Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PONDERO

Gramatyka
  • Formypondero
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. propr.
    • A. trans.
      • 1. odważać, ważyć, odmierzać ciężar wagą
      • 2. szacować, wyznaczać cenę, wyceniać
      • 3. singulare: nosić?
    • B. intrans.
      • 1. (za)ważyć, mieć wagę
      • 2. kosztować, mieć wartość
      • 3. singulare: ciężyć, być ciężkim
  • II. transl.
    • 1. ważyć, rozważać, uwzględniać, brać coś pod uwagę
    • 2. cenić, oceniać
    • 3. singulare: kłaść na szalę, narażać, wystawiać na coś

Pełne hasło

PONDERO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • Ha.
  • H.
  • L.
  • N.
  • O.
I. propr.
A. trans.
1. odważać, ważyć, odmierzać ciężar wagą; pensare, alicuius rei pondus trutina examinare.
Constr.
a. sq. abl.
StPPP II p. 787 (a. 1472) : sexaginta ... talenta croci ... pondere et statera p-ti.
b. sq. in c. abl.
PEREGR. fol. m IIa : montes posset p-re in statera.
HESSE Matth. III A p. 175 : iudicium est quasi quaedam mensura in qua p-at debita hominum.
Ita saepius.
c. sq. pro:
MARTIN. OP. Marg. fol. q 2a : statera dolosa que gravius pro se, leuius pro alio p-at, est vitanda.
2. szacować, wyznaczać cenę, wyceniać; aestimare, taxare, pretium statuere
KodUJ II p. 263 (a. 1469) : domum ... domini ... pro ducentis sexagenis ... grossorum ... taxant, existimant et p-ant.
AGZ XIX p. 291 (a. 1478) : iudicium caput hominis cuiuslibet p-at in tribus marcis.
Ita saepius.
Constr.
a. sq. ad:
ZabDziej III p. 259 (a. 1493) : magister ... infamiam et deturpacionem ... ad mille florenos p-at.
b. sq. in c. abl. supra et saepius.
c. sq. pro supra.
3. singulare: nosić? portare?
ARect II p. 27 (a. 1537) : tibi do sertum, ut in capite p-es.
B. intrans.
1. (za)ważyć, mieć wagę; pondus habere
Dogiel IV p. 24 (a. 1251) : ipsi quoque denarii in tanto valore ... perseverent, ut eorum LX solidi p-ent unam marcam.
MARTIN. OP. Chr. p. 192 : ornauit ... cancellum, quod p-uit libris ducentis.
Ita saepius.
2. kosztować, mieć wartość; valere, pretii cuiusdam esse
CracArt I p. 139 (a. 1451) : 5 coclearia argentea ... p-bant 19 1/2 scotos.
ŹrWaw I p. 18 (a. 1462) : vasa ... argentea et deaurata sexaginta quinque marcas argenti p-ncia.
Ita saepius.
N. mus.
MONET. fol. D IIIb : figura quadrangulo corpore formata duabus longis equiualens: a dextro latere sursum aut deorsum virgulata, longa est character quadrangulus, dimidium maxime figurae p-ns ([cf. ib. infra imaginem pictam).]
Constr. ad 1 - 2:
a. sq. acc. mensurae
PreussUB I 2, p. 490 (a. 1303) : unum talentum cere ... p-at duas marcas.
Ita saepius.
b. sq. abl.
3. singulare: ciężyć, być ciężkim; gravem, ponderosum esse
MARTIN. OP. Serm. p. 452 nlb.: cappa ista plus p-ret ei quam aliqua turris.
II. transl.
1. ważyć, rozważać, uwzględniać, brać coś pod uwagę; pensare, deliberare, librare, considerare.
Constr.
a. sq. dat. commodi sibi:
DokMp VI p. 215 (a. 1426) : servicia ipsius fidelia ... nobis p-ntes.
Ztschr. IV p. 193 (a. 1453) : sanitatem vestram mihi multum p-o.
Ita saepius.
b. sq. abl. , v.gr. deliberatione matura ( ArPrawn V p. 100, a. 1440) , lance aequitatis ( *Lites II p. 423, a. 1398) , aequo libramine rationis ( KodWp VIII p. 281, a. 1423).
c. sq. de:
JAC. PAR. Var. II p. 218 : canoniste de isto statuto plus p-ant quam de aliquo alio.
d. sq. pro:
AKapSąd III p. 48 (a. 1478) : usuram pro nullo crimine p-ndo.
e. sq. enunt. obi.
Lites II p. 48 (a. 1412) : confratres ... sub alis vestre protectionis recipientes et ... p-ntes quod idem filii vestri in omnibus existant.
f. sq. enunt. fin.
AAlex p. 498 (a. 1505) : etiam mihi p-o ne mihi esset ista levitas facta a domino vayvoda.
2. cenić, oceniać; aestimare, pendere, pro aliqua re habere
JAC. PAR. Opln p. 170 : hoc indicium est, quod sua intentio non sit pura, se plus quam Deum p-ns.
AKapSąd I p. 12 (a. 1458) : episcopo ... dictos articulos ... graviter p-nte.
N.
non ponderare nie cenić sobie zbytnio, nie żałować; alicui rei non parcere
AAlex p. 498 (a. 1505) : vado citissime ad illum ... non p-ndo guttur meum ac impensas meas.
3. singulare: kłaść na szalę, narażać, wystawiać na coś; periculo exponere, obicere
KodWp VI p. 221 (a. 1362) : qui nobis in diversis praeliis tanquam victor praeliando cum nostris aemulis corpus suum p-ndo exhibuit.
CodVit p. 194 (a. 1409) : pro augmento fidei catholice vitam, bona et animam volumus exponendo p-re.
Cf. PENSO
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)