- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- N.
- O.
FormJ p. 88 : quos malefactores ... incole... licet capere ... poterant, tamen non presumerunt.3. sg. con. perf. act. praesumerit:
*CodVit p. 595 (a. 1422) : quidquid ... licentia immoderata presumerit.
2.
sg.
con.
perf.
act.
praesumeris:
CodEp I 2, p. 235 (a. 1465) : quidquid ... de eorum ... voluntate exequenda praesumeris et praesenseris.inf. perf. act. praesumisse:
AKapSąd II p. 385 (a. 1528) : non presumisse easdem margaritas ... comportare.]
I.
przedsiębrać, podejmować, dokonywać; suscipere, incipere,
aggredi, efficere.
N. eodem sensu
refl.
ŻydKrak p. 106 (a. 1457) : Stanislaus ... cum Symcone se p-unt ius facere.Praec. in malam partem: ośmielać się, śmieć, odważać się, ważyć się, pozwalać sobie; audere, audaciam sumere, non vereri, tentare.
Constr.
a. abs. b.
sq.
acc.
c. sq.
abl.
d. sq.
inf.
(vulgo).
N. in locut.
promisit, quod praesumpserit affirmare
obiecał, że potwierdzi;
i.q. quod affirmaverit (= se affirmaturum esse)
StPPP VIII p. 257 (a. 1388) : promisit ... sine omni iuramento, sed quod tantum verbo suo p-erit affirmare.
II.
wyobrażać, przedstawiać sobie, przewidywać, oczekiwać, spodziewać się, domniemywać,
przypuszczać; praefigurare, praesentire, praevidere, coniectari, exspectare.
Interdum occurrit impers.
praesumitur, praesumptum est.
Glossa
Pol.
RFil XXIV p. 348 (saec. XV med.med) : «domnyemacz szyą»... p-re.
N. figuram
etymologicam
ZabDziej III p. 337 (a. 1494) : de quibus rebus p-itur presumcione probabili, quod per fraternitatem occupantur.
Constr.
a.
sq.
dat.
MARTIN. OP. Marg. fol. p 2a : scriptura ... non est trahenda ad eum sensum ad quem sibi quisque p-it.b. sq. acc. c. sq. dupl. acc. d. sq. acc. c. inf. e. sq. circa:
MARTIN. OP. Marg. fol. n 4b : quandoque p-itur ex praesenti circa praeteritum ... item quandoque p-itur ex praesenti circa praesens.Cf. ib. infra. f. sq. contra :
MARTIN. OP. Marg. fol. n 3a : contra praelatum non de facili est p-ndum.
SSrSil II p. 240 (a. 1476) : vehementer p-batur contra abbatem ... quod multas pecunias collegerat.g. sq. de :
KADŁUB.(Pl) p. 31 : qui de ignotis multa p-it.
MARTIN. OP. Marg. fol. n 3a : omnis sanctitas p-nda est de praelato.Ita saepissime. h. sq. ex :
KADŁUB.(Pl) p. 8 : quidquid asseris uerum asseri ex antiqua p-itur historia.Cf. etiam supra 2. i. sq. in c. abl.
RHist III p. 336 (a. 1510) : multominus in eodem homine metus p-i debet.k. sq. super c. abl.
HUSSOW. p. 17, v. 209 : multa ... super his p-at opinio vulgi, sed mihi nota parum non referenda puto.
III.
ufać w coś, liczyć na coś, być pewnym czegoś (zwł. nadmiernie);
(nimium) confidere, fidere, fiduciam
habere, credere.
Part.
praes.
praesumens
zbyt pewny siebie, zarozumiały; fretus, audens
NIC. BŁ. Serm. II p. 275 : adolescentes praecavere debent ... aestum p-ntis tumiditatis (cf. etiam ib. p. 276).
KH XXIX p. 518 (a. 1445) : rex ... sua demencia p-nte se prepositum pretitulat paradisi terrestris.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
ab. c.
sq.
de,
v.
gr.
de Domino (
AMedi III
p. 91, saec.
XV
med.
; de misericordia Domini :
HESSE Matth. IV
p. 289
;
; de veritate Christi
ib. III
p. 188
)
, de se
(
MATTH. Prax.
p. 170
et saepissime), de aliquo
(
ChrPP
p. 504
;
; bene :
KsgŁawKr
p. 256, a.
1394)
;
item
de meritis
suis (
KADŁUB.(Pl)
p. 96
;
KodPol II
p. 571, a.
1488)
;, de viribus suis (
MATTH. Lect. I
p. 193
et saepius);porro
de alicuius amicitia (
CodSil V
p. 229, a.
1340)
, fidelitate (plurimum :
KodPol II
p. 336, a.
1383)
, iure
(
KodWp III
p. 225, a.
1363)
, iustitia (
DŁUG. Hist. IV
p. 251
)
, legalitate (
KodTyn
p. 196, a.
1404
item
industria et circumspectione :
DokMp VIII
p. 141, a.
1441)
, operibus (bonis :
NIC. BŁ. Serm. I
p. 43
),
cett.; immo
de audacia sua (
ŁASKI ComPriv
fol. XXVIb
)
. d.
sq.
in c.
abl.
PETR. WYSZ Spec. p. 220 (saec. XV in.in) : de vestra circumspeccione plurimum in Domino p-ntes.
NIC. BŁ. Serm. I p. 18 : si in ea virtute sua p-it ascribens sibi bona et non Deo.
IV.
varia et dubia
1.
oskarżać?
accusare, inculpare?
KsgGrWp II p. 50 (a. 1394) : domina non comparuit dicens se esse non p-tam a domino Janussio; extunc dominus Janussius ... asticione lucravit ... causam.
2.
zgodzić się na coś?
zobowiązać
się do czegoś? concedere? polliceri?
TPaw IV p. 73 (a. 1400) : dixit: ‘quia non p-o, quod Jasek est meus dominus’, tunc debet «postawicz» (i. ad iudicem adducere ) in duabus septimanis.
KsgMaz I p. 199 (a. 1417) : kmetho ... lucratus est equum ... et debet iurare, super quod p-erit, in quattuor septimanis.
StPPP II p. 510 (a. 1442) : Helena ... debet coniurare suas maxillaciones contra Iwan ... super quo p-erit.
3.
lapsu calami pro perceperit:
KsgCzer p. 130 (a. 1410) : dampnum ... debet solvere quodcumque ipse p-erit (cf. ib. supra p. 129: si aliquod dampnum ... perceperit).