Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OCCUPATIO

Gramatyka
  • Formyoccupatio, occupacio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. actus vel effectus locum occupandi, loci (turba hominum) occupati condicio
  • II. actus possidendum occupandi, possessio (praec. illicita)
  • III.
    • 1. negotium, tractatio, studium.
    • 2. sollicitudo, cura
    • 3. afflictio, oppresio
  • IV. iur.
    • 1. + iudiciales vindiciae iuris
    • 2. + causae iuris actio
  • V. rhet. anticipatio eorum, quae oratori obici possint (saec. XV).

Pełne hasło

OCCUPATIO s. OCCUPACIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • A.
  • K.
I. zajęcie miejsca, obsadzenie, zatłoczenie; actus vel effectus locum occupandi, loci (turba hominum) occupati condicio
AKapSąd III p. 153 (a. 1511) : ne essent scabella ... singularia nobilium parochianorum ... propter o-em ecclesie.
Cf. Th. IX 2,382,66 sqq.
II. zajęcie, wzięcie w posiadanie (zwł. przemocą), zagarnięcie; actus possidendum occupandi, possessio (praec. illicita).
Dicitur
violenta ( KADŁUB. p. 175 et saepius).
Iuxta ponitur
illicita detentio ( KodWp II p. 271, a. 1309) , rapina, invasio ( AKapSąd III p. 283, a. 1503). Indicatur obi. a. sq. gen. , v. gr. bonorum sim. ( StPPP VI p. 59, a. 1511) , decimarum ( DŁUG. LibBen I p. 67 ) , domorum ( AKap p. 129, a. 1555). N. tutoriae:
StPPP VI p. 174 (a. 1521) : ipsum citaverat pro o-e praefatae tutoriae.
b. sq. de :
*KodWp I p. 280 (a. 1253) : infeudaciones ... aut o-es de terra Polonie ... factas.
N. locut.
luctus (gen. subi. alluditur ad Vlg. Prov. 14,13)
NIC. BŁ. Serm. I p. 382 : non est risus sine mixtione doloris, non est gaudium sine o-e luctus.
Occ. sq. adi. adultera i. ab adultera facta
PrPol p. 63 (a. 1436) : Stanislaus ... expulit ipsam uxorem ... de domo propter ... adulteram o-em.
III.
1. zajmowanie się czymś,zajęcie, działalność; negotium, tractatio, studium.
Opp.
abstractio:
MATTH. Dial. fol. C IIIa : fervor bonae voluntatis conspicitur communiter magis ac dulcius in abstractione quam in o-e.
Definitur adi. , v. gr.
exterior (opp. interior : MATTH. Dial. fol. C IIb) , laboriosa, taediosa et amara ( ib. ), licita ( ConcPol IV p. 165, a. 1434—40 et saepius), nimia ( AKapSąd II p. 184, a. 1453). Occ. (de scriptis) temat, przedmiot; argumentum
WŁODK. ScrSel II p. 325 : tractatum secundum, cuius o-o erit circa responsionem XVIII conclusionum ... Iohannis de Bamberga.
Indicatur obi. a . sq. gen. , v. gr. bellorum ( KADŁUB. p. 167 ) , expeditionis ( CodEp I II p. 33, a. 1448), etiam ludorum (syn. apparatus: DŁUG. Hist. V p. 179 ) , nefandi muneris ( ib. IV p. 253 ), turpium lucrorum ( KodWp II p. 391, a. 1326) . b. sq. ad ?
CALLIM. Rhet. p. 3 : studium est vehemens ad aliquam rem magna cum voluntate o-o (sed error subesse videtur cf. Cic.Inv. 1,36: ad aliquam rem adplicata occupatio).
c. sq. circa, cf. et
JAC. PAR. RefEccl p. 250 : per concupiscentiam vitiatam et per o-em circa exteriora.
Cf. Th. IX 2,382, 52.
2. troska, kłopot; sollicitudo, cura
MATTH. Dial. fol. XCIVa : multorum ... clericorum ... querela est non modica, o-o ... et questio dubiosa, quomodo se habere debeant in celebrando.
N. locut.
occupationem alicui facere :
StPPP VI p. 407 (a. 1530) : inscriptiones insolitae ... magnam iudicio faciunt o-em et notario laboris et impensarum augmentum.
3. udręka, ucisk; afflictio, oppresio
NIC. BŁ. Serm. III p. 201 : per linum, quod per multas o-es ad candorem deducitur, possunt intellegi opera poenitentiae ... quibus caro mortificatur.
Cf. Th. IX 2,382,72 sqq.
IV. iur.
1. (pl. ) iudiciales et abs. pretensje prawne, roszczenia; vindiciae iuris
KodWp III p. 207 (a. 1362) : promittens ipsum episcopum ... ab omnibus inquietacionibus, irritacionibus, o-bus ... exbrigare.
KsgŁawKr p. 4 (a. 1366) : Lewko Iudeus ... dimisit ... Agnetem ... ab omnibus et singulis o-bus ... liberam et solutam.
Ib. p. 104 (a. 1373) : Nicolaus ... ab omnibus ... iudicialibus o-bus racione ... debiti... est perpetuo libertatus.
Ita saepius.
2. causae wszczęcie sprawy sądowej; iuris actio
ARect II p. 42 (a. 1538) : Gregorius ... satisfaciendo de termino hodierno de o-e causae coram dominis commissariis ... habitae ... petivit [etc. (cf. supra] qui impediendo petitionem partis adversae allegavit causam esse occupatam coram dominis iudicibus commisariis et petivit eam remitti).
V. rhet. t.t. figura retoryczna polegająca na uprzedzeniu przypuszczalnych zarzutów słuchacza; anticipatio eorum, quae oratori obici possint (saec. XV).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)