- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- A.
I.
1.
użyć, zużyć;
abuti, absumere.
a.
res
concr.
syn. ad usus suos
convertere (cf.
infra 1136, 11
sq.
). Saepius in malam
partem,
v.
gr. bona alicuius (
AKapSąd III
p. 371, a.
1480).
Syn.
dilapidare, male
dispensare (
ArHist V
p. 207,
saec. XV)
.
N.
glossam
Pol.
AGZ XIII p. 509 (a. 1466) : domestica supelectilia recepisti ... et ... c-psisti alias «szylasz».
N.
locut.
frumentum pascuo
spaść zboże (bydłem); depascere
TPaw IV p. 413 (a. 1390) : non c-psi pascuo «ne zpasl» duo capecia ordei Jacussij meis pecoribus.
b.
pecuniam.
N.
glossam
Pol.
StPPP XII p. 81 (a. 1525) : marcam c-psit ... hoc est «vydal» ad ius.
N. locut.
α.
expensas circa aliquid :
KsgKaz p. 198 (a. 1387) : pro expensis, quas c-psimus ... circa eleccionem consulum.
β.
super aliquem :
KsgGrWp II p. 354 (a. 1400) : dixit eas marcas super dominum Nakelski apud Claws c-isse.
Dicitur etiam de rebus, v. gr.
bello:
DŁUG. Hist. IV p. 604 : bellum ... plurimos sumptus inutiliter c-ns.Cf. Th. IV 612, 37 sqq.
c.
animalia
TPaw IV p. 453 (a. 1391) : equum ... furatus est et ipsum c-psit.
Ib. p. 681 (a. 1398) : conquestus est super Jacussium ... quod sibi furtive dua jumenta ... consumpserat (ed. -pseret).
ZabDziej III p. 252 (a. 1493) : bovem ... et iuvencam ... c-psit et ad usus suos convertit.
N.
oves canibus
zaszczuć; usque
ad interitum
agitare
AGZ XIII p. 126 (a. 1442) : procuratorem citavit pro ovibus ... quia eas canibus c-psit.
d.
res
abstr.
,
praec. tempus, moram, aetatem sim. (in aliqua re et
abs.
,
praec.
in malam partem, i. q.
perdere).]
N.
annum aetatis suae
skończyć;
explere
StSyn IV p. 21 (a. 1420) : qui tricesimum annum etatis sue exegit, id est c-psit.
Item
in aliqua re curas et cogitationes (
Dogiel IV
p. 317, a. 1548,
Tom. VII
p. 202, a.
1525)
, fortitudinem suam
(
NIC. BŁ. Serm. II
p. 253
)
, laborem (
GALL
p. 430
= 67,11 M.
).
Simili sensu
sudorem (
BRUNO Pass.
p. 197
).
Constr.
a.
sq.
abl.
,
v.
gr.
pecuniam propinando
(
ARect I
p. 274, a.
1489)
,
tempus colloquendo
(
CALLIM. Hist.
p. 100
)
,
b.
sq.
ad :
RachJag p. 127 (a. 1389) : I vrnam mellis ad fercula c-serunt.Cf. etiam Cf. Th. IV 616, 48 sq. c. sq. in c. abl. d. sq. per:
TPaw IV p. 745 (a. 1399) : siliginem in capecia c-sit per suos equos et scrophas.e. sq. pro:
JusPol p. 241 (a. 1447) : ubi c-untur pro agrorum ... melioratione stramina.
2.
zjeść, spożyć;
comedere.
N.
α.
pratum
(de equis)
KodMp III p. 28 (a. 1338) : pratum ... per nos fuit occupatum tantummodo vno anno et per nostros equos c-ptum.
β.
gerundium loco subst.
consumenda,,
-orum
n.
żywność; victus
PommUrk VI p. 153 (a. 1323) : XX marcas ... pro c-ndis.
II.
A.
res: psuć, niszczyć, unicestwiać; corrumpere,
conficere, pessum dare.
Syn.
et iuxta posita
destruere (
StPPP VIII
p. 442, a.
1398)
, depopulari (
RHist XVIII
p. 293, a.
1260
;
MIECH.
p. 200
)
, devastare, dilapidare, dissipare (
GŁOG. Alex. I
fol. 103b
).
Dicitur de hominibus, sed etiam de
vetustate (
DŁUG. LibBen I
p. 565
et passim),
aerugine (
KodKWil
p. 153, a.
1434)
, igne
(
RFil XVI
p. 350, saec.
XV
:
c-pserit ignis «strawy»; cf. ib. XXV p. 139,
saec. XV.
Ita saepius).
Pass. ginąć, niszczeć; pessum ire, perite.
N. de tempore:
mijać, transire.
B.
homines: nękać, wyniszczać; zabijać; affligere,exanimare, perdere. Pass. cierpieć, ginąć;
confici,v.
gr.
dolore, frigore sim.
Syn.
contabescere (
Tom. VIII
p. 193, a.
1526).
N. constr.
ad
A—B:
a. sq.
abl.
,
praec.
vetustate, igne, item ferro et
igne (
MARTIN. OP. Chr.
p. 362
).
N. sq.
gerundio, v.
gr.
equitando (campos:
AGZ XIII
p. 66, a.
1438)
. b. sq. in c.
abl.
N.
locut.
aliquem in
suae virilitatis constantia (
DŁUG. Op.
p. 59
)
.
c . sq.
per,
praec.
per ignem (
ArLit I
p. 12, saec.
XV
et passim).
Part.
perf.
zniszczony, osłabiony;
debilitatus.
N.
aetas consumpta
podeszły wiek;
decrepita (
NIC. BŁ. Serm. I
p. 162
)
.
III.
singularia (fungitur vice verbi
consummare,
cf.
supra 1133, 18 sqq.
1.
doprowadzić do
końca; ad finem perducere
KADŁUB. p. 109 : qui tam conspicuum Beate Virginis templum a primis iniciat fundamentis et c-at.
PommUrk II p. 233 (a. 1270) : ad dictam fabricam feliciter c-ndam (cf. KodWp V p. 43, a. 1403).
DŁUG. LibBen III p. 226 : chorum ... ecclesiae ... perficiunt et c-unt rex et regina.
2.
a.
matrimonium
zawrzeć małżeństwo; contrahere
ZabDziej III p. 124 (a. 1491) : ad c-ndum matrimonium in facie Eclesie.
Inde sensu latius translato
maleficium:
StPPP IV p. 229 (a. 1420) : quantumcunque maleficium c-pserit (v. l. commiserit) graue.
b.
locut.
aliquem in coniugem
wziąć za żonę; sumere,
assumere
*Tom. V p. 300 (a. 1520) : tempus ad eam deducendam et in conjugem c-ndam.