- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- L.
- A.
- N.
I.
A.
abstr.
1.
propr. wejście,
przybycie, wjazd;
actus ingrediendi,
introitus, adventus.
N.
viam universae carnis
śmierć;
mors
KodKKr II p. 137 (a. 1389) : timensque de die in diem viam uniuerse carnis i-um.
Praec.
α.
uroczysty wjazd (króla, biskupa, urzędnika) celem objęcia władzy lub
sprawowania czynności
prawnych, ingres; introitus
sollemnis (regis,
episcopi, officialium) potestatis obtinendae vel officiorum publicorum gerendorum
causa
Lites II p. 369 (a. 1343) : in primo i-u ... nostre corsortis in terram Pomeranie eiusdem terre nobiles ... debitum fidelitatis omagium eidem ... prestabunt.
StPPP VIII p. 14 (a. 1376) : plebanus ... terminum tercium habet coram rege post i-um ipsius regis Cracouiam ad duas septimanas.
ZabDziej II p. 173 (a. 1484) : in causa ... domine Elizabet ... dominus officialis remisit ad adventum ... archiepiscopi ... secunda die post i-um.Ita saepe saec. XV—XVI. Glossa Pol.
KsgMaz II p. 11 (a. 1424) : cum constituetur dominus princeps de Czechonowo secunda die post i-um alias «po prziachanu» in Sacroczin.
AGZ XIV p. 263 (a. 1448) : terminus post secundum i-um domini palatini alias «za wthorim wyachanyv».
β.
natarcie, uderzenie, napaść, zawładnięcie
czymś; invasio, irruptio, vis,
occupatio impetu
facta.
Additur
hostilis (
PP II
p. 184,
a. 1454)
.
2.
meton.
a.
monasterii (in monasterium)
wstąpienie do klasztoru; actus
monasterium intrandi, vitam
religiosam suscipiendi
MPH IV p. 858 (a. 1352) : plures ad ordinis i-um prouocauit.
DŁUG. Hist. IV p. 567 : talem ... virum ... de beneficiis suis nonnullorum Polonorum, i-um religionis ei obiicientium, deturbaverat ambitio.
ZabDziej III p. 258 (a. 1493) : Andreas ... post tres annos propter i-um religionis, cui se devoverat, totam villam ... resignare ... debuit.
ArPrawn VI p. 213 (a. 1554) : ut ... ubique Polonis pateat i-us in monasteria.Sensu latius transl. ad Christum (de vita Christiana ineunda)
StSyn III p. 3 : per illud baptisma est i-us ad Christum.
b.
prawo wejścia, wstępu; ius atque potestas ingrediendi
StSyn III p. 30 : quam portionem sub pena suspensionis ab i-u ecclesie dispensatori ... dare ... inhibemus.
KodWp II p. 394 (a. 1326) : si quispiam in hiis exequendis negligens repertus fuerit ... episcopi suspensionis ab i-u ecclesie, eorum vero subditi excommunicationis incurrant sentencias.Ita saepius.
Item
in consessum capitularem (
ArHist X
p. 261,
a. 1575).
Inde
iucundus
opłata składana przez nowo przyjętego członka kapituły;
pecunia, quae a clerico in capituli gremium recepto solvebatur
StKapWł p. 141( a. Ί517): cum aliquis ... ad praelaturam ... recipi vellet, non aliter recipi debeat, nisi iucundo (ed. ineundo) i-u, quem alias cappalia vocant, irremissibiliter persoluto.
KodUJ IV p. 159 (a. 1535) : quilibet vicarius noviter electus et in eandem domum suscipiendus mediam marcam pro iucundo i-u dare tenebitur.
MatPis I p. 67 (a. 1538) : prelati et canonici ... Johannem Lassky ... in archidiaconum ... receperunt, salva protestatione de solutione introitalium seu iucundi i-us secundum statuta et consuetudinem ecclesiae.
ARect II p. 148 (a. 1548) : Joannes ... palam dixit se ... legitime ac iuridice ... ianuam recepisse, hactenus autem iucundum liminis i-um, eciam propinam non solvisse.Ita saepius.
3.
transl.
a.
podjęcie czegoś, wzięcie na siebie;
actus subeundi,
susceptio
PommUrk II p. 371 (a. 1278) : si autem i-um huiusmodi servicii non fecerimus expedicionis ... dominus noster mar chio nobis in predicta pecunia non erit ... obligatus.
N.
locut.
quo ingressu
jaką drogą, jakim sposobem; qua
via, quo modo
CodSil V p. 71 (a. 1340) : ut omnes ... nostro conspectui se presentent, quo i-u et tytulo dicta beneficia teneant, legittime ostensuri.
b.
α.
rozpoczęcie czegoś; inceptio (saec. XV-XVI).
β.
początek;
initium, exordium (vitae,
adolescentiae).
c.
causae, litis
wstąpienie w spór, wytoczenie sprawy przed
sądem;
i. q. contestatio
KodKKr I p. 58 (a. 1255) : obseruetur, quod clericus laicum eximens a iudice secularj, dum ad suum iudicem peruenerit cum actore, ante cause i-um iurabit etc.
MARTIN. OP. Marg. fol. q Ib : cum spoliatur quis rebus vel beneficio, ab adversario tunc ante litis i-um restituitur.
Dogiel V p. 81 (a. 1385) : multiplex fuit utrobique ante litis i-um repetita verbalis locutio.
d.
phil.
wejście, wpłynięcie; actus
ingrediendi,
influxus
ExPhys fol. o IIa : rarefactio capitur dupliciter: vno modo pro maioracione corporis per i-um alterius corporis, vt patet de lana, alio modo capitur proprie pro maioratione corporis preter alterius i-um.
WROCŁ. Epit. fol. e Ia : est maioratio alicuius corporis per i-um alterius corporis, vt si lana compressa distentetur, ibi est rarefactio lane per i-um aeris in lanam.
Constr.
a.
sq.
gen.
b.
sq.
dat.
c.
sq.
acc.
,
praec. tamen sq. acc.
nominis urbis
supra 597,51
et
RachJag p. 191 (a. 1394) : duci Skrgelloni in primo sui i-u Cracouiam.Ita saepius.
d.
sq.
ad:
KodKrak p. 238 (a. 1459) : viam ... qua a predicta strata publica fit i-us ad predictam villam.
DŁUG. LibBen III p. 3 : ex circo ad coemeterium et deinde ad monasterium sit immediatus i-us.Ita saepius. Cf. Th. VII 1,1577,84 et 1578,1 sqq.
e.
sq.
in
c.
acc.
f.
sq.
in
c.
abl.
StPPP VIII p. 971 (a. 1400) : post i-um domini regis in Cracouia.
B.
concr. wejście,
dojście; accessus,
aditus.
N.
fluminis
ujście;
ostium
KodWp II p. 306 (a. 1313) : ut neutri parcium inibi aliqua molendina construere ... nec i-um ipsius ... fluvii in Vartam ad usum ipsorum fratrum aliquatenus occupare liceat.
II.
przejście, przejazd;
transitus.
N.
constr.
sq.
per ... ad :
CodEp II p. 280 (a. 1431) : quod heretici peterent per Poloniam ad Prussiam habere i-um.
III.
singulare: wyjście?
egressus?
NIC. BŁ. Tract. fol. a IIb : quedam sacramenta data sunt in remedium ad intrandum ecclesiam, scilicet baptismus, quedam ad i-um (nisi leg. egressum) de ecclesia, vt extrema vnctio, quedam ad progressum in ea.