- F.
- Th.
- Dc.
- B.
- L.
- K.
PomnLw I p. 80 (a. 1387) : iuxta iuris exigenciam iuramenta prestavit.
TPaw III p. 159 (a. 1390) : Diuissius ... iuramentum prestauit erga Johannem.Cf. etiam infra 1049,11 et passim, v.gr. KsgPrzem I p. 67 (a. 1416), OrtWp p. 60 (saec. XV), KsgLub p. 60 (a. 1452), ARect I p. 112 (a. 1476), AGZ XVIII p. 535 (a. 1499) . 3. pl. ind. perf. act. praestaverunt:
KsgGrWp I p. 58 (a. 1388) : iuramenta prestaverunt.
StPPP VII p. 287 (a. 1402) : qui ... prestauerunt iuramentum.Cf. infra 1048,46.
Item
KodKrak p. 232 (a. 1457), AGZ XV p. 83 (a. 1467), ZabDziej II p. 543 (a. 1489). 3. ind. fut. II act. praestaverit:
CracArt I p. 43 (a. 1407) : postquam ... iuramenta post Pascha prestaverit.Cf. etiam infra 1049,8 1. pl. ind. fut. II praestaverimus :
LhnUrk II p. 595 (a. 1453) : ubi regno omagium prestaverimus.3. pl. ind. fut. II act. praestaverint:
Tom. XVII p. 404 (a. 1535) : quandocumque ... vires et occasio prestaverint.inf. perf. act. praestasse:
AGZ XV p. 447 (a. 1465) : se ... pro eadem ecclesia iuramentum ... prestasse.part. perf. praestatus, cf. infra 1049,16 et 17 et
ARect I p. 201 (a. 1483) : in defectu dacionis prestati ... arcus.part. fut. act. praestaturus:
*CodEp III p. 575 (a. 1451) : favorem te michi prestaturum polliceris.
MatPis II p. 13 (a. 1563) : quaeque servitia adhuc praestat et deinceps praestaturus est.1. pl. ind. perf. act. prestimus?
KodLit p. 153 (a. 1412) : iuramentum ... sibi fecimus et prestimus (nisi haplographiae mendum subest ).inf. perf. act. sensu pass.
ARect I p. 198 (a. 1483) : confessus est sibi per ... actorem seruicia prestitisse.
Item part.
praes. loco gerundivi
Tom. VII p. 222 (a. 1525) : exhibere se dignabitur tractabilem ad facienda et prestantia aliqua ... domino magistro.]
I.
1.
dostarczać, dostawiać;
suppeditare, afferre.
N.
aliquem
i.q. adducere
CodVit p. 313 (a. 1415) : caucio ad p-ndum captivos termino et loco deputato.
ŁASKI ComPriv fol. 35b : fugiens coram ... episcopo Cracouiensi ... p-bitur.Cf. Th. X 2, 916, 63.
2.
płacić; (per)solvere.
Accedit constr.
a.
sq.
de :
KodWp II p. 217 (a. 1303) : de quolibet manso ... tres solidos ... solvent et p-bunt.b. sq. pro :
KodWp III p. 534 (a. 1383) : nullam penitus pro dominio solucionem p-bit.
Ztschr. VIII p. 970 (a. 1378) : muratores ... debent ecclesiam tegere ... pro quo predictis XXX marce p-buntur.Occ. opłacać, pokrywać koszty; pretium solvere
ARect II p. 170 (a. 1550) : occasione ... vulneris ... in caput inflicti medelaeque ad octo florenos p-te.
ArPrawn VII p. 20 (a. 1566) : damnum et expensa p-bunt.
Ib. p. 36 (a. 1566) : qui vllum damnum dederit, duplione illud p-bit.Ita saepius.
3.
pożyczać komuś; reddendum
dare, mutuare, commodare alicui
StPPP I p. 37 (saec. XIV med.) : Iudei super literas pecunias p-re non debent, sed super pignus poterint mutuare.
TPaw IV p. 105 (a. 1403) : Matis non p-vit nullam rem ... Floriano.
ArPrawn V p. 170 (saec. XV) : Iudeus nulli Cristiano pecunias suas super litteras obligatorias p-et aut mutuet.Ita saepius. Cf. Th. X 2, 924,37 sqq. Additur in mutuum ( ZabDziej II p. 386, a. 1487 ; ConcPol III p. 98, a. 1519) .
Locut.
ad praestandum
na kredyt; pecunia non
praesente, in diem solvendo
KodWp II p. 594 (a. 1347) : ludus taxillorum pro parata pecunia exerceatur, ut non ludant ad p-ndum.Ita saepius (praec. de taxillorum lusoribus, cf. Dąbkowski, Prawo prywatne II p. 604). Glossa Pol.
AGZ XIX p. 78 (a. 1489) : tenebitur dare cerevisiam ad p-ndum alias «na karb» ad summam duarum marcarum.Cf. 2. PRAESTANTIA PRAESTATIO I 2, PRAESTITA I, PRAESTITUM.
Part. perf.
loco
subst.
praestitum,,
-i
n.
et
praestita,,
-ae
f.
,
cf.
s.
v
.v.
II.
A.
1.
udzielać, użyczać, okazywać; conferre,
praebere.
N.
locut.
augmentum (i. augere
DŁUG.
Op.
p. 424
),
creditum (i. credere:
id. Hist. III p.
179 = V
p. 198
ed. nov.
;simili sensu fidem:
CodEp
I 2,
p. 52, a.
1418
et saepius; cf.
tamen sensu diverso infra 1048,28 et 24 et
1048,47), ducatum
(i. ducere, e
Vlg.
Matth. 15, 14
PEREGR. fol. A IIIa
et saepius;
N.
de
via, cf.
sq.),
effectum (i. efficere
SSrSil VII
p. 104, a.
1465)
, expeditionem (i. expedire
DŁUG. Hist. II p. 96 =
III
p. 110
ed.nov.)
, rebellionem (i. rebellare:
ib. V
p. 385
),
restitutionem (i. restituere:
ib. III
p. 573
),
satietatem (i. satiare:
ib. p. 146
= V
p. 164
ed.nov.).
Item in imagine
aurem alicui
(i. exaudire), locum misericordiae (
HistTart p. 95)
, manus pacis et concordiae (
PommUrk II p. 14,
a. 1254).
N. refl. (et
mediopass.)
a.
nadarzać się; se
offerre
(de occasione sim.
saec.
XVI).
b.
servituti
oddać się w niewolę; se dedere
KomKadł p. 479 : qui inimici se seruituti ... Casimiri p-erant.
2.
dopuszczać, zezwalać;
admittere, permittere.
3.
okazywać,wykazywać;
manifestum reddere, prodere,
ostendere,
v.
gr. cor mite (
CantMAe I nr. 42, v.
7a, saec. XV in.).
N.
locut.
fidem
być wiarygodnym;
fide dignum esse
CracArt II p. 591 (a. 1546) : homines graves fidemque p-ntes.
Additur
de (ex) se, v.
gr. fortissimum agonem (
DŁUG. Op.
p. 70
)
, scandala (
KodWp VIII p. 255,
a. 1423
; cf.
CIOŁ. Lib. II
p. 221
)
, summa omnia (
DŁUG. Op.
p. 25
)
, testimonium (
Dogiel IV
p. 249, a.
1526).
Refl.
sq.
dupl.
acc.
,
v.
gr. se amabilem (alicui:
DŁUG. Op.
p. 14
)
, se diligentem et
fidelem (in officio:
StPPP VII
p. 565, a.
1501)
, se dignum
(primatu:
IANIC.
p. 287
)
, se favorabilem
(bonis artibus:
HUSSOW.
p. 6
).
Praec.
a.
iur.
,cf.
infra C 1.
b.
gram.
MassaGr v. 120 : summus vel medius gradus addat quem positiuus, casum p-bit.
4.
intrans.
alicui
pomagać, sprzyjać;
favere,
prodesse.
N.
locut.
Deo (Domino) praestante ((
*CodSil(M) I
p. 79, a.
1150
;
*KodKKr I
p. 6, a.
1186
;et saepius,
praec.
in litteris papalibus).
B.
1.
spełniać,wypełniać, świadczyć; impendere,
implere, exercere.
2.
zapewniać, obiecywać;
in se suscipere, promittere,
v.
gr.
patrocinium (contra aliquem :
DyplMog
p. 10, a.
1231)
, profectum
(
DŁUG.
Hist. I p. 96 = I
p. 155
ed.nov.),
securitatem (
id. LibBen I
p. 430
et saepius), sessionem
residentiae
(
KsgGrWp II
p. 331, a.
1400) , transitus et accessus (tutos salubresque, syn. procurare:
PP II
p. 158, a.
1453),
cett.
3.
czynić, sprawiać, powodować;
efficere, perficere.
Praec.
in malam partem,
v. gr.
damnum (syn. facere:
KodWp III
p. 429, a.
1374)
, detrimentum (
MARTIN. OP. Marg.
fol. f 3b
et saepius), fastidia (ad aurem:
IO. VISL.
p. 189,
v. 111
),
impedimentum (
PommUrk IV
p. 309, a.
1308)
, necem (
SSrSil VII
p. 17, a.
1457)
, violationes, depraedationes (syn.
facere, inferre, perpetrare:
Lites III
p. 160, a.
1414)
; item
med. nauseam
(
THOM. Med.
p. 432
)
.
N.
sq. dupl.
acc.,v. gr.
aliquem securum, salvum
sim.
(saec.
XVI).
C.
iur.
1.
wykazywać, przedstawiać, dowodzić (przed sądem); demonstrare (coram iudice),
v.
gr.
deductionem nobilitatis (
RHer III
p. 211, a.
1537)
, (ex)purgationem
criminis(
AConst
p. 7, a.
1233
et saepius).
N.
culpam seu dolum sc.
abesse
KADŁUB.(Pl)
p. 85
et 136,
cf. Th.
X 2, 925, 55 sqq.
2.
ius iurandum (iuramentum)
składać przysięgę;
iurare.
Cf.
et
Th. X 2, 919, 67 sqq.
Item
iuramento (iurando
):
StPPP VIII p. 406 (a. 1397) : non conparuit iuramento ad p-ndum pro XXX marcis.
OrtWp p. 9 (a. 1450) : actor est propinquior suum debitum juramento p-re.
AKapSąd III p. 215 (a. 1530) : quod ... false iurando p-it periuriumque commisit.Accedit constr.
a. de (pro, super) aliqua re (
KodWp I
p. 88, a.
1218
;
StPPP VIII
p. 32, a.
1381
;
AKapSąd ΙII
p. 133,
a. 1509,
cf.
et saepius)
b.
contra (erga) aliquem (
TPaw III p. 159, a. 1390
;
StPPP VIII p. 32, a. 1381). c. quia:
AGZ XIX p. 335 (a. 1463) : quia ... vere infirmabatur, p-bunt iuramento.
Simili sensu
fidem (corporalem:
KodMaz(K)
p. 193,
a. 1218
;
PommUrk
III
p. 72,
a. 1289
;; in ratum :
PommUrk III
p. 20,
a.
1287)
, sacramentum iure iurando
(
StCrac
p. 3,
a.
1328)
, tenorem iuramenti (in
vulgari :
DŁUG.
Hist. III p.
224 = V
p. 245
ed. nov.)
; etiam
praestare
nude positum
RotPyzdr p. 371 (a. 1427) : Woyslaus ... habet p-re in haec (ed. hoc) verba contra nobilem Thomislaum.
CracArt suppl. II p. 22 (a. 1433) : qui ... statim in manibus domini tactis sacrosanctis evangeliis hoc ipsum p-it, quia etc.
ArSang V p. 144 (a. 1522) : Andreas ... ad imaginem Crucifixi p-it sic.Ita saepius. Praeterea cautionem fideiussoriam (quia: PP VI p. 89, a. 1434 ; AKapSąd IIΙ p. 263, a. 1499, cf. Th. X 2, 919, 64 sq. ), homagium ( IurMas I p. 10, a. 1351 et saepius).
3.
fidem sibi
ugodzić się; inter se
convenire, pacisci
Ztschr. IV p. 119 (saec. XV) : Smyliczky ... quendam Martinum ... combussit et p-verunt sibi fidem in aliquot florenis.
Constr.
ad I - II:
a.
sq.
dat.
b.
sq.
ad. c.
sq.
coram,
cf.
d.
sq.
circa :
KodKKr I p. 46 (a. 1253) : nullum ex ea aliud servicium p-ns, nisi circa molendinum.e. sq. contra, cf. supra 1047,44 et saepius. f. sq. de, cf. g. sq. erga, cf. h. sq. ex :
DŁUG. LibBen I p. 198 : de siligine ex curia ... p-nda.Cf. etiam i. sq. in c. acc. , cf. k. sq. in c. abl. l. sq. pro, cf. et saepius. m. sq. super c. acc. , cf. et saepius. n. sq. super c. abl. , cf. o. sq. quod. p. sq. quia, cf. et saepius. q. sq. ut.
III.
(cf.
Pol.
zastać)
zastać, znaleźć; praesentem
deprehendere
KodWp X p. 331 (a. 1443) : si aliquis ex fratribus aliquem hominem «gyeszlarza» dictum p-verit ... in uno miliari a civitate Gnesnensi.
StPPP II p. 695 (a. 1464) : cum venerat ad suscipiendam intromissionem, procuratorem ... Johannis non p-vit domi.
AGZ XVII p. 453 (a. 1500) : homo meus ipsum p-it furantem sibi ligna et ... ipse fur aufugit.Ita saepius. Praec. znaleźć (u kogoś) rzecz ukradzioną; furtum deprehendere
AGZ XIV p. 149 (a. 1444) : statuere ... evictorem ... pro equo p-ato alias «zastanego».
Ib. p. 157 : ad statuendum evictorem ... pro equo p-ato alias «zastanego».
Ib. p. 168 (a. 1445) : tu p-asti alias «zastalesz» equm aput Mathiam sartorem.
Ib. XV p. 375 (a. 1499) : kmetho ... equum p-erat, qui equus ei est furatus, quem equum p-erat in Leopoli aput ... Nicolaum mercatorem.
IV.
fungitur vice verbi
1.
praestituendi
wyznaczyć
AGZ XV p. 45 (a. 1466) : ministerialis ... fuit datus ... Dobeslao ... ad terminum p-ndum alias «na rok danye».
KodUJ II p. 266 (a. 1469) : tu ... non misisti aquam ... quod facere debuisti ad terminum iam p-tum (nisi leg. praeteritum).
Tom. II p. 123 (a. 1512) : conventum generalem jam indiximus et magistro diem Piotrkovie p-imus.
Ib. VIII p. 9 (a. 1526) : ad conventum generalem ... pro die festo s. Nicolai p-tum.
2.
praesentandi:
MatPis I p. 33 (a. 1521) : ad ... praeposituram Vislicensem ... Bernardum Wapowski ... p-tum fuisse.