- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- L.
- A.
- H.
StPPP II p. 412 (a. 1436) : obtulebat et presentabat duas marcas.part. perf. offertus:
VAdAnt p. 60 : offertum panem ... benedixit.Cf. Th. IX 2, 499, 50 sq. part. fut. act. pro part. fut. pass.
RFil XXIV p. 63 (saec. XV in.) : Iesus fuit agnus oblaturus «obedni» (i. «obietny»]).
I.
act.
1.
przynosić, donosić;
apportare, afferre,adducere, proferre.
2.
dawać,ofiarowywać,udzielać; dare, donare, dono
dare,tradere, impertiri.
Glossa
Pol.
RFil XXIII p. 306 (a. 1444) : o-at «bandzie daial».Pracc.
a.
ecc.
sacrificium
sim. et
abs.
:
składać (na)
ofiarę; sacrificare, immolare,
dedicare.
Glossa Pol.
RFil XXIII p. 306 (a. 1444) : «obiatuya» o-o.
b.
pecuniam, tributum
sim.:
płacić;
solvere.
3.
okazywać, przedstawiać, przedkładać, ukazywać;
exhibere, ostendere, praesentare, manifestare,
proferre.
Praec.
a.
(alicui) gratias, preces, salutationem
sim.:
składać, zanosić, przedkładać;
ferre, deferre, proferre,
agere, proponere.
b.
iur.
okazywać coś w
sądzie; coram iudicibus
proferre,exhibere,
v.
gr. cartam, citationem, documentum
sim.
N.
locut.
pileum
wręczyć komuś (w sądzie)
czapkę na znak przekazania
nieruchomości; pileum suum (coram iudice) venditori tradere
pro signo bonorum
traditorum
KodWp III p. 504 (a. 1381) : advocaciam ... se vendidisse ... recognoscens ... o-to pileo suo, quod habuit, coram nobis ... resignans.Cf. s. v. BIRRETUM infra s. v. PILEUS et Słownik polszczyznyXVI w. s. v. czapka.
c.
aliquem (alicui)
przedstawiać, przyprowadzać, (wy)stawiać;
adducere, praesentare, statuere.
Etiam (in malam partem):
wydać, przekazać;
tradere.
Constr. ad 1
-3:
a.
sq.
dat.
b.
sq.
dupl.
acc.
(praec.
gerundivi).
c.
sq.
ad.
d.
sq.
circa :
ŹrWaw I p. 3 (a. 1440) : pecunia o-ta circa crucem ... debet integre servari.
e.
sq.
contra :
StPPP VII p. 482 (a. 1410) : petitionem suam ... o-lit contra Nicolaum.
CracArt suppl. II p. 21 (a. 1433) : libellum summarium contra Nankerum ... o-lit.Ita saepius.
f.
sq.
coram :
StPPP VI p. 168 (a. 1519) : procurator documenta litteratoria coram iudicio eodem o-bat (cf. Th. IX 2,507,59 ).
g.
sq.
de:
AKapSąd III p. 277 (a. 1501) : de domo... o-bat columbacionem ... per medium grossum.
h.
sq.
in
c.
acc.
i.
sq.
in
c.
abl.
k.
sq.
infra :
ZabDziej III p. 476 (a. 1497) : oblationem de altari infra obsequias ... o-tam.
l.
sq.
per:
CantMAe I nr 26, v. 4b, 2 (saec. XIV) : martyr ... corde flagrans per amorem, corpus o-rt per odorem veri sacrificii.
m.
sq.
pro.
n.
sq.
super
c.
abl.
StPPP IX p. 2 (a. 1407) : super quo ... testimoniale o-lit.
o.
sq.
enunt.
fin.
c.
quod :
StPPP VIII p. 358 (a. 1390) : Morka litteram regalem o-lit, quod ipsum non iudicarent.
4.
stawiać coś przed kimś;
aliquid alicui opponere,
obtendere.
5.
varia et singularia
a.
(ad) duellum
wyzywać;
i. q. provocare
StPPP II p. 522 (a. 1443) : Martinus ... manum suam ... eleuabat incipiendo et ad duellum o-ndo.
DŁUG. Hist. III p. 482 (= VI p. 177 ed. nov.): milites pudicitiam reginae o-to duello vindicaturi.
Ib. V p. 92 : Rokiczan duellum o-rt, quod hilarissime frater Iohannes de Capistrano suscepit.
b.
żądać, domagać się; postulare
AGZ XVII p. 401 (a. 1502) : domine iudex ... o-o, ut istam causam daretis ad iudicium terrestre (cf. paulo inferius affecto, date mihi ad ius terrestre).
c.
ius
wytaczać sprawę sądową; litem ad
iudicium deferre
TPaw IV p. 503 (a. 1392) : qui jus erga eundem Petrum o-re volebant.
ArPrawn VIII p. 87 (a. 1403) : pro parte ... pallatini ... quia o-lit ius Thewtunicum super hereditate Zarczicz.
*CodVit p. 999 (a. 1409) : ut ipsi erga dominum regem eorum ius o-issent.
II.
refl.
et mediopass.
1.
(de hominibus) pokazać
się, zjawić, stawić się, przybyć
osobiście; in conspectum prodire, apparere, comparere, advenire,
adesse.
Additur
α.
dat.
personae, item alicuius aspectui (-ibus), conspectui (-ibus), oculis (visui),
praesentiae;
etiam sensui aut cogitationi (
JAC. PAR. Opln
p. 150
).
β.
adv.
,
v.
gr. obiectualiter
(ib.
), personaliter (
HKap
p. 143, a.
1423
et saepius),
publice (
JAC. PAR. Var. II
p. 301
).
N.
constr.
a.
sq.
cum:
APozn II p. 241 (a. 1492) : hominem, qui se cum dictis litteris o-erit.
b.
sq.
per:
Concl. p. 114 (a. 1511) : nisi primum se in palestra ... per disputationem o-ant.
CRIC. p. 39, v. 84: o factum, quo non praeclarius ullum, o-rtur cunctas ... per historias.
2.
(de rebus):
nadarzać się, okazywać,objawiać, powstawać;
evenire,
contingere.
Occ.
α.
impers.
ZabDziej III p. 285 (a. 1493) : casu, quo sibi reo o-erit se hic iudicio sisti.β. sq. inter : DANT. in
Tom. XIV p. 663 (a. 1532) : inter alia ... o-lit se mentio de administratione episcopatus.
III.
refl.
1.
alicui rei
poświęcać się, oddawać, narażać, zdawać na coś;
operam dare, incumbere, inservire, studere.
N. locut.
α.
(ius suum) ad aliquem
zdać się na czyjś sąd; aliquid arbitrio alicuius committere
AKapSąd III p. 128 (a. 1508) : o-ntes (ed. -e) se ad ... probos viros et secundum cuius dictum ... invenissent, unus alteri tres sexagenas solvere debuit.CRIC. in
Tom. XIV p. 345 (a. 1532) : se ius suum totum ad archidiaconatum ... in arbitrium meum o-isse.
β.
alicui in gratiam (in benevolentiam, gratiae alicuius
e
Pol.
dać się na miłość)
zdać się na czyjąś łaskę, prosić o miłosierdzie; se alicui in arbitratum dedere, misericordiam petere
StPPP II p. 417 (a. 1436) : Petrus petiuit ... dominum ... suum, ut ... secum faceret misericordiam et o-lit se prefato domino ... in graciam.
AKapSąd III p. 70 (a. 1499) : dominus ... eosdem ... ex hospicio discedere mandavit Mathia nolente et se ad benivolentiam o-nte.
Tom. III p. 31 (a. 1514) : monachum ad nos venientem et gratie nostre se o-re volentem.
γ.
ad ius (iuris dictamen, acta, probationes, statuta)
odwoływać się, powoływać na coś;
appellare, provocare
ArPrawn X p. 95 (a. 1401) : me ... male iudicaverunt, nollentes me admittere ad supremum ius ... ad quod me o-bam meis cum pecuniis.
StPPP VI p. 144 (a. 1519) : o-batque se actor ad probationes evasionis ... et ad statuta regni.
Ib. VII p. 239 (a. 1544) : pono minutam, cum qua me o-o ad acta, quod ... Stephanus ... est possessionatus.Ita saepius.
2.
ofiarowywać się (swoje usługi), zobowiązywać się, podejmować czegoś, okazywać
jakimś; obligari, se exhibere, officia sua alicui deferre,
proponere.
Glossae
Pol.
StPPP I p. 86 (saec. XIV med.med) : reliquam pecuniam o-rt se daturum ... venditori (in versione Pol. saec. XVI] :«ostateczne pieniądze wydawa się dać ... przedawcy»).
Ib. p. 151 : judex se o-rt justitiam ad reddendam ... promptiorem («sędzia się ukazuje ... rątszym»).
AGZ XI p. 97 (a. 1435) : Steczko o-lit se literas producere, alias «zawedl sye».
Constr.
a.
sq.
dat.
rei
(v.
gr.
alicuius mandato, necessitatibus, votis sim.) vel
personae.
b.
sq.
dupl.
acc.
(v.
gr. se benevolentem, gratiosum, paratum, pronum sim.).
c.
sq.
ad.
d.
sq.
in
c.
acc.
e.
sq.
in
c.
abl.
DŁUG. Op. p. 627 : o-ns se in caeteris beneplacito et mandato legati.
f.
sq.
inf.
(praec.
inf.
fut.
act.
). Saepe occurrit in
locut.
iur.
aliquid probaturum:
StPPP I p. 77 (saec. XIV med.) : asserens, quod apes ... deportasset, quod o-bat se probaturum (vers. Pol. saec. XVI ib.: «a to wydał się doświadczyć chcieć»).
Ib. p. 78 : vulnus ... o-lit se probaturum («renę ... wydał się doświadczyć»;[cf. etiam ib. infra)].
KsgŁawKr p. 186 (a. 1392) : o-ns se ... predicta sic legisse ... suo iuramento ... probaturum.
StPPP II p. 185 (a. 1410) : Machna, que se probaturam testibus o-lit, in eadem probacione defecit.Ita saepissime. Eodem sensu nude ponitur
ArPrawn VIII p. 77 (a. 1398) : Laurencius o-ns se pro militia et infamicia sua nominauit VI testes.
IV.
fungitur vice vocis ferendi [vel ceterorum
verborum
c.
voce ferendi compositorum
1.
ferre:
PommUrk III p. 161 (a. 1292) : sententias ... in civitate ... esse volumus o-ndas.
CodVit p. 764 (a. 1427) : tante ... displicencie amaritudinem mentibus nostris ... o-rent, quod etc.
Ib. p. 1067 (a. 1431) : ut promocio nostra ... fructus o-at salutares.
Tom. III p. 118 (a. 1514) : posset ... navigatio ... ab una parte commoda o-re, ab altera ... nocere.
2. conferre:
DŁUG. Gen.
p. 77
:
miles ... ad palestram ludi se cum filia regis o-lit.
3.
efferre :
KodKWil p. 644 (a. 1503) : cultum ... divinum faecundioribus ... o-amus incrementis.
4.
inferre:
ROYZ. I p. 294, v. 60 : mortem ... parentibus atrox o-lit.
5.
proferre:
ArHist V p. 144 (a. 1467) : de vnanimi testimonio o-ndo cum suis contestibus.
SACR. Elucid. fol. e IVb : qui leuissima contra eum etiam testimonia conflata falso o-bant.