- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- A.
I.
propr.
A.
intrans.
1.
bu rzyć się,
falować (o falach); aestuare,
effervescere
(de fluctibus). Occ.
rozlewać się; effundi
AGZ XVIII p. 70 (a. 1473) : Wnuczek ... piscinam ... prout eadem piscina f-ri potest et eius effusiones seu alvearia alias «lozyska» se extendunt ... dedit.
2.
być miotanym przez fale, chwiać się, kołysać;
fluctibus
agitari.
Praec.
in imagine, v. gr.
in
gentibus animi procellis (
DANT.
in
Tom. VII
p. 242,
a. 1525)
, sine remige (
LibProm p. XLIV, a. 1491)
, in prora (
CantMAe I nr 17, v. lb, saec. XIV in.)
.
3.
nave
et
abs.
płynąć (statkiem), żeglować; flumine vehi,
navigare
KodPol I p. 258 (a. 1390) : quatenus ciues ... ciuitatis nostre Sandomiriensis ... siue per Nouam Ciuitatem Corczin siue per Wislam f-re volentes etc.
AAlex p. 296 (a. 1503) : ut cuilibet liberum esset ... navibus Gedanum versus f-re.Ita saepius.
Constr.
ad
1—3: a.
sq.
abl.
b.
sq.
in
c.
abl.
,
inter;
item
sq.
ad (
CORVINUS
in COPERN. OpM
p. 46
:
exui ... ad Calpen
f-et Herculeam),
per (cf. ),
versus (cf. ). c. sq. cum :
CorpJP III p. 148 (a. 1511) : super quo dicti domini ... cum frumentis totiens quotiens f-bunt iurare debebunt.
B.
transl.
1.
zalać (wodą); inundare
AGZ XVIII p. 546 (a. 1473) : quam terram piscina f-vit, alias «zalala».
2.
spławiać rzeką;
flumine demittere
DŁUG. LibBen III p. 66 : mittunt et f-ant ligna pro monasterio.
II.
transl.
A.
1.
być niespokojnym, szarpać się, miotać; inquietum
esse, sollicitari. Part.
praes.
loco adi. niespokojny,
burzliwy; turbidus.
2.
chwiać się,
być niezdecydowanym, niepewnym; incertum
esse, haesitare,
dubitare.
Additur
anxium (
FormJ
p. 17
;
DŁUG. Op.
p. 230
)
;, animo (
VL
p. 222,
a. 1466)
, cognitationibus (
NIC. BŁ. Serm.
III
p. 114
)
, apud se (
DŁUG. Op.
p. 36
:
ancipiti tractatu
apud se f-ns episcopus).
Glossa
Pol.
RFil XXIII p. 304 (a. 1444) : f-re «blandzicz», non f-at «nye blandzy».
Constr.
ad
1—2: a.
sq.
abl.
, v. gr.
vario mentis aestu
(e Verg. Aen. 12,486
DŁUG.
Hist. I p. 141 = I
p. 204
ed. nov.),
vana spe (
Tom. II
p. 256, a.
1513)
, pavore
(
CALLIM. Hist.
p.
110,14)
, ancipiti tractatu
(
DŁUG. Op.
p. 36
)
. b.
sq.
de :
CRIC.
in
Tom. XIII p. 320 (a. 1531) : de religione ... nunc magna orbis Christiani pars dogmatibus conflictatur et f-at.c. sq. in c. abl. d. sq. inter. e. sq. enunt. interrog.
3.
znajdować się w niebezpieczeństwie, być zagrożonym; in periculo esse, labefieri,
v.
gr. de
undo (
CodVit
p. 1019, a.
1419,
cf.
Th.
VI 941,68), de
re
Christiana (
Tom. VII
p. 226,
a. 1525:
res Christiana ... dissensionibus intestinis Christianorum in dies magis f-at).
B.
1.
(sq.
ab)
oddalać się, odstępować, odpadać; abire, deficere
KodMp I p. 257 (a. 1343) : quamuis commutationes regum satis firme dinoscantur, ne tamen ab integritate sua f-entur, solent ... vi scripturarum perhenne sortiri tutamentum (cf. etiam DokMp I p. 58, a. 1345; KodWp II p. 545, a. 1348).
HumRef p. 29 (a. 1443) : Ecclesia orientalis ... ab unione sanctae Romanae Ecclesiae f-re videbatur (cf. AAlex p. 391, a. 1504).
2.
(sq.
ex)
wynikać;
effluere
KodWp II p. 546 (a. 1343) : dubiorum ex dubitatione f-ntium nulla est ... certitudo.