Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LUDIBRIUM

Gramatyka
  • Formyludibrium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. propr. propr. szyderstwo, ośmieszenie, drwiny
    • 2. meton. przedmiot drwin, pośmiewisko
      • a.
      • b.
  • II. widowisko (zwł. teatralne), pokaz
  • III.
    • 1. nierząd
    • 2. złudzenie
    • 3. wykręt, pozór

Pełne hasło

LUDIBRIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • A.
I.
1. propr. szyderstwo, ośmieszenie, drwiny; actus (vel effectus) illudendi, irrisio, deceptio.
Additur gen. obi.,
v. gr.fidei ( DŁUG. Hist. I p. 147 = I p. 210 ed. nov.), item subi. , v. gr.capitularium (syn. indignatio id.Op. p. 377 ), vel explic. , v. gr. captivitatis ( id.Hist. V p. 453 ).
Dicitur
ludibrii opprobrium ( id.Hist. I p. 72 = I p. 131 ed. nov.).
N. locut.
per ludibrium agere (cum aliquo) kpić sobie z kogoś; deridere, cavillari ( Tom. I p. 88, a. 1510).
2. meton. przedmiot drwin, pośmiewisko; id, quod lusui, irrisioni est.
Iuncturae verbales ad
1—2:
a. ludibrio esse (fieri).
Simili sensu
dari ( CodVit p. 776, a. 1427) , exponi ( KodUJ IV p. 93, a. 1524) , patere (apud aliquem : DŁUG. Hist. V p. 187 ), item ludibrium capere ( HUSSOW. p. 36, v. 722 : cepere ... victi l-um ... dedecorisque notas), in ludibrium verti ( DŁUG. Hist. II p. 126 = III p. 143 ed. nov.).
b. ludibrium facere (cum aliqua re: Lites II p. 60, a. 1412, cf. Th. VII 2,1758,81 sqq.); simili sensu edere (in aliquem: DŁUG. Hist. IV p. 259 ) , exercere (de aliquo: AnnMP p. 41, a. 1256) , habere (de aliquo: DŁUG. Hist. V p. 320 ) , inferre (alicui ib. II p. 67= III p. 80 ed. nov. ; ib. IV p. 143 ), ; serere (de aliquo ib. V p. 618 ) , item aliquid ludibrio deputare ( ib. IV p. 17 ) , in ludibrium ducere ( ib. III p. 121 = V p. 138 ed. nov.), ponere ( ib. V p. 194 ) , redigere (pro aliquo: SSrSil VII p. 106, a. 1465).
II. widowisko (zwł. teatralne), pokaz; spectaculum (praec. theatrale).
Simili sensu
ludibrii spectaculum ( PrPrz p. 33, a. 1393). N. locut. crudele mortis:
KADŁUB. p. 169 : quo de se ... crudele mortis l-um prestolante (cf. ib. supra carptim demembrandus appetitur).
III. singularis
1. nierząd; stuprum (saec. XV).
2. złudzenie; sensuum deceptio (saec. XV).
3. wykręt, pozór; tergiversatio, praetextus
MIECH. Chr. p. 256 : ut regina Hungariae ... abstineret ... 1-iis, quibus tantopere usa est, Polonos afficere.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)