General
Full Entry
More

LATUS-2

Grammar
  • Formslatus
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um
  • Part of Speechadjective
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. non angustus (strictus), amplus, laxus.
    • 2. amplus, vastus, spatiosus.
      • α.
      • β. + ne latum unguem (digitum) dis(re)cedere ab aliqua re per unguem:
  • II. transl.
    • 1. amplus, copiosus, magnus, laxus.
      • α. + risus
      • β.
      • γ. + ad latum aliquid referre
    • 2. magnus, acer, fervidus

Pełne hasło

LATUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • A.
I. propr.
1. szeroki, nie wąski, obszerny; non angustus (strictus), amplus, laxus.
Constr.
a. sq. gen. b. sq. abl. c. sq. de :
*PommUrk V p. 87 (a. 1313) : meatum tractualem ... l-um ... de quinque perticis.
d. sq. in c. abl.
HistTart p. 63 : in facie l-i sunt. Dicitur
α. d
e nummis (praec. grossis , ad rem cf. )
KsgŁawKr p. 50 (a. 1369) : XX marcas grossorum l-orum tenetur frater eius.
KodMp III p. 228 (a. 1369) : molendinum ... pro sedecim marcis grossorum l-orum Pragensium ... vendiderunt.
DokMp VI p. 134 (a. 1395) : duos grossos l-os seu Polonicales.
PrPol p. 196 (a. 1410) : acquisivit XV marcas l-as in M.
DŁUG. LibBen I p. 94 : solvit undecim scottos l-os.
Ita vulgo usque ad saec. XVI.
β. de via Cracoviae
CracArt I p. 90 (a. 1434) : domum ... sitam in Platea L-a penes aciem.
Ib. p. 135 (a. 1450) : terciam partem domus ... in Platea L-a ... resignavit.
Ita saepius.
2. luźny, nie ciasny, przestrzenny, rozległy; amplus, vastus, spatiosus.
N. de arbore: rozłożysty; patulus
( DŁUG. LibBen II p. 479 ) .
Locut. ad
1—2:
α. ad (longum et) latum ( AGZ XVIII p. 193, a. 1479 [ed. ad latus]; ŁASKI LibBen I p. 367, a. 1511) , in (per) longum et latum (
N. glossam Pol.
AGZ XIX p. 433, a. 1495 : sortem ... obligavit ... tenendam ... cum prato ... in longum et in l-um alias «z odnogamy»)
, item tam latus quam longus (
KsgŁawWaw I p. 140, a. 1469) , prout longus et latus est ( ArPrawn VIII p. 69, a. 1397) .
β. ne latum unguem (digitum) dis(re)cedere ab aliqua re :
Tom. III p. 207 (a. 1514) : ut ne l-um quidem ab iis traditionibus unguem recedat.
Ib. IV p. 54 (a. 1516) : rex nullis modis hinc vel l-um digitum discedere potest.
Ita saepius. Simili sensu per unguem:
ib. VII p. 270 (a. 1525) : hic a stilo cancellarie ne l-um quidem per unguem disceditur.
II. transl.
1. (de rebus) szeroki, obszerny, rozległy; amplus, copiosus, magnus, laxus.
Locut.
α. risus ( COPERN. OpM p. 58 : ego autem l-um risum tuis affundo dogmatibus; Gr. πλατὺν γέλωτα ), lingua i. e. incontinens ( SCARB. Sap. III p. 117 ).
β. lati discursus esse ( SSrSil I p. 358, saec. XV).
γ. ad latum aliquid referre i. q. abundanter ( Tom. V p. 153, a. 1520).
N. constr.
a. sq. ad :
STOB. Aret. fol. d lb : hoc est l-issima materia ad dicendum.
b. sq. in c. abl.
GŁOG. Anal. fol. 176b : omnes particule ... sunt ... l-iores in significando quam diffinitum.
2. (de hominibus) wielki, zagorzały; magnus, acer, fervidus
HistTart p. 97 : inter homines aliarum nacionum sunt l-issimi contemptores.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)