Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INDICIUM

Gramatyka
  • Formyindicium, inditium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. zawiadomienie, powiadomienie, doniesienie, ujawnienie, podanie (szczegółów, faktów)
    • 2.
      • a. znak, oznaka, wskazówka, dowód, znamię Occ. symbol
        • α. acc. inf. enunt. interrog.
        • β. + per manus suae indicium aliquid confirmare
        • γ. + indicium aliquid faciendi dare oświadczyć, wyrazić gotowość
        • α.
        • β.
      • b. pl.
        • α. znaki graniczne, stwierdzające prawa własności na pewnym terytorium
        • β. ślady, resztki, znaki świadczące o tym, że coś istniało
    • 3. dowód, świadectwo, dokument
  • II. + annuum (astrologicum) anni kalendarz astronomiczno-astrologiczny na pewien rok

Pełne hasło

INDICIUM s. INDITIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • H.
  • A.
I. propr.
1. zawiadomienie, powiadomienie, doniesienie, ujawnienie, podanie (szczegółów, faktów); indicatio hominis vel rei scelestae vel occultae, i. q. delatio, manifestatio, detectio. Occ. (sensu latiore) wiadomość, relacja, informacja; quaevis relatio, narratio, nuntius (saec. XVI).
2.
a. znak, oznaka, wskazówka, dowód, znamię; i. q. significatio vel signum. Glossa Pol.
GLb p. 52 : i-um «znak», signum.
Occ. symbol; symbolum, v. gr. generis alicuius (de aquila: IANIC. p. 66, v. 31 ), personae ( StPPP X p. 26, saec. XV in.in) .
N. locut.
α. indicio (indicium) esse (sq. acc. c. inf. vel enunt. interrog. ) i. q. argumento esse (saec. XVI).
β. per manus suae indicium aliquid confirmare i. q. iure iurando
KodWp I p. 40 (saec. XIII) : in verbo Dei testificatus est ... per sue manus i-um confirmans ... villam Radeow terminos habere cum Bythom.
γ. indicium aliquid faciendi dare oświadczyć, wyrazić gotowość; promittere, polliceri
MIECH. Chr. p. 101 : sanctus Florianus ... manu extenta proficiscendi in Poloniam i-um dedit.
Iuncturae verbales selectae
α. alicuius rei indicium (-a) declarare (in aliqua re: Lites II p. 254, a. 1330) , ostendere (alicui: CodVit p. 168, a. 1409 ; Dogiel IV p. 83, a. 1410) , prae se ferre ( DŁUG. Op. p. 15 ; GŁOG. Phys. fol. A 4a). ;
β. indicio (-iis) contra aliquid attemptare ( Lites II p. 455, a. 1410) , conicere ( DŁUG. Hist. I p. 428 = II p. 194 ed.nov. ), item aliquid experiri ( KodMp IV p. 31, a. 1390) , ostendere, probare (merita: VAdAnt p. 13,9 ; PommUrk II p. 514, a. 1283) ;.
b. meton. (saepius pl. )
α. znaki graniczne, stwierdzające prawa własności na pewnym terytorium; signa quaedam, quae ponebantur in finibus praedii in alicuius possessionem traditi
CodVit p. 589 (a. 1423) : limites iuxta litteras et signa antiqua et i-a dudum ... designata limitabuntur.
Visit. p. 648 (a. 1559) : sciunt enim nostri cmethones i-a certa limitum.
β. ślady, resztki, znaki świadczące o tym, że coś istniało; vestigia, reliquiae
MIECH. Chr. p. 232 : cuius horti ruinas et portiones ... ante ingressum adolescentiae meae ... perspexi nunc i-iis eorum non apparentibus.
3. dowód, świadectwo, dokument; probatio, documentum, testimonium scriptum sim. (saepius pl.).
Additur gen.
litterarum (vivacia : KodWp I p. 25, saec. XIII ; CodPom p. 238, a. 1215 et vulgo), scripturae ( MARTIN. OP. Chr. p. 147 ) , item sigillorum ( PommUrk II p. 482, a. 1282) , praec. in locut. in arengis diplomatum litterarum indiciis acta sim. aeternare ( KodMp II p. 57, a. 1235 ; PommUrk V p. 67, a. 1312) , fulcire ( CodPom p. 238, a. 1215) , propalare ( KodWp I p. 25, saec. XIII) , roborare ( PommUB p. 311, a. 1283), item ad veritatis indicium transmittere (contractus hominum : KodPol I p. 186, a. 1324) . Praec. iur. świadectwo złożone przed sądem; probatio, demonstratio (coram iudice facta).
Syn. et iuxta posita
inquisitionis iudicium ( ArPrawn VII p. 192, a. 1566) , praesumptio (vehemens: StPPP III p. 176 ).
N.
meton. tzw. lice, tj. oczywisty dowód winy (kradzieży), przedmiot zajęty przedstawiany w sądzie na dowód kradzieży, furtum deprehensum, res, quae in lite furti documento est
AGZ XIV p. 31 (a. 1441) : quos cmethones ministerialis citavit cum i-o, videlicet undecim «wanczerny» et cum navicula alias «s czolny».
OrtWp p. 89 (a. 1546) : casus Maideburgensiam missus, an clavis uno dente factus sit i-um sufficiens ad questiones.
Constr.
a. abs. b. sq. gen. c. sq. de.
II. meton. annuum (astrologicum) kalendarz astronomiczno-astrologiczny na pewien rok; calendarium, quo proximi anni phaenomena caelestia atque vaticinationes quaedam ex astris continebantur
MatPis II p. 3 (a. 1537) : permittimus i. rex, ut i-a (ed. iudicia) astrologica cum minutionibus, quae a singulis magistris ... conficiuntur et singulis annis in vulgus emittuntur, solus Mathias bibliopola imprimat et ... in publicum proferat.
Concl. p. 223 (a. 1538) : de bibliopolis et calchographis, qui occasione astrologici i-ii (ed. iudicii) habent quandam contencionem inter se.
ARect II p. 89 (a. 1542) : se obligaret baccalarius, quod deinceps non faciet i-a (ed. iudicia) astrologica nec publicabit ea ... sine ... licencia ... rectoris (cf. supra 1886,49sqq. ).
Ib. p. 158 —159 (a. 1549) : nullus calchographorum Cracoviensium audeat imprimere ... ephemerides et i-um (ed. iudicium) annuum aliquorum magistrorum ante editionem et publicationem i-ii (ed. iudicii) et ephemeridis ab astrologo Cracoviensi ... astrologus ... extradat calchographis exemplar ephemeridis et i-ii (ed. iudicii) annui correctum, revisum et emendatum ... post i-um in apertum editum ab astrologo Cracoviensi nullus de caetero calchographorum audeat imprimere i-a aliorum magistrorum.
Ita saepius ib. Simili sensu anni ( Zsig p. 23, a. 1500 : pro duplici i-o anni ad mandata domini principis dedi XX denarios.
Ib. p. 188, a. 1502 : pro i-o anni a minutionibus ... XXVI denarios)
, item astronomicum ( RachDw I p. 299, a. 1549) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)