Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IRREPO

Gramatyka
  • Formyirrepo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -psi, -ptum
Znaczenia
  • I. propr. propr. wślizgnąć się, wczołgać
  • II. transl.
    • 1. wedrzeć się, wtargnąć (podstępem lub siłą)
    • 2. wkraść się, zakraść, niepostrzeżenie powstać
    • 3. wejść w zwyczaj, utrwalić się, zakorzenić

Pełne hasło

IRREPO, -ere, -psi, -ptum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc. (part.
  • perf.)
I. propr. wślizgnąć się, wczołgać; rependo intrare (saec. XV).
II. transl.
1. wedrzeć się, wtargnąć (podstępem lub siłą); illicite (dolo vel vi) invadere. Praec. limites, castra sim. (de hostibus).
Dicitur
subdole (opp. aperte: KADŁUB. p. 109 ).
Item sensu latius transl.
in administrationem ecclesiasticam ( ConcPol II p. 132, a. 1528). Occ. in bonam partem
CodEp I 2, p. 251 (a. 1471) : non duce paedagogo, sed instinctu suo litterarios ludos i-psit.
2. wkraść się, zakraść, niepostrzeżenie powstać; sensim vel clam introduci, exoriri, exsistere. Praec. in malam partem, v. gr. de consuetudine indecora sim. ( KodPol I p. 268, a. 1399 et saepius), dubio ( KodWp I p. 522, a. 1285) , ebrietate ( KADŁUB. p. 172 ) , peste ( DŁUG. Hist. III p. 544 ) , rumore ( ArHist VI p. 30, a. 1468) , pavore ( MIECH. Chr. p. 132 ) cett.
3. wejść w zwyczaj, utrwalić się, zakorzenić; insidere, inveterascere, inolescere
AGZ IX p. 41 (a. 1427) : adeo ... huiusmodi i-pserat exaccio, quod mercatores ... in propriis ... mercibus intollerabilia dampna perceperunt.
JusPol p. 247 (a. 1433) : nonnullarum personarum saecularium ... adeo i-psit et inolevit iniquitas, ut poenas ac censuras ... ultra annum ... sustinere non formident.
Constr. ad
I—II: a. abs. b. sq. dat. c. sq. acc. d. sq. ad. e. sq. contra :
ArHist V p. 330 (saec. XV in.) : quedam corruptele contra ecclesiam nostram i-pserunt.
RHer III p. 95 (a. 1578) : calumniae ... contra ipsum inique i-pserunt.
f. sq. in c. acc. g. sq. in c. abl.
StSyn III p. 39 : quod ... carnis vicium ... ab inicio in paucis latenter i-pserit.
h. sq. inter :
KodPol I p. 268 (a. 1399) : inter ... cives nostros ... quedam indecora consuetudo ... i-psit.
i. sq. ultra :
Tom. XII p. 28 (a. 1530) : quomodo ... ab praefectis ducis Prus siae ultra limites nostros ... i-i debeat.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)