- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
- Ha.
I. aliquid
A.
1.
postawić, zbudować;
construere, aedificare
,
v.
gr. horreum (
DŁUG. LibBen I
p. 50
)
, tabernam (
PommUrk III
p. 208,
a. 1294)
, statuam (i. obstaculum in aquam:
StPPP II
p. 501, a.
1442)
cett.
2.
założyć, urządzić;
disponere, ordinare
v.
gr. hortum (
KodWp II
p. 95, a.
1294)
, montes (i. fodinam
IusMet
p. 224, a.
1517)
, praedium (depositis cmethonibus:
DŁUG. LibBen I
p. 76
)
, villam (ad meliorem
cultum:
PommUrk VI
p. 321, a.
1208)
,
Item
convivium (
MARTIN. OP. Serm.
p. 74
nlb.
).
Occ.
sq.
abl.
wyposażyć;
instruere
MPH II (Ebbo) p. 43 (= p. 71 W.) : aecclesias construens ... omnique ornatu aecclesiastico diligenter i-ns.
B.
1.
ustanowić, wprowadzić;
constituere, statuere
,
praec. leges sim., item adictum (
AGZ XV
p. 263, a.
1489)
, consuetudinem (
ArHist X
p. 249, a.
1565)
, concordiam, treugas pacis (inter aliquos:
ZabDziej I
p. 55, a.
1449
;
CracArt II
p. 338, a.
1537)
, vectigalia sim. (
KodMp II
p. 287, a.
1290
et saepius), liberum forum (
ib.
p. 29, a.
1223)
, beneficiolum (
KodKKr I
p. 14,
a. 1213),
etiam cultum divinum (in Cracoviensi ecclesia:
KodMp IV
p. 303, a.
1435)
, missam perpetuam (
CracArt I
p. 104, a.
1439
;
AKap Sąd III
p. 378, a.
1500).
N.
processum naturae (de Deo
GŁOG. Alex. II fol. A Ib)
, sacramentum (de Christo
StSyn III
p. 6
et saepius). Inde part. praes, loco
subst. , cf.
INSTITUENS.
2.
ustalić, wyznaczyć, określić; designare,
praescribere, indicere,
v.
gr. conventum sim. (
DŁUG.
Hist. I p. 406 = II
p. 171
ed. nov.
et saepius; additur
pro aliqua die
ib. IV
p. 259
;
AKapSąd III
p. 103, a.
1506)
;, expeditionem bellicam (
AKap Sąd III
p. 72, a.
1489
et saepius), diem (conventionis:
Dogiel I
p. 14, a.
1461)
, viam (
Tom. III
p. 218, a.
1514)
, loca (pro fornacibus et parietibus in fodina salis:
IusMet
p. 129, a.
1393)
.
N.
actiones
alicuius (syn.
dirigere :
Tom. X
p. 454, a.
1528).
Occ.
constr.
sq.
dat.
personae
MARTIN. OP. Chr. p. 176 : Aurelianus ... porcinae carnis vsum populo i-it.
APozn I p. 69 (a. 1440) : solucionem ... facere prout eis super terminos solucio est i-ta.
3.
postanowić, zamierzyć;
decernere, constituere.
Additur
in animo (
Tom. I
p. 51, a.
1509).
Constr.
a. sq.
(acc.
c.
)
inf. b.
sq.
enunt.
fin.
N.
locut.
impers.
institutum est (sq.
inf.
vel
enunt.
fin.
saec.
XV—XVI).
4.
wszczynać, rozpoczynać; incipere, inire
,
v.
gr. tractatus, negotium concordiae (cum aliquo:
Tom. II
p. 66,
a. 1512
;
ib. XIV
p. 447, a.
1532).
Praec.
iur.
actionem (contra aliquem :
KodUJ V
p. 2,
a. 1549)
; simili sensu
querelam (
ArPrawn VII
p. 195
:
de vi querella i-atur
); item
iudicium
(
ib.
p. 176
:
is, cui detractum ... aliquid est, iudicium i-at
).
II. aliquem
1.
mianować, wyznaczyć, wprowadzić (do pełnienia jakiejś
funkcji); designare, creare, ad munus gerendum
introducere.
N. glossam
Pol.
RFil XVI p. 349 (saec. XV in.in) : «namenye» i-it.
Additur
legitime (
StSyn III
p. 34
)
, canonice (
KodMp IV
p. 154, a.
1416)
, de iure (
DŁUG. LibBen I
p. 16
).
Constr.
a.
sq.
dat.
(abl.
?)
ChrMP p. 530 (= p. 58 K.) : Casimirus dux ... nepotem Sironis ... praefecturae officio i-it.
KodUJ II p. 244 (a. 1465) : duo altariste altari praefato i-ndi et investiendi.Cf. Th. VII 1,1990,19 sq. b. sq. abl.
KADŁUB. p. 178 : Sironis nepote ... Gdanensi marchia i-to (cf.KomKadł p. 326 ) . c. sq. ad.
N.
locut.
ad meliorem statum :
AAlex p. 287 (a. 1503) : volens subditos terrarum Prussiae ad statum i-re meliorem.d. sq. de:
KodMp IV p. 7 (a. 1386) : fundator ... ad dictum altare ... Martinum ... presbyterum ... nobis presentauit de eodem altari i-ndum.
DokImbr p. 103 (a. 1413) : quatenus ipsum presbyterum de eadem ecclesia dignetur i-re et investire episcopus.Ita passim. e. sq. in c. acc.
KodMp IV p. 392 (a. 1441) : episcopus ... Martinum in eandem ecclesiam i-re recusauit.
AKapSąd III p. 368 (a. 1472) : Anna ... Hermanum ... i-it in eius heredem universalem in omnibus ... suis bonis.
N.
locut.
in et ad possessionem (altaris:
KodUJ III
p. 139, a.
1487).
Occ.
sq.
glossa
Pol.
AGZ XIV p. 437 (a. 1455) : super hoc iudex ... accepit memoriale ... et i-it eos «v othbydzu» (i. liberos a crimine ).
2.
kształcić, uczyć; erudire,
docere.
N.
constr.
a.
sq.
dupl.
acc.
DŁUG. Hist. IV p. 659 : Lithuani ipsum Casimirum ducem linguam et mores suos i-unt.b. sq. abl. , v. gr. moribus ingenuis et gravibus ( DŁUG. Op. p. 13 ) vel paternis (peroptime id. Hist. I p. 82 = I p. 141 ed. nov.) . c. sq. de :
KodKWil p. 103 (a. 1417) : Mathiam prepositum Vilnensem ... de ydiomate Samagittico sufficientissime i-tum.
3.
(singulare)
refl. wystąpić (w
obronie kogoś); pro aliquo se opponere (Pol. postawić się ad verbum reddi
videtur)
AGZ XVIII p. 177 (a. 1478) : Sigismundus violenter detinuit Andream ... hominem ... Prandothe, pro quo homine se i-it Prandotha, quod esset servus (cf. ib. infra Prandotha ... luit penam ... quia... coram eodem iure defendebat violenter Andream ... per Sigismundum violenter detentum).
III.
fungitur vice vocis restituendi:
KADŁUB. p. 82 : princeps Selislaus manu mutilatur, pro qua ob virtutis insingne auream illi Boleslaus i-it (v. l. restituit).
CantMAe I nr. 39, v. 8b (saec. XV in.) : ad uisum (ed. usum) i-ti ceci, claudi, surdi, muti illustrant Cracoviam.