- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- A.
I.
propr.
1.
szeroki, nie wąski, obszerny; non angustus (strictus), amplus, laxus.
Constr.
a.
sq.
gen.
b.
sq.
abl.
c.
sq.
de :
*PommUrk V p. 87 (a. 1313) : meatum tractualem ... l-um ... de quinque perticis.d. sq. in c. abl.
HistTart p. 63 : in facie l-i sunt. Dicitur
α. de nummis (praec. grossis , ad rem cf. )
KsgŁawKr p. 50 (a. 1369) : XX marcas grossorum l-orum tenetur frater eius.
KodMp III p. 228 (a. 1369) : molendinum ... pro sedecim marcis grossorum l-orum Pragensium ... vendiderunt.
DokMp VI p. 134 (a. 1395) : duos grossos l-os seu Polonicales.
PrPol p. 196 (a. 1410) : acquisivit XV marcas l-as in M.
DŁUG. LibBen I p. 94 : solvit undecim scottos l-os.Ita vulgo usque ad saec. XVI.
β.
de via Cracoviae
CracArt I p. 90 (a. 1434) : domum ... sitam in Platea L-a penes aciem.
Ib. p. 135 (a. 1450) : terciam partem domus ... in Platea L-a ... resignavit.Ita saepius.
2.
luźny, nie ciasny, przestrzenny, rozległy;
amplus, vastus, spatiosus.
N. de arbore:
rozłożysty; patulus
(
DŁUG. LibBen II
p. 479
)
.
Locut.
ad
1—2:
α. ad (longum et) latum
(
AGZ XVIII
p. 193, a.
1479
[ed. ad latus];
ŁASKI LibBen I
p. 367, a.
1511)
, in (per) longum et
latum (
N.
glossam
Pol.
AGZ XIX p. 433, a. 1495 : sortem ... obligavit ... tenendam ... cum prato ... in longum et in l-um alias «z odnogamy»)
, item tam latus quam longus (KsgŁawWaw I p. 140, a. 1469) , prout longus et latus est ( ArPrawn VIII p. 69, a. 1397) .
β.
ne latum unguem (digitum) dis(re)cedere ab
aliqua re :
Tom. III p. 207 (a. 1514) : ut ne l-um quidem ab iis traditionibus unguem recedat.
Ib. IV p. 54 (a. 1516) : rex nullis modis hinc vel l-um digitum discedere potest.Ita saepius. Simili sensu per unguem:
ib. VII p. 270 (a. 1525) : hic a stilo cancellarie ne l-um quidem per unguem disceditur.
II.
transl.
1.
(de rebus) szeroki, obszerny, rozległy; amplus,
copiosus, magnus, laxus.
Locut.
α.
risus (
COPERN. OpM
p. 58
:
ego autem l-um risum tuis affundo dogmatibus; Gr. πλατὺν γέλωτα
), lingua i. e. incontinens (
SCARB. Sap. III
p. 117
).
β. lati discursus esse (
SSrSil I
p. 358,
saec. XV).
γ.
ad latum aliquid referre
i. q. abundanter (
Tom. V
p. 153, a.
1520).
N. constr.
a.
sq.
ad :
STOB. Aret. fol. d lb : hoc est l-issima materia ad dicendum.
b.
sq.
in
c.
abl.
GŁOG. Anal. fol. 176b : omnes particule ... sunt ... l-iores in significando quam diffinitum.
2.
(de hominibus)
wielki, zagorzały; magnus, acer,
fervidus
HistTart p. 97 : inter homines aliarum nacionum sunt l-issimi contemptores.