas (summa), dominatio, praec.
principis,
regimen.
2.
meton. terytorium podległe władzy księcia, księstwo; regio principis potestati subiecta, dominium principis
GALL p. 13,2 : Se mouith ... sui p-us fines ulterius, quam aliquis antea dilatavit.
KodWp I p. 158 (a. 1235) : universis castellanis ... ceterisque fidelibus in nostro p-u Gneznensi constitutis significamus, quod etc.Ita vulgo.
3.
eccl. nazwa
jednego z chórów anielskich; nomen
cuiusdam chori angelorum
ModlWW p. 68 : omnis ordo p-uum: victoria Dei ... vigor Dei, exercitus Dei, milicia Dei ... reuerencia Dei, timor Dei; et omnis ordo dominacionum.
AH IX p. 228, v. 3 a, nr. 307 (saec. XV) : principantes, p-us mundum salvant et praelatus archos mira nuntiant.Ita saepius. Cf. PRINCIPALITAS II 1, PRINCIPOR I 2. Varia ad I – II:
1.
iuncturae verbales potiores
principatum (alicuius rei, in aliqua re) tenere (obtinere, retinere); inter aliquos sortiri,
sim.
2.
distinctiones
notabiliores
actualis (
KomPolit
p. 199,
a. 1433)
, consiliativus et iudicativus
(
cf. supra V 1095,34)
, despoticus
(
cf.
supra III 419,2
),
domesticus
(opp.
politicus,
cf.
supra VII 845,29
)
potentialis
(
cf.
supra VII 845,30
)
;
item Cracoviensis (
DŁUG.
Hist. II p. 171 = III
p. 191
ed.nov.)
, Romanus (
ZABOR. Tract.
p. 23
)
; sed
praec.
supremus Lithuaniae (
FormJ
p. 2
;
AUnii
p. 35, a.
1401
;et saepe).
3.
constr.
a.
sq.
gen.
b.
sq.
abl.
c.
sq.
in c.
abl.
d.
sq.
inter :
Lites II p. 129 (a. 1221) : inter alia pietatis opera regis ... liberalitas obtinet p-um.
DŁUG. Hist. I p. 118(= I p. 179 ed.nov. ): p-um inter omnes sanctos retinenti.e. sq. post:
CodVit p. 72 (a. 1401) : post decessum nostrum p-us supremus terre Littwanie et alia dominia ... ad ... Wladislaum regem ... debent reverti.
CALLIM. Hist. p. 36 : p-um suum post caedem Sigismundi in tumultu esse dicebant.f. sq. super c. acc.
MARTIN. OP. Chr. p. 200 : p-um teneat ... super quatuor ... sedes.
PEREGR. fol. Q Ib : p-um ei super milites ... traderent.
HESSE. Matth. IV p. 70: p-us rationis super carnem.Ita saepius.