- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- N.
- L.
- A.
I.
1.
krzywda, niesprawiedliwość, bezprawie;
actio, quae legi repugnat,
factum iniustum.
Additur per abundantiam
iniusta (
StPPP XI
p. 248,
a. 1467).
N.
locut.
adv.
iniuria
niesłusznie, bezpodstawnie;
immerito, iniuste,
praec.
c.
negatione
non (neque) iniuria
słusznie, sprawiedliwie; iure
optimo.
Simili sensu
cum (ex) iniuria :
StPPP XI p. 156 (a. 1422) : desuper Peschke posuit solidum scabinalem, quod ipsum cum i-a arestavit Petrus.
AKapSąd III p. 106 (a. 1506) : teste ... dicente ... quod hoc diceret ex i-a.
Item
cum iniuriis
ib.
p. 119 (a. 1508) : certos processus privatos pretextu cuiusdam appellationis a contribucione cum i-iis manifestis in dicto processu contentos acceptarunt.
N. (sensu
praegnanti)
roszczenia sądowe, oskarżenie (o bezprawie);
vindiciae, iniu
riae accusatio
AKapSąd II p. 902 (a. 1459) : arbitri ... concordaverunt ... Johannem ... et ... Bogussium ... et omnes displicencias, i-as inter eos necaverunt.
DŁUG. Op. p. 496 : Johannes Posnaniensis decanus ... apud Clementem papam i-am deposuit et Falantham ... citari ordinavit.
Dogiel I p. 11 (a. 1460) : si ... aliquis ... ex regno Poloniae haberet aliquam culpam et i-am ad aliquas personas in regno Bohemiae ... talis tenebitur causam suam jure prosequi.Ita saepius.
2.
gwałt, grabież;
violentia, vis illata.
Glossa
Pol.
KsgGrWp II p. 50 (a. 1394) : Petrus ... astitit terminum super Johannem ... pro i-a videlicet «gwald».
Dicitur in imagine de iniuriarum flammis (Lites II p. 438, a. 1409) vel aculeis (ib. ).
3.
uszczerbek, szkoda, zniszczenie; damnum, detrimentum, iactura.
Dicitur
damnificabilis :
StPPP XI p. 94 (a. 1520) : in nullo haberent detrimentum et dampnificationem sive i-am dampnificabilem.Ad 1-3 definitur
a.
sq.
gen.
obi.
(v.
gr.
agri:
KsgGrWp II
p. 62, a.
1396
; limitum :
StPPP III
p. 126
;
;sed etiam
iuris :
KADŁUB. p. 206 : litem lite contestari iuris est i-ia),vel explic. , v. gr. bellorum ( CapSl p. 10, a. 1526) , oblivionis ( AGZ III p. 156, a. 1539 ; ArPrawn VII p. LXV, a. 1566) , vetustatis ( KodUJ IV p. 117, a. 1533).
b.
sq.
super :
StPPP III p. 27 : i-ae ... sunt super limitibus, colonis fugitivis, capite occisi coloni etc.
c.
sq.
adi.
,
v.
gr.
terrestris (
StPPP VIII
p. 212,
a. 1387
:
habent ipsum ... ab omnibus i-iis terrestribus tueri).
II.
zniewaga, obraza; ignominia,
dedecus, offensa.
Dicitur
probrosa (
GALL
p. 29, 7).
Distinguitur
actualis (
AKapSąd II
p. 806, a.
1519
et saepius), simili
sensu realis (
ib. II
p. 488, a.
1431
et passim), item
verberalis (
KodUJ I
p. 2, a.
1364)
; opp.
verbalis (
AKapSąd II
p. 806, a.
1519
et saepius), item
personalis ((
ib.
p. 508, a.
1438
;
ib. III
p. 136,
a. 1509).
;Occ.
sq.
gen.
explic. maxillae (
DŁUG.
Hist. II p. 97= III
p. 111
ed. nov.).
N. locut.
aliquid ad iniuriam referre (revocare
sim.) poczytywać za ujmę;
dedecori ducere (saec. XVI).
Iuncturae verbales notabiliores ad
I-II
α. iniuria (alicui) est.
Simili sensu
accidit (
Tom. I
p. 58,
a. 1510)
, agitur (
DyplMog
p. 10, a.
1231
et saepius), suboritur (
StPPP VII
p. 521, a.
1488)
,
item videtur (ab aliquo:
AGZ XII
p. 268, a.
1461)
.
β. iniuriam (alicui in aliqua re)
facere, afferre, inferre.
Simili sensu
agere (
AGZ XVII
p. 407,
a. 1503)
, committere (
MARTIN. OP. Marg. fol. k IIa
et saepius), dare (mutuo:
Tom. XIII
p. 265,
a. 1531)
, exhibere (
ib. V
p. 179, a.
1520
et saepius),
gerere (
VAdAnt
p. 64,
10)
, incutere (
AGZ XVII
p. 221, a.
1485)
, infligere (
ZabDziej II
p. 573,
a. 1489)
, ingerere (
DŁUG. Hist. IV
p. 250
)
, irrogare (
StSyn III
p. 54
et passim;
cf.
Th.
VII 1,1678,29
sq.
; item arrogare:
ArHist V
p. 303,
saec. XV in.in
; derogare:
ARect I
p. 91,
a. 1475
; erogare:
AGZ XVIII
p. 347, a.
1494)
, movere (et
intemptare:
AKapSąd II
p. 488,
a. 1431)
, permittere (
AGZ XVIII
p. 394, a.
1498)
, perpetrare (
TPaw HI
p. 481, a.
1400)
, suscitare (et
movere:
StPPP VII
p. 521, a.
1488),
item
ad iniuriam moveri (
DŁUG. Op.
p. 22
)
, in iniuriam
grassari (
id. Hist. IV
p. 330
).
Praeterea
aliquem iniuria afficere, laedere, premere; simili
sensu in
iniuriam trudere (
ZabDziej II
p. 214,
a. 1485).
Opp.
iniuriam componere (
ArPrawn VI
p. 222, a.
1554)
, dirimere (
Dogiel I
p. 118,
a. 1510)
, instaurare (
DŁUG. Hist. III
p. 340
)
, moderare (
CodVit
p. 200, a.
1409
; additur rigore iustitiae:
DŁUG. Hist. III
p. 588
)
, rectificare (
Tom. VI
p. 54, a.
1522)
, reficere (et corrigere:
PommUrk VII
p. 313, a.
1329)
, reformare (atque levare:
DŁUG. Hist. III
p. 388
)
, (re)sarcire (
Dogiel IV
p. 118, a.
1510
;
ArPrawn VI
p. 140,
a. 1554
et saepius), retractare (
PommUrk VII
p. 241, a.
1328)
, sedare (et complanare in amicitia et in iure
ib. II
p. 438, a.
1280)
, sistere (
Dogiel I
p. 118, a.
1510),
etiam mortificare (
StPPP VII
p. 521, a.
1488)
, necare (inter aliquos, cf.
supra 635,3).
γ. iniuriam pati; (per)ferre;
simili sensu
amplexari (
DŁUG.
Hist. II p. 476 = IV
p. 235
ed. nov.)
, excipere (ab aliquo
ib. I p. 320= II
p. 81
ed. nov.
;
; suscipere:
KADŁUB.
p. 122
)
, habere (ab aliquo:
StPPP XI
p. 248, a.
1469
et saepius), sufferre (
AKapSąd II
p. 409, a.
1432
et saepius), sustinere (
KodMaz(K)
p. 377, a.
1233
et saepius)y tolerare (
CodEp III
p. 361, a.
1489)
.
δ. iniuriam vindicare, rescindere.
Simili sensu
compescere (
WŁODK. Tract.
p. 291
)
, corrigere (et
ulcisci:
DŁUG. Hist. V
p. 248
)
, defendere (
DokSul
p. 353, a.
1363
; defensare:
StPPP VIII
p. 296, a.
1388)
, propellere (
StSyn III
p. 54
et saepius), propulsare (
CodVit
p. 82, a.
1402
et saepius), prosequi (
PommUrk II
p. 438, a.
1280
et saepius,
cf.
Th. VII 1,1678,46), repetere (
AAlex
p. 30, a.
1501).
Opp.
absolvere (dissimulationis tolerantia
: DŁUG Hist. I p. 461=II p. 228 ed. nov.) , annullare (AKapSąd II p. 488, a. 1431) , cassare ( ZabDziej II p. 22, a. 1482) , dimittere ( Lites II p. 253, a. 1330 et saepius), exstinguere ( StPPP VII p. 521, a. 1488) , indulgere ( ib. p. 522, a. 1488) , parcere ( ŹrWaw I p. 93, a. 1489) , relaxare ( Lites II p. 253, a. 1330) , sopire ( ZabDziej II p. 22, a. 1482 et saepius).