Ogólne
Pełne hasło
Więcej

HOSPITALE

Gramatyka
  • Formyhospitale, ospitale
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -is
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. szpital, tj. pomieszczenie, gdzie opiekowano się ubogimi chorymi i podróżnymi
    • a. + platea Hospitalis
    • b. + curia hospitalis:
    • a. abs.
    • b.
    • c. +
    • d.
    • e.
  • II. opłata uiszczana panu feudalnemu przez chłopa opuszczającego wieś

Pełne hasło

HOSPITALE s. OSPITALE, -is n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • Ha.
  • H.
  • N.
  • K.
I. szpital, tj. pomieszczenie, gdzie opiekowano się ubogimi chorymi i podróżnymi; locus, ubi pauperum aegrotorum atque peregrinantium cura habebatur
CodSil(M) III p. 54 (a. 1223) : consensu canonicorum meorum dedi ecclesie, que est in Scorogostov Most, intuitu o-is, quod ibidem est, decimas harum villarum.
KodMp II p. 60 (a. 1239) : uolentes ... ut in eodem loco ... in prefato h-i recipiantur pauperes et infirmi procurentur secundum suum statum.
KodWp II p. 26 (a. 1290) : precipimus, ut eidem monasterio sit annexum, secundum ordinem Cisterciensem, h-e.
DokMp IV p. 106 (a. 1357) : consulibus nostris ... ad ipsorum placitum ... h-e cum reclinatoriis et capella praedictis pauperibus construendi et aedificandi ... damus ... facultatem.
Ita saepissime. Glossa Pol.
GLcerv p. 772 : xenon et xenodochium, h-e peregrinantium «spytal pielgrzymski».
Additur gen. obi.,
v. gr. aegrotantium, infirmorum (infra 830,9), leprosorum ( CIOŁ. Lib. II p. 209 ) , pauperum ( KodMp IV p. 48, a. 1394 ; APozn I p. 6, a. 1434 et frequenter), sed etiam subi. , v. gr. s. Crucis de Cracovia ( StPPP VIII p. 813, a. 1400) , Beate Marie Theutonicorum in Prussia ( Lites I p. 143, a. 1339) , Sancti Spiritus (Junisvladislaviensis: AKapSąd III p. 288, a. 1507 et saepius), s. Trinitatis (
ib. p. 167, a. 1513) . Eodem sensu domus (infirmaria) hospitalis:
KsgŁawKr p. 136 (a. 1375) : domum ... in platea Figulorum, domubus infirmorum h-is contiguam ... resignavit.
AGZ V p. 200 (a. 1457) : in infirmaria domo h-is Leopoliensis egrotancium.
Ib. p. 201 (a. 1457) : tres villas ... contulit predicte infirmarie h-is et pauperibus.
N.
a. platea Hospitalis Cracoviae
KsgŁawKr p. 15 (a. 1367) : in platea H-is.
Ib. p. 161 (a. 1391) : domum suam in platea H-is.
b. curia hospitalis:
KodPol I p. 52 (a. 1246) : actum et datum in curia h-is ecclesie Cyrvenensis.
AKapSąd III p. 368 (a. 1472) : in curia h-is s. Iacobi.
Constr.
a. abs.
b. sq. gen. ( ).
c. sq. ad :
ŹrWaw I p. 109 (a. 1498) : canonici ... h-is ad s. Edvigim.
AKapSąd III p. 378 (a. 1500) : in h-i ad s. Spiritum (cf. ib. p. 109, a. 1506)
.
d. sq. in c. abl.
KodMp II p. 60 (a. 1239) : h-e in Nisa.
Ita saepe.
e. sq. pro :
DokMp IV p. 291 (a. 1395) : h-e pro pauperibus et infirmis.
AKapSąd I p. 48 (a. 1438) : IV marcas ad h-e pro pauperibus.
Ita saepius usque ad saec. XVI in.
II. opłata uiszczana panu feudalnemu przez chłopa opuszczającego wieś; tributum, quod domino a colono praedium relinquente solvebatur
StPPP II p. 472 (a. 1440) : violenter repercussit sibi ... kmethonem ... qui acceptauerat mansionem apud eundem ... et fecit sibi juste ponendo h-e.
Ib.
p. 859 (a. 1487) : kmetonem ... recepit et deduxit ipsum ad alienam terram, reponentem h-e alias «gosczine», ita bonum kmetonem ad ipsius utilitatem sicut decem marce.
Cf. HOSPITALITAS I B 1 et Słownik Staropolski s. v. gościnny.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)