Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PORTUS

Gramatyka
  • Formyportus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -us
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. + maris, marinus, maritimus). port, przystań (morska lub rzeczna)
    • 2. tzw. przewóz, prom rzeczny i jego przystań
    • 3. ujście rzeki do morza
  • II. meton. et in imagine: przystań, schronienie, ostoja, ucieczka

Pełne hasło

PORTUS, -us m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
  • O.
[ abl. pl. portubus et portibus. acc. pl. portos : PommUrk VI p. 425 (a. 1311) : extra portos.]
I. propr.
1. port, przystań (morska lub rzeczna); locus ad maris vel fluminis ripam situs, qui navibus stationem tutam praebet (interdum additur maris, marinus, maritimus). Glossa Pol.
GLcerv p. 681 : p-us appellatus est conclusus locus, quo importantur merces et inde exportantur, «port».
N. locut. meton.
in portu navigare (esse) być bezpiecznym, spokojnym; tutum, quietum esse. Cf. Th. X 2. 64,10 sqq.
2. tzw. przewóz, prom rzeczny i jego przystań; scapha maior, flumini traiciendo apta locusque ubi ad ripam appellitur
KodPol III p. 59 (a. 1254) : cum p-u Uirbete nuncupato (ed. -um) super fluujum Wandalum ... et cum una ripa fluuij.
KodKKr I p. 112 (a. 1279) : si pons ... fractus fuerit, aduocato ... pro p-u habere libere consentimus (cf. contextum ).
Ita saepius.
3. ujście rzeki do morza; fluminis ostium (additur gen. Vislae: KodPol II p. 678, a. 1342 et saepius).
II. meton. et in imagine: przystań, schronienie, ostoja, ucieczka; perfugium, refugium. Glossa Pol.
RFil XXIII p. 304 (a. 1444) : p-um preparare ... «przistanp prziprauicz».
Saepius definitur addito gen. , v. gr. felicitatis aeviternae ( Tom. XIV p. 551, a. 1532) , fidei orthodoxae ( ArPrawn I p. 222, saec. XV) , quietis ( JAC. PAR. OpIn p. 311 ) , salutis ( CodEp II p. 213, a. 1428 et saepius), tranquillitatis ( Lites I p. 453, a. 1337) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)