- F.
- G.
- S.
- L.
- A.
- K.
I.
A.
1.
wciągnąć, wpędzić, zapędzić; adducere, compellere,
v. gr. in laqueum (in imagine
LASC.
p. 172
).
2.
ciągnąć, przeciągać;
trahere, transducere.
3.
wyciągać;
extrahere,
v. gr. viscera e corpore (
DŁUG. Op.
p. 313
).
B.
1.
ściągnąć; doprowadzić;
adducere, arcessere
IANIC. p. 102, v. 67 : Quinctius est ad res Romam p-tus agendas.
Tom. VI p. 22 (a. 1522) : ut me negotium istud Posnaniam usque p-at.
Ib.XIII p. 96 (a. 1531) : ut p-atur in vestrae ... dominationis aulam homo iste.
ArHist X p. 214 (a. 1551) : plebanus ... homines ... de quodam loco ... ad ecclesiam suam p-it.
2.
iur.
ad iudicium (tribunal)
vel
coram iudice
pozwać do sądu; in
iudicium vocare (cf.
Pol.
przywieść przed sąd)
KodMaz(K) p. 166 (a. 1211-1215) : ne quis hominum ecclesie ... alias ad iudicium quam coram ipsius ecclesie praelato uel coram suo iudice iudicandus p-atur.
PommUrk III p. 210 (a. 1294) : liberamus ... incolas ... ville ... quod ad nostrum judicium ... non debeant p-i.
DŁUG. Op. p. 33 : nepotes Petri militis ... ad regium tribunal illum Stanislaum episcopum p-unt.Ita saepius.
Constr.
ad A-B: indicatur quo
a.
sq.
acc.
(nominis
loci).
b.
sq.
ad. c.
sq.
ante :
URSIN. p. 84 : consulem ... ense confodit et ante praetorium p-xit.d. sq. coram, cf. e. sq. in c. acc. f. sq. per :
Lites II p. 186 (a. 1412) : Cruciferi ... captivum per diversa loca ... nudipedem ... hincinde p-xerunt.indicatur unde sq. de, cf.
II.
1.
nakłonić, zmusić;
compellere, cogere.
Accedit
abl.
consilio (
DŁUG. Hist. IV
p. 9
),
vel
desideriis alicuius (
ib. I p. 551= II
p. 324
ed.nov.)
, vi (
ib. I p. 358 = II
p. 121
ed.nov.
).
N.
locut.
α.
ad fidem (ritum)
nawrócić;
i.q. convertere
*KodLit p. 33 (a. 1323) : innumeras ... gentes ... ad fidem p-e orthodoxam.
DŁUG. LibBen I p. 544 : ut populos ... ad cultiorem ritum orthodoxum p-ret.
β.
in aliam (suam) sententiam
przekonać;
i.q. addu
cere (saec. XVI).
Mediopass. skłaniać się (ku czemuś)
inclinari,adduci, v. gr. ad retributionem mali (
MATTH. Serm. I
p. 239
).
2.
doprowadzić (do czegoś), wpędzić; inducere, praec. in
malam partem, v. gr. ad
foeditatem (corpus suum:
ArPrawn IV
p. 33, saec. XV
ex.ex)
, ad errorem (
AKapSąd II
p. 62, a.
1425)
, ad caedes et bella (
DŁUG. Hist. IV
p. 369
).
N.
locut.
α.
in offensionem
razić;
offendere
DŁUG. Op. p. 481 : deprehendes quod lynceos ... oculos tuos in offensionem p-xerit.
β.
in ius suum et proprietatem
(vel
in suam proprietatem, dominium et ius
zdobyć na własność, opanować; proprium
suum facere, sibi asciscere
DŁUG. Hist. I p. 326 (= II p. 88 ed.nov.) : omnem ... fere Pomeraniam in ius suum et proprietatem p-xerant Prutheni.
Ib. III p. 249 (= V p. 270 ed.nov.) : ut ... civitatem Ploczensem ... in suam proprietatem, dominium et ius p-ret Casimirus rex.Occ. in imagine
id. Op. p. 245 : ut non singulas eius susceptae religionis partes ... sed totam continuo in suum ius p-ret, illamque sibi velut familiarem et domesticam vendicaret b. Cunegundis.
γ.
ad consequentiam
wyciągnąć konsekwencje, ukarać; punitione
persequi
ARect II p. 141 (a. 1547) : quod ... humanae fragilitati deputandum veniet nec ad consequenciam p-ndum.Mediopass. popaść w coś, ulec; incidere, labi v. gr. in deformitatem (de rebus publicis: CodEp III p. 77, a. 1455) , in mentis excessum ( DŁUG. Op. p. 275 ) , in amaritudinem ( id. Hist. IV p. 373 ), in scelera ( ArHist VIII p. 214, a. 1551).
Constr.
ad
1-2: a.
sq.
ad. b.
sq.
in
c.
acc.
c.
sq.
ut :
Tom. XVI p. 12 (a. 1534) : fama ... virtutum ipsius p-tus sum, ut amem hominem.d. sq. adv.
Tom. V p. 247 (a. 1520) : quorsum ... nos regni ... rationes p-ent.
3.
przeciągać (w
czasie), przedłużać; in longum ducere,
protrahere.
N.
α.
iur.
terminum iudicii
przełożyć;
i.q. prorogare
ArPrawn IV p. 520 (saec. XV in.in) : tercium ... terminum ... per veram infirmitatem possit p-re.
β.
locut.
aliquem per verba
zabawiać rozmową; sermone occupare
AMedii III p. 100 (saec. XV med.) : quaeritur: cum verbum abbreviatum fecerit Dominus super terram, unde est hoc quod Samaritanam per tot verba p-xit (alluditur ad Vlg. Ioan. 4,7 sqq. ).Occ. refl. przeciągać się; protrahi
KsgŁawKr I p. 72 (a. 1324) : sic causa ... vsque ad iudicium prouinciale ... post festum sancti Iohannis ... se p-xit.
III.
singularia
1.
amorem
i.q. exercere
ArHist V p. 24 (a. fere 1408) : carnalem et illicitum amorem p-re.
2.
locut.
iure cum aliquo (cf.
Pol.
przeciągnąć
się do sądu)
wytoczyć proces sądowy;
i.q. agere
AGZ XI p. 345 (a. 1449) : pro vulnere cruentato ... iure secum i. cum Nicolao vult p-re Mathias.