- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
[manipula, -ae
f.
?
DŁUG. Reg. I
p. 298 (a.
1475)
:
ad restituendum decem manipulas per ipsum ... raptas.]
I.
A.
de rebus
1.
propr.
a.
snop(ek) zżętego zboża itp.
; frumenti sim.
demessi fascis, merges (praec. loco tributi domino feodali praestitus). Occ.
i. q. frumentum ipsum
LekKon p. 242 (a. 1441) : m-i estivalis alias «zytha gyarego».Glossae Pol.
PrPrz p. 89 (a. 1431) : XX m-os canapporum videlicet «bith».
AGZ XV p. 44 (a. 1466) : duos m-os (ed. -lulos) tritici alias «dwa sznopky przenycze».
Visit. p. 632 (a. 1559) : ex quarto m-o alias «s kopczizni».
Locut.
frequentiores
quartum (decimum) manipulum solvere
sim.
(syn. cassulam:
AKapSąd II
p. 783,
a. 1514
vel decimam
ib. III
p. 347,
a. 1526
;
ArHist X
p. 41, a.
1534),
item manipulos pro decima in campo dimittere (
AKapSąd II
p. 4, a.
1404)
, manipulo decimari
(
DŁUG. LibBen I
p. 26
)
, decimam in
manipulis solvere sim. (
DokMp IV
p. 25, a.
1285
;
KodKKr I
p. 249,
a. 1352)
.
N.
constr. sq.
de :
RachJag p. 31 (a. 1389) : siligo ... in m-is de alodio.
b.
wiązka, garść, pęk;
fasciculus (faeni, straminis).
2.
meton. zbiór (tu: tytuł dzieła);
fasciculus (hic: libri inscriptio)
AKapSąd II p. 335 (a. 1497) : se recepisse infrascriptos libros ... passionale, item ... historiam de paradiso terrestri cum m-o curatorum.
3.
in imagine et transl. owoc, plon,
zbiór; fructus, effectus, v.
gr.
fidei (
CodEp II
p. 94, a.
1417)
, meritorum (
SCARB. Sap. III
p. 106
)
, operum bonorum (
KodMaz(K)
p. 332, saec.
XIII).
B.
(de hominibus) oddział wojska, manipuł; militum caterva.
II.
eccl.
manipularz; vestis liturgicae pars, quae
in brachio sinistro
defertur
NIC. BŁ. Tract. fol. g VIb : m-us significat fortitudinem contra impetum diaboli (alluditur ad sensum I B).
DŁUG. Hist. IV p. 546 : Wladislaum regem ... humerali, alba, m-o, stola ... indutum.
InwKKr p. 62 : eiusdem panni ... est stola, m-us autem est de (om. ed. ) adamasco albo.
Ib. p. 63 : ex ... panno aureo ... de quo etiam est stola et m-us.Cf. MANIPULARIS II 1.