- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
I.
mocny, silny; validus,
solidus, firmus
1.
de animantibus eorumve corporum membris
. Additur
viribus (
AKapSąd II
p. 170, a.
1449).
2.
de rebus
a.
concr.
,
v.
gr. murus, castrum, item ignis (
AKapSąd II
p. 587, a.
1464)
, cibus (syn. validus,
opp.
subtilis et levis:
NIC. BŁ. Serm. II
p. 63
)
, vinum.
N.
color :
VITELO Persp. p. 162 : corpus f-is coloris non latebit visum.
Item
lux
id. Opt. p. 61 : lucem f-iorem uehementius illuminare et longius se diffundere.
b.
abstr.
,
v.
gr. motus, impetus,
item apprehensio (
JAC. PAR. Tract. fol. B VIIIb)
, imaginatio (
WROCŁ. Epit. fol. c Ia)
, memoria et retentio
(syn. vehemens:
BYSTRZ. Top. fol. o
IIIa).
N.
domicilium
stałe zamieszkanie;
sedes stabilis
Tom. XIV p. 529 (a. 1532) : quamvis ... non habeat f-e iam apud eos domicilium.Occ. i. fere q.
α.
pewny, uzasadniony, skuteczny; certus, bonus, efficax,
v.
gr.
factum
(syn.
inconcussum:
KodMp I
p. 45, a.
1254)
, occasio (
DŁUG. Hist. IV
p. 254
:
rex ... f-iorem habuit occasionem ac iustiorem causam ... illos
impetendi).
Praec. phil. argumentum, probatio, ratio; item figura syllogismi (
BYSTRZ. AnalPr fol. m IIIb : prima figura est f-ior alys.
Ib. fol. n Ib : prima figura non est f-ior ad syllogisandum quolibet modo sed solum ad syllogisandum ostensiue.
N.
locut.
a fortiori
tym bardziej;
eo magis
AKapSąd III p. 48 (a. 1478) : a f-iori a Christifidelibus tanquam pestis amara debet evitari Iudaeus.
GŁOG. ExLog fol. 123b : non oportet opponentem distinguere in demonstratiuis ... ergo a f-iori nec in sophisticis.Ita saepius in textibus phil.
β.
surowy;
severus, gravis,
v.
gr. poena (
CodEp III
p. 109,
a. 1461)
, hiems (
IANIC.
p. 115,
v. 7
).
II.
1.
możny, potężny; potens,
pollens, validus.
N.
glossam
Pol.
RFil XXIV p. 72 (a. 1415) : f-is armatus, «mocarz bronni».Occ. zbrojny, armatus
KodPol I p. 101 (a. 1278) : homines f-es ... stationes exercitus nostri latenter subintrassent.
N.
locut.
(in) forti manu
przy użyciu siły,
przemocą; vi
*KodWp III p. 476 (a. 1378) : si preposituram ... non vellit in futuro nisi in f-i manu dimittere etc.
StPPP VIII p. 367 (a. 1394) : kmeto ... f-i manu deposuit gramina de prato.
2.
iur.
(sq.
inf.
)
uprawniony do czegoś;
potestate, iure aliquid agendi
praeditus
KsgMaz I p. 182 (a. 1415) : Iohannes et Paulus ... ad iudicium ... venientes ... causam pro hereditate contra Nemerzam ... comiserunt Retiborio ... et ipsum f-em wlgariter «moczna» fecerunt.
PP III p. 2 (a. 1427) : Nicolaus ... fecit Paulum ... coram iudicio omnipotentem et f-em extorquere ... omnia sua debita.
StPPP IX p. 58 (a. 1463) : f-is est inscripcionem dare et recedere, cui placet.
Syn.
potens (
ib. XI
p. 69, a.
1482)
, omnipotens
(cf.
supra 10
). Simili sensu
locut.
cum fortiori manu (alicuius)
ZabDziej I p. 241 (a. 1538) : ad iudicium veniens ... honestus Stanislaus factor ... cum f-iori manu domini Nicolai.
III.
dzielny, mężny, odważny;
animosus, audax.
Praec.
in iunctura
vir (saepius de
sanctis,
v.
gr.
CantMAe I nr 29, v. 4a, saec. XIV
;
ib. nr 17, v. 6a, saec.
XIV
et saepius).
Inde locut.
fortis recordationis
i. q. beatae, sanctae
DokMp I p. 39 (a. 1333) : voluntatem patris nostri f-is recordationis.
Constr.
ad
I—III: a. sq.
gen.
vel
abl.
b. sq. ad
supra 332, 38. c. sq. in c.
abl. d. sq.
inf.
supra 10,
12.