- F.
- G.
- Bl.
- S.
- A.
- N.
[formas
perf.
cum
PERSTO
communes habet. 3.
pl.
perf.
act.
persteterunt :
AAlex
p. 360 (a.
1503)
:
in campestribus persteterunt.
f
ormae
perf.
a stirpe
praes.
persisteris:
*CodSil XV
p. 83
(a. 1440)
:
quamdiu in ambasiata huiusmodi persisteris.
persisterit
infra 459,4-5
et
AKapSąd I
p. 659 (a.
1527)
:
interdum in eodem negotio in eundo et redeundo persisterit.]
I.
intrans.
A.
1.
(de hominibus)
a.
zostawiać, pozostawać, przebywać (w jakimś miejscu lub stanie);
manere, permanere, morari (in
loco vel statu aliquo)
GALL p. 115,12 : Bolezlauo in terre custodia p-nte et honori patrie totis viribus insistente.
Ib. p. 137,19 : quocumque cesar se vertebat ... Bolezlauus ... incedebat semperque vicinus stationi cesaris p-bat.Ita vulgo.
Constr.
α.
sq.
abl.
,
v.
gr. iugi fide et plena constantia (
KodMp IV
p. 16,
a. 1387).
β.
sq.
circa:
KodWp III p. 532 (a. 1383) : consulibus... promittimus circa ipsos corporibus, bonis ac rebus p-re.
CodEp II p. 14 (a. 1388) : dignitates seculares terrarum regni ... circa iura et consuetudines ipsarum ... dimittemus p-re penitus et manere.
ArPrawn V p. 93 (a. 1433) : dignitates ... regni Polonie ... circa iura et consuetudines ... dimittimus p-re et permanere.
γ.
(plerumque)
sq. in c.
abl.
,
v.
gr. in ambasiata (
supra 20
),
archiepiscopatu (
AGZ II
p. 42,
a. 1399)
, bello (
Dogiel
I
p. 449,
a. 1500)
, corpore (
CALLIM.
in
KlQu p. 59,
a. 1483-85)
, curia (
CodEp III
p. 60,
a. 1452)
, ecclesia
(Cracoviensi
CodEp I
1,
p. 82,
a. 1437
;
catholica
JAC. PAR.
Var. I
p. 221,
a. 1448)
, secta (
AKapSąd III
p. 239,
a. 1480)
, servitiis regis (
AGZ XV
p.444,
a. 1466)
; item in excommunicatione
(
KodKKr I
p. 285,
a. 1361)
, famulatu divini nominis (
KodWp I
p. 25,
saec. XIII ex.ex)
, fide (
KodPol III
p. 174,
a. 1312
et saepius), fidelitate alicuius (
KodKKr I
p. 137,
a. 1295)
, fraternitate (
GALL p. 106,3)
, pace (
MARTIN. OP.
Chr.
p. 189
et saepius),
statu (congruo:
Lites I
p. 429,
a. 1320
et saepius;
eodem:
KodPol I
p. 187,
a. 1324)
, terrore (
JAC. PAR.
Tract. fol. C IIIa)
sim.
b.
in aliqua re
trwać (uparcie) przy czymś, upierać się;
consistere, perseverare, constare
MPVat III p. 138 (a. 1310) : si in contumacia et excommunicatione predictis animo indurato persisterit.
DokSul p. 344 (a. 1322) : cum ... milites ... in possessione villarum praedictarum animo p-issent indurato.
AKapSąd II p. 568 (a. 1452) : p-as firme in proposito tuo.
Ib. III p. 242 (a. 1480) : ea, que ex actis et ipsius Nicolai confessione, in qua inhactenus usque p-it, factis et habitis, vidimus.Ita saepius, v. gr. in sua sententia ( DŁUG. Hist. II p. 18 = III p. 29 ed.nov.), in errore ( ib. IV p. 377 ), in proposito ( Tom. IV p. 124, a. 1517), sim. Occ. eodem sensu sq. de :
CodVit p. 1068 (a. 1422) : prout a principio ... de subditorum nostrorum conversione ... p-timus, ita et nunc stamus et in finem stabimus.
Locut.
ad a-b:
α.
in humanis
żyć; vivere
IurMas III p. 257 (a. 1421) : quamdiu Deo volente cum ipsa uxore in humanis p-erit.
PP V p. 22 (a. 1425) : Iohannes matrem et sororem ... fouere ad tempora vite earundem ... tenebitur, quamdiu in humanis p-ent.
AGZ IV p. 184 (a. 1467) : quamdiu in humanis p-erimus.
β.
in orationibus
trwać na modlitwie;
assidue orare
GALL p. 149, 7 : eadem nocte Bolezlauo post matutinas orationibus p-nte eqs.DŁUG. in
CatEpCr p. 149 : religiosae femine, que ... solita erat ... nocte profunda in orationibus p-re.
CorpJP III p. 428 (a. 1519) : ut quilibet secure p-ret in orationibus.
γ.
iur.
in pace
pozostawać w zgodzie, nie procesować się więcej;
a concordia non discedere, sine iurgio ac lite
vivere
AGZ XVII p. 348 (a. 1498) : vadium... interponimus, ut occasione bonorum domini Augustini in pace p-ant.Cf. MANEO
δ.
in solutione (perceptione)
w dalszym ciągu coś płacić (pobierać); aliquid continue solvere (percipere)
KodWp VI p. 140 (a. 1340) : incole ... qui... noviter venient habebunt libertatem illis, qui dudum in eadem hereditate manent, in solucione quam solvunt pntibus.
IurMas II p. 124 (a. 1507) : ipsos in perceptione dictarum obventionum sic esse et p-re, prout antiquitus ... fuerunt.
2.
(de rebus) trwać, przetrwać; durare, permanere, manere
*Lites I p. 434 (a. 1326) : pacis tempore p-nte.
KodMaz(L) p. 128 (a. 1398) : decernentes granicies ... fore factas, fossas et perpetue p-ndas.Ita saepius.
Constr.
a.
abs.
,
cf.
supra et saepius.
b.
sq.
in
c.
abl.
ZapSądWp I p. 87 (a. 1402) : ista bona regalia, que tenet dominus palatinus debent p-re in pace.
AKapSąd I p. 117 (a. 1469) : litteram ... ratificaverunt ac in suo robore p-re voluerunt.Occ.
α.
fere i.q. cieszyć się,
używać; frui, perfrui
PP II p. 81 (a. 1450) : nos ... predictum opidum iure ciuili ... p-re perpetue volumus et gaudere.
β. ab aliquo zależeć od kogoś,
należeć do kogoś; ex aliquo
pendere, ad aliquem
pertinere
KsgŁawWar p. 111 (a. 1462) : calidator ... «wszdal» i. tradidit... ortum Mathie ... qui quidem ortus debet p-re a Mathia ... et nullus debet habere aliquid ad ortum nisi idem Mathias.Cf. CONSISTO
B.
fungitur vice verborum
1.
exsistendi
(interdum ponitur pro
verbo auxiliari
esse)
PommUrk V p. 301 (a. 1317) : reliquum, quicquid ... ibidem censuale p-erit... civitati pertinet.
KodMp III p. 17 (a. 1336) : incole ... in festo ... Pasce pernam vnamnobis dare p-ent obligati.
KodWp VI p. 424 (a. 1398) : racionis et vite compos p-ntes.
KrMU p. 54,7 (a. 1407) : nunquam ... in eo rectore ... intellexi p-ntem iracundiam.
ZabDziej II p. 107 (a. 1483) : de omnibus et singulis expositis et in debito manentibus fructibus dicte capelle ... et de eis, que in debito p-unt, rationem rectori ... daret.
AGZ XV p. 89 (a. 1468) : quomodo ... dixisset, quia Nyemyrka fur p-ret.
StPPP VII p. 110 (a. 1497) : Nicolaus ... minor annis, in pueritia p-ns.Ib.
infra: castellanus ... iam etiam in decrepitu p-ns (cf. ib. p. 111: in decrepitu existens).Cf. supra III 1535,55 sqq.
2.
subsistendi
przeżyć, przetrwać, wytrzymać
DŁUG. Op. p. 122 : eversa autem navi ... salvi et incolumes cum rebus et personis singuli in undas, aliqui usque ad pectus, aliqui ad brachia, aliqui collotenus p-bant.DANT. in
Tom. VII p. 323 (a. 1525) : cum quibus tamen centum ducatis usque ad finem istius mensis p-re possum.
ArHist X p. 165 (a. 1530) : quocienscunque coloni ... alicui ex vicinis nobilibus, sine quorum bonis p-re non possint ... laboraverint (cf. ib. supra : nobilium vicinorum, sine quorum bonis pascua et subsistentiam habere non possunt).
3.
consistendi
stawić się w sądzie;
coram iudice comparere
ZabDziej III p. 213 (a. 1492) : scolaris de parendo iuri se ... inscribit, quod iudicio et iudicato stando p-et.Cf. supra II 1072,5 sqq.
II.
trans.
1.
prowadzić, ciągnąć dalej, kontynuować; continuare, in
aliqua re agenda perseverare
ZabDziej III p. 234 (a. 1493) : nisi prefatum Albertumpersonaliter citaveritet in eius presencia actionem, quam vult intentare, p-et.
2.
sine dubio confunditur cum
verbo
percipiendi:
AGZ XV p. 174 (a. 1475) : potens erit ... circa kmethones ... frumenta cuiuscumque grani p-re et boves ... recipere usque ad plenariam exsolucionem.