Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INSTITUTUM

Gramatyka
  • Formyinstitutum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. postanowienie, nakaz, zarządzenie
    • 2. + operis przedsięwzięcie, zamysł, zamiar Praec. zamysł pisarski, temat
  • II. zasady postępowania, obyczaje
  • III. pl. przepisy, ustawy
    • α. + canonica (sacra, sacrorum canonum) prawo kanoniczne
    • β. Instytucje Justyniana

Pełne hasło

INSTITUTUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • A.
  • N.
I.
1. postanowienie, nakaz, zarządzenie; statutum, decretum. Additur gen. explic. , v. gr. excommunicationis ( DokKKr I p. 175, a. 1391).
2. przedsięwzięcie, zamysł, zamiar; propositum, coeptum. Additur gen. operis ( CodEp III p. 475, a. 1500) . Praec. zamysł pisarski, temat; scripti propositum (saec. XV—XVI).
II. zasady postępowania, obyczaje; vitae ratio instituta, mores (hoc sensu praec. pl. ).
Additur gen. , v. gr.
humanitatis ( CALLIM. in KlQu p. 68 a. 1488) , benignitatis ( CorpJP III p. 625, a. 1521).
N. constr. sq.
in a . acc.
Tom. II p. 54 (a. 1512) : servata consuetudine et i-o filiali in regem.
Praec. tamen
ordinis, professionis sim.: reguła zakonna; ordinis religiosorum vitae ratio
KodWp I p. 26 (saec. XIII ex.) : ut ... sancti Benedicti regulam atque i-a Cisterciensis ordinis teneant.
StSyn III p. 25 : que ecclesiae regulares sue professionis sequi i-a tenentur.
Ita passim. Occ. hoc sensu sg.
DECIUS p. 63 : Nicolaus ... divi Dominici i-um professus.
Cf. Th. VII 1,1994,51 sq.
III. pl. przepisy, ustawy; praecepta, institutiones.
Praec.
α. canonica (sacra, sacrorum canonum) prawo kanoniczne; ius ecclesiasticum
KodKKr I p. 55 (a. 1254) : quosdam libertatis articulos ex canonicis i-is ... quosdam ex approbata consuetudine ... duximus declarandos.
StSyn IV p. 91 : prelati ... spretis sanctis i-i ... iurisdiccionis exercicium ... locare officialibus ... non verentur.
Lites I p. 112 (a. 1339) : iuxta sacrorum canonum i-a.
β. Instytucje Justyniana; una ex partibus libri ab imperatore Iustiniano collecti, qui Corpus iuris civilis inscribitur
PH XLI p. 221 (a. 1480) : Ius civile dividitur in Codicem, Digestum, Autenticas, I-a.
Cf. Th. VII 1,1996,7 et INSTITUTIO I B 3.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)