- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- A.
- Ha.
- N.
- K.
- O.
I.
A.
1.
więcej znaczyć, mieć przewagę, przeważać;
prae aliis valere, praepollere, praeponderare.
2.
brać górę,
zwyciężać (także zbrojnie); superare,
vincere (etiam proelio).
B.
iur.
1.
iure, iudicialiter, in iudicio
pokonać sądownie; in
iudicio vincere, causam
obtinere
KodMp III p. 66 (a. 1347) : circa Thomasium ... hereditatem ... optinuit et p-it iudicialiter et iure.
ZabDziej I p. 51 (a. 1445) : contra quem nullus quidquam locutus fest, nec eciam iure vincit et p-it.
KsgSądWar p. 34 (a. 1459) : veniens Jacz cum patre suo in ... iudicio p-it Jacz patrem, quia est alias «prosen vini».
2.
podważyć, unieważnić;
tollere, irritum reddere
StPPP VI p. 162 (a. 1519) : quibus privilegiis regalibus ... ius inscriptionis capitanealis praeiudicare et p-re non potest.
Constr.
ad A - B:
a.
abs.
b.
sq.
dat.
c.
sq.
abl.
d.
sq.
in
c.
acc.
e.
sq.
in
c.
abl.
f.
sq.
adversum :
*CodEp III p. 267 (a. 1477) : is adversum nos p-et.g. sq. adversus :
*Dogiel I p. 165 (a. 1474) : eum tueri debent, ut ... rex ... adversus illum nequeat p-re.f. sq. contra. i. sq. cum. k. sq. ut.
II.
1.
móc, być w stanie, zdołać coś zrobić;
posse, valere, in potestate
sua habere.
Similiter per abundantiam
praevalere posse (
APozn I p. 116, a.
1446).
2.
med. skutkować,
pomagać, działać leczniczo; valere, utilem
esse, mederi.
Constr.
ad 1 - 2:
a.
sq.
in c.
abl.
b.
sq.
inf.
c.
sq.
inter:
THOM. Med. p. 215 : inter omnes herbas nasturcium aquaticum p-et.d. sq. per :
THOM. Med. p. 292 : p-et illa derivacio ... sanguinis per quoddam posse et dominium.
II.
przedkładać, przedstawiać;
praesentare
CodVit p. 43 (a. 1397) : pro aliis ... hominibus, quos p-re possumus pro huiusmodi securitate prescripta tenenda et observanda.
RotKość p. 88 (a. 1399) : si dictus Symon non potest aliquem subcamerarium p-re, tunc erit alter nobilis natus suus «prawydlny».
RotKon p. 424 (a. 1408) : statuere debet ... duos de tercio clenodio, quos p-re et invenire poterit.
KodWp IX p. 88 (a. 1427) : textores quorum quilibet ... proprios forpices p-ret et haberet.