- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- N.
DŁUG. Hist. IV p. 692 : qui Tartari... regnum ingresserunt.Cf. etiam infra 28 et 595,33 et 595,53. inf. praes. ingredire:
RachWaw p. 379 (a. 1547) : in atriis, quibus maiestas reginalis ad maiestatem regiam ingredire solet.]
I.
propr.
A.
1.
wchodzić, wstępować, wkraczać;
inire, introire,
incedere.
In imagine
α.
ianuam viduitatis (
KADŁUB.
p. 29
).
β.
in se ipsum
*KodWp I p. 50 (a. 1207) : collige sensus tuos ... et cum ipsis ingrede in te ipsum quantaque sit potencia tua subtilius intuere.γ. viam universae carnis umrzeć; i. q. mori
CodSil(M) III p. 92 (a. 1224) : marchione ... viam universe carnis i-sso ecclesia ... possessiones ... recuperare non potuit.
KodPol I p. 137 (a. 1291) : controversia ... eodem fratre nostro duce Lestcone viam universe carnis i-sso ... coram nobis ... extitit devoluta.Ita saepius. Occ. α. lectum kłaść się do łóżka; cubitum ire
DŁUG. Hist. V p. 620 : intelligens se languidatum ... lectum i-ssus, per soporem moritur (similiter ad thalamum id. Op. p. 199).β. iur. iudicium stawiać się w sądzie; coram iudicibus comparere
RHist XXX p. 175 (a. 1310) : essentque partes parate ... coram nobis ut legato iudicium i-i et multiplices intentare querelas.
ArPrawn VIII p. 68 (a. 1396) : Iaszek ... penam XV contra iudicium quia i-ssus est iudicium sine licencia nec vocatus (syn. intrare ib. infra). γ. carcerem i. q. carcerem ex sententia iudicis intrare
AKapSąd III p. 22 (a. 1466) : episcopus condempnavit eum pati penam carceris hic ... per I annum et terminum suscipiendi penitenciam et i-ndi carceres eidem ... assignavit.
2.
(sensu hostili) wkraczać, napadać, najeżdżać;
irrumpere,
invadere.
Additur
manu potenti (
CodEp III
p. 99, a.
1458).
N.
in hereditatem alicuius violenter :
KodPol II p. 579 (a. 1488) : Stanislaus in hereditatem ... Volya Praska violenter i-ssus.
3.
(de fluviis sim.) wpływać,
wpadać;
influere.
B.
1.
kroczyć, podążać, udawać się, postępować;
gradi, incedere,
proficisci, progredi.
N.
ad lares suos (
DŁUG. Hist. IV
p. 511
).
In imagine
exemplo alicuius
i. q. se gerere
Tom. VII p. 260 (a. 1525) : quorum exemplo idem hostis meus dux Constantinus i-ns etc.
2.
posuwać się, przesuwać, krążyć (po niebie, o gwiazdach);
progredi, moveri, circumvolvi (de stellis).
II.
meton. et
transl.
A.
1.
podejmować coś, przedsiębrać, wszczynać, przystępować do czegoś;
inire, suscipere, aggredi, praec.
a.
propositum, institutum:
KADŁUB, p. 129 : simul itaque et propositum apperit et i-itur institutum.
Ib. p. 236 : quod propositi tanto confidencius i-imur, quanto etc.
b.
(in) concordiam, tractatum, treugas
sim.
(cum aliquo)
SSrSil VII p. 154 (a. 1467) : nunc cum omnibus ... in catholicas treugas i-i volumus.
DŁUG. Hist. IV p. 25 : pacis cum rege Poloniae i-i tractatum.
ZabDziej II p. 211 (a. 1484) : talis inita et i-ssa est concordia.Ita saepius.
c.
campum cum aliquo :
SSrSil IX p. 226 (a. 1466) : gentem conduxit et tenet armatam, cum qua ... campum est i-surus.
DŁUG. Hist. III p. 291 : parati sumus sive tecum sive alio ... i-i duellum et certamen.Ita saepius.
Item
(ad) palaestram
(ludi) cum aliquo (
DŁUG. Clen.
p. 76
et 77).
Simili sensu
ludum alearum (
id. Hist. II
p. 96= III
p. 100
ed. nov.).
d.
iur.
in controversiam
sim.
StPPP II p. 896 (a. 1494) : domine iudex, antequam i-ar in controuersiam alias «nyszly wye prze wsthapye», peto, ut etc.
Tom. XV I p. 10 (a. 1534) : cum illo in apertam controversiam i-i.
2.
ordinem
sim.:
wstąpić do zakonu;
religiosum fieri
KOMOR. p. 100 : generalis senex i-ssus est ordinem.
Item
confraternitatem :
*AGZ VIII p. 217 (a. 1539) : fidelibus, qui dictam confraternitatem i-entur ... indulgentias ... concedimus.
Simili sensu
in cecham
i. contubernium fabrum:
ib. VI p. 155 (a. 1472) : si quis magister intraret et ingrederet in hanc ... czecham talis deberet habere ... litteram a generatione sua.
3.
in (ad) hereditatem (bona
sim.) wejść w posiadanie czegoś;
i. q. possessione obtinere
PP II p. 174 (a. 1450) : nosque tunc et nostri heredes ... in omnem hereditatem nobis de iure debitam libere i-i ac succedere possimus.
CracArt I p. 147 (a. 1453) : Martinus frater suus debet iam nunc i-i et morari in sua instita in domo existente.
AGZ XV p. 229 (a. 1485) : sub eodem vadio Andreae inhibuimus, ut ad bona Beate non ingrederet sed ea condescenderet.
4.
a.
przyjmować;
suscipere, observare
WŁODK. ScrSel I p. 179 : iste profitetur tria substancialia religionis ... propter istam religionem, quam i-itur.
StPPP II p. 897 (a. 1492) : iudices easdem partes interrogauerunt, si vellent ius Theutunicum i-i.
N.
modum aliquem :
Tom. IV p. 168 (a. 1517) : cuperemus, ut subditi nostri habita ratione tante necessitatis ... i-rentur alium modum pro defendenda republica quam ex fertonibus.
b. conglutinationem affinitatisnawiązywać; inire
Dogiel I p. 413 (a. 1474) : in desideriis ... singularis amicitiae et affinitatis conglutinationem nobiscum inire et i-i.
5.
annum aliquem (vitae)
wchodzić w któryś rok życia, zaczynać;
incipere.
Item de tempore:
mieć początek, zaczynać
się;
incipi.
6.
phil.
t. t. wchodzić w zakres (skład) czegoś, zawierać się w czymś; alicuius rei notione comprehendi, contineri
GŁOG. Porph. fol. b IIIb: commune nomen proprium et per consequens accidens non i-untur demonstrationem.
Ib. infra homo est animal racionale et licet autem proprium et accidens non i-untur diffinitionem essentialem rei, sufficit tamen, quod i-untur diffinitiones accidentales rerum vt: homo est animal risibile.
BYSTRZ. AnalPost fol. i IIIb : omnium syllogismorum sunt eadem principia materialia communia, que non i-untur formaliter ipsos syllogismos.
B.
(de numero) zawierać się, mieścić; contineri, computari
Tom. X p. 81 (a. 1528) : in marcam ponderis i-untur scoti viginti quattuor.
Ib. p. 77 (a. 1528) : ita quod grossi ... sedecim in marcam Cracoviensis ponderis i-antur.
Constr.
ad
I-II:
indicatur quo
a.
sq.
acc.
b.
sq.
ad :
CodVit p. 1019 (a. 1416) : ad viam vite i-i permittite.
CodEp I 2, p. 110 (a. 1450) : antequam ... ad sanctam terram i-rer.Ita saepius.
Item
ad aliquem :
AKapSąd III p. 65 (a. 1496) : mulierem que ad ipsum i-i videbatur.Ita saepius. c. sq. in c. acc. d. sq. super i. q. ascendere
KodUJ I p. 112 (a. 1416) : sicut lucerna super candelabrum i-ntes.Indicatur ubi sq. in c. abl. Aliae relationes a. sq. ad (respicitur finis)
AKapSąd II p. 289 (a. 1482) : tabernas ... frequenter i-i ad potandum.b. sq. cum (aliquo) et 25 et 26 et saepius.
Item
cum aliqua re
(pro
abl.
)
DŁUG. Op. p. 168 : servus ... i-ssus cum curru in lacum.c. sq. per (respicitur via).