- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- A.
I.
propr.
A.
1.
(i)grać, bawić się;
exercitatione ludicra
se oblectare.
Constr. : indicatur obi.
a.
sq.
acc.
,
praec. ludum;
item aleam, chartas (
AKapSąd III
p. 121,
a. 1508
et saepius; folia:
Biecz
p. 88, a.
1554)
; par impar
( KADŁUB. p. 215 ), priammos (alias «krąglye»:AKapSąd III p. 177, a. 1513) , taxillos ( ArPrawn I p. 163, saec. XV ex.ex et saepius), tesseras AKapSąd III p. 128, a. 1508).
N.
torneamentum
(i. ludum equestrem
UrkBBr
p. 120,
a. 1284)
.
Occ.
pro
acc.
ponitur
enunt.
obi.
KsgKaz p. 316 (a. 1394) : quicunque 1-serit, quo ludo pecuniam posset lucrari.
Ib. p. 333 (a. 1395) : permisit l-re, quod «Freymarg» dicitur in wlgari.
b.
sq.
abl.
N.
hastis
pojedynkować się na kopie;
i. q.
certare
DŁUG. Hist. III p. 363 : acutis hastis ... l-re secum obtinens.
Item sq. abl.
gerundii
STAN. OFM p. 794 : puella cepit l-re currendo cum aliis puellis.
c.
sq.
ad:
MARTIN. OP. Serm. p. 127 : dum ad taxillos 1-ret.
Ib. p. 156 : cogebantur l-re cum demonibus ad aleas et scacos et decios ignitos.Ita saepius. Cf. Th. VII 2,1778,35 sqq.
d.
sq.
cum:
MARTIN.OP. Serm. p. 447 : l-re cum scaco et matto.
PEREGR. fol. A IIIb : puer ... l-bat cum pila.
KodKrak p. 373 (a. 1342) : quicumque 1-serit vitra vnum fertonem ... cum taxillis siue globis.Cf. Th. VII 2,1778,45. e. sq. in c. abl.
KsgKaz p. 316 (a. 1394) : l-re ... causa colacii ... in alea vel alio ludo ... conformi.
ConcPol V p. 258 (a. 1407) : clerici in alea non 1-ant (cf. StSyn VI p. 21, a. 1415).
ŁASKI ComPriv fol. 28b : in taxillis aut scacis vel in quibuscunque alijs ludis lucrosis ipsis 1-ntibus.Indicatur ludendi pignus in medio ponendum
a.
sq.
ad:
KodWp II p. 594 (saec. XIV med.med) : ut non 1-ant ad prestandum.
AKapSąd II p. 51 (a. 1420) : 1-ndo secum in alea ad prestam.
ArPrawn IV p. 36 (saec. XV ex.ex) : nullus terrigena noster cum aligenigena ... 1-at taxillos ad praestantiam, sed tantummodo pro pecunia parata.
b.
sq.
cum:
PomnLw I p. 72 (a. 1387) : qui 1-unt cum lucribus (sic ).
c.
sq.
per:
AKapSąd III p. 121 (a. 1508) : 1-bant cartas per unum denarium tantum.
d.
sq.
pro:
PomnLw I p. 72 (a. 1387) : nemo debet l-re tasseres ... pro nullo numero nec parvo nec magno.
AKapSąd III p. 121 (a. 1508) : l-re ... cartas pro cervisia tantum, pro pecuniis nunquam.Cf.
e.
sq.
super:
ArPrawn V p. 178 (saec. XV ex.ex) : si quis terrigena ... super prestam ... taxillos 1-serit.
f.
sq.
ultra, cf.
Indicatur quocum
sq.
cum.
N. (de
re Venerea)
cum muliere (
AKapSąd III
p. 66,
a. 1496)
.
Lucut. proverbiales luditur
α.
alicui
chodzio czyjąś sprawę; res alicuius agitur (e Persio 3,20
saec. XVI).
β. de alicuius corio
i. q. alicuius periculo (ex Apuleio Met.
7,11,6
saec.
XVI).
2.
a.
pisać, układać (utwory poetyckie); componere,
v.
gr. epigramma (
Inst.
p. 100
),
item
laudes (carmine:
PAUL. CR.
p. 102,
v. 689
).
b.
grać (na instrumencie muzycznym); canere (tibia sim.)
Ztschr. II p. 278 (a. 1497) : ut pro choro poterit l-re in organis.
SSrSil XVII p. 64 (a. 1506) : stipendia ... iis, qui tibia 1-unt.
CracArt II p. 361 (a. 1539) : cum ... pro bona nocte in citaris 1-issent.
B.
1.
(o ludziach) tańczyć, (o przedmiotach) poruszać się lekko, igrać;
(de hominibus) saltare,
(de rebus) leviter
moveri,
v.
gr. de navigio
(saec.
XV), item de Zephyro
(cum mitibus auris:
IANIC.
p. 20, v. 30
).
2.
mienić się, lśnić;
micare
HUSSOW. p. 31, v. 907 : qua veste color intexto l-bat candidus auro.
II.
transl.
1.
igrać (z czymś);
ludificare, luxuriari.
Praec.
in imagine de
fortuna (
GALL
p. 93,
4),
vel potentia divina (in humanis rebus ex Ovidio
Pont. 4,3,49
BreslUB
p. 37, a.
1269)
.
2.
zwodzić, oszukiwać;
decipere, fallere.
Additur
dolosis artibus (
HUSSOW.
p. 91, v. 711
), falso augurio (
CodEp I 2,
p. 161, a.
1455).
3.
grać, udawać,
pozorować; simulare,
v.
gr. operam (e Plauto Pseud. 356;
saec.
XVI).