- F.
- Th. (rec.),
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L. (
- H. et
- Ha. -um),
- N.
- K.
I.
adi.
wy
wołujący (powodujący) ruch,
poruszający; qui aliquid movet, alicui rei motum affert, motum efficiens
MatFil X p. 160 (saec. XV in.in) : vires activae sunt fortiores in parte dextra quam sinistra: hoc est verum de virtutibus m-is, ergo homo in transferendo frequenter praeponit dextrum pedem et transit postea sinistrum.
NIC. BŁ. Tract. fol. f IIIa : vnguntur ... pedes vero propter vim m-am.Ita saepissime.
Dicitur etiam de
potentia (
id. Serm. II
p. 129
et saepius),
spiritu (
GŁOG. Hisp.
fol. 117a
et saepius) sim.
Syn.
activus (
JAC. PAR. RefEccl
p. 68
:
cum ... resistentia
diminuitur et potentia activa sive m-a augetur)
, promotivus (
ib.
p. 73
:
causas m-as sive
promotivas ad virtutum semitas).
N.
constr.
a.
sq.
gen.
GŁOG. Anim. fol. P Ib : color ... est m-us ipsius dyaphani.b. sq. ab:
BYSTRZ. in MatFil IV p. 95 : potentie sensitive sunt solum m-e ab accidentibus.c. sq. ad :
JAC. PAR. RefEccl p. 68 : quae sit resistentia seu virtus resistiva ad virtutem et quae virtus m-a ad ipsam.Cf. etiam d. sq. secundum:
GŁOG. Anim. fol. B VIIIb : anima ... habet partes ... vegetatiuam et sensitiuam ... et secundum locum m-am.
Ib. fol. d Va : potentijs anime, scilicet vegetatiua, sensitiua, secundum locum m-a et intellectiua.Cf. infra II 2 a.
II.
subst.
motivum,,
-i
n.
1.
motyw działania, przyczyna, powód, pobudka, uzasadnienie
postępowania; agendi
causa,incitamentum,stimulus, ratio,
momentum
VHedv p. 524 : turbativum aliquod aut m-um molestie sibi ... inferre.
KodWp III p. 191 (a. 1361) : ut ipse visis et intellectis iuribus et rationibus ipsarum partium ac m-is arbitrorum ... approbaret vel reprobaret sententiam.Ita vulgo.
Syn.
causa (
CodEp II
p. 184, a.
1425)
, conclusio (
Concl.
p. 8, a.
1449),
ratio (
GŁOG. Anim. fol. D VIb).
Constr.
a.
sq.
gen.
et
JAC. PAR. Opln p. 321 : bonum est, quod per se est m-um affectus secundum rectam rationem.b. sq. ad :
MATTH. OpTheol p. 373 : de m-is sacerdotum ... ad communicandum.
JAC. PAR. Opln p. 220 : homo m-o ad peccandum non resistitur.c. sq. secundum .d. sq. super c. abl.
ArPrawn V p. 474 (saec. XV ex.ex) : habendo m-a super processibus dandis litigantibus pro beneficiis.2particularia quaedam
a. secundum locum
władza poruszania;
vis movendi
GŁOG. Anim. fol. h IIIa : potentie anime sunt quinque ... vegetatiuum, sensitiuum, appetitiuum, secundum locum m-um et intellectiuum.
STOB. Parv. fol. G IIIb : appetitiuum et secundum locum m-um reducuntur ad sensitivum.Cf. supra I d.
b.
pytanie, roztrząsanie; quaestio, disputatio
JAC. PAR. Var. I p. 97 : discipulus sumit m-um ... religio ... quare a multis ... inculta estimatur?
AKapSąd I p. 428 (a. 1458) : archiepiscopus in medio dominorum ... fecit m-um, quomodo super differenciis ... an esset voluntas eorum ... terminum acceptare, vel non.
AAlex p. 316 (a. 1503) : habuimus ... cum oratoribus ... tractatus et m-a sub modo consilii et ... praesentes articulos concepimus.Ita saepius.
Constr. sq. enunt. interrog. (ut supra).
c.
motywacja,podawanie motywów,uzasadnianie prośby;
actus causas precationis exponendi
KrMU p. 131,14 (a. 1414) : cancellarius Universitatis, ad cuius preces et m-a domina regina ... movit dominum regem ad prosequendam illam Universitatem.
KOMOR. p. 349 : summus pontifex ... eorum supplicaciones et m-a exaudivit et suscepit
d.
nieporozumienie,różnica zdań,wątpliwość;
controversia, dissensus, dubium
StKapWł p. 147 (a. 1521) : fiunt plerumque m-a inter dominos capitulum et eorum procuratores pro calculo distributionum quotidianarum.
Ib. p. 152 (a. 1524) : ventilabatur dudum unum m-um inter dominos ... super conferentia domorum ... vacantium.
Constr. sq.
inter et
pro vel super
(ut supra).
e.
zaczepka?
certaminis causa?
CodEp I p. 499 (a. 1410) : ipsi ... avidissime aspirare inceperunt ad certamen, nos et nostros multis m-is provocantes.