- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- N.
I.
A.
propr.
1.
łamanie, złamanie; actus effectusve (in partes)
confringendi,
v.
gr. panis; sigilli (
DokMp IV
p. 229, a.
1387
;
KodPol II
p. 492, a.
1513)
; item colli (
KH V
p. 598, a.
1402)
, ossium (
ZabDziej II
p. 412,
a. 1487
; cf. Th. VI 1225,43
sq.
; simili sensu
corporea:
FormJ
p. 21
).
2.
rozbicie, skruszenie;
actus contundendi, diruptio,
v.
gr. lagoenae (
PEREGR. fol. e IVb)
, lapidum (
KsgKaz
p. 262,
a. 1391
;
KOMOR.
p. 284
)
, muri (
StPPP II
p. 591, a.
1450
;
DŁUG. Hist. IV
p. 261
)
, saepis (
StPPP VIII
p. 388, a.
1397
et passim
ib.
), cistae (
ib.
p. 90, a.
1383
;
TPaw III
p. 122,
a. 1389).
3.
wyłamanie, wybicie;
effractio
(ostii
StPPP VIII
p. 13, a.
1376
et saepius
ib.
).
N.
α.
domus
włamanie się;
effractis foribus in aedes
irruptio
StPPP VIII p. 90 (a. 1383) : terminum ... pro multis rebus de domo receptis et pro f-e domus.
Ib. VII p. 392 (a. 1450) : pro furticinio f-is sacristie.
β.
(sq.
gen.
rei effectae)
viae :
KsgKaz p. 264 (a. 1391) : de f-e vie in cameris pannicidarum.
4.
zerwanie (sznura, łańcucha);
scissio
NIC. BŁ. Serm. II p. ,26 : ista chordae f-o.
AGZ XV p. 264 (a. 1489) : consecacionem postium et f-em cathenarum.
5.
zburzenie, zniszczenie; demolitio, destructio
KsgPozn p. 405 (a. 1495) : a f-e budarum dedimus muratori 1 sexagenam.
StPPP III p. 71 : f-o pontium vel navigiorum.
RachBon III p. 172 : a f-e alias «od rozbierania» 20 fornacium.
B.
meton.
1.
kawalek, ułamek, cząstka; fragmentum,
segmentum, particula
Theiner I p. 511 (a. 1326) : cessit omnibus illis dismembratis redditibus et proventibus ... sive fuerint in decimis campestribus, sive in f-bus decimalibus, vel agris seu aliis proventibus.
ALBERT. p. 31 : accipe anni quantitatem, quae ab Alphonso est deprehensa in diebus et dierum f-bus.
Et ib. infra facta autem prima divisione, quotientem in grosiores f-es reduc.
N. pl. de
voce:
trele; sonus
vibrans
KrMU p. 93, 104 (a. 1424) : more phylomelarum et alaudarum ... tonos in tenuos ([sic) ] subtilizans semitonii particulas usque in minutissimas dividebat et utinam taliter zymphoniarum f-es ... cordis presignarent dolores.Cf. FRACTURA IV I.
2.
singularia
a.
arboris
powalone drzewo; arbor vento strata
DŁUG. LibBen III p. 355 : ibi incipientur magnae arborum f-es alias «lomy».Cf. Słownik Staropolski s. v. łom.
b.
lapidum
kamieniołom;
lapicidinae
DokMp IV p. 142 (a. 1367) : partem hereditatis ... cum omnibus ... proventibus et specialiter f-e lapidum molarium.
c.
sekta;
(haereticorum) secta
Tom. VIII p. 133 (a. 1526) : occupat episcopatum ... Evardus quidam ... Luterane f-is in Prussia antesignanus.
II.
transl.
1.
podział, rozdarcie;
divisio, scissura
DŁUG. Hist. I p. 4(= I p. 68 ed. nov.): a f-e patriae et eorum Francorum ferocitate Francia fuit dicta.
WROCŁ. Epit. fol. b Ia : natura naturata ... accidentalis est, que consequitur f-es quantitatum primarum.
2.
zerwanie, pogwałcenie; violatio
KsgGrWp II p. 129 (a. 1390) : terminus ... pro quadam vadij f-e videlicet «przeuosz».
KsgPrzem I p. 131 (a. 1425) : recognoverunt, quod in f-em treugarum pacis ... Petrus sit culpabilis.Cf. FRANGO II 3 a.
3.
animi
upadek ducha; languor,
lassitudo animi.