- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- K.
I.
propr.
1.
gardło, gardziel, usta, paszcza;
fauces, os.
Glossae
Pol.
RFil XXIV p. 362 (a. 1446) : g-i meo «vsztam mogym».
Ib. XXII p. 13 (a. 1466) : cruciat via g-is «czyasna grthan».
Dicitur etiam de animalium pellibus
CracArt I p. 55 (a. 1413) : subductura de g-bus mardurinis.
StPPP II p. 269 (a. 1422) : tunica ... subducta g-bus de marduribus.
CracArt II p. 429 (a. 1544) : vestis ... g-bus mardureis subsuta.
N.
locut.
per guttur aliquem detinere (
AGZ XIV
p. 242, a.
1447)
, rapere (arripere:
ZabDziej III
p. 236, a.
1493)
, tenere (
ib. II
p. 170, a.
1449)
.
Item (in imagine) aliquid
de gutture alicui ex
trahere (
ArHist V
p. 24, a.
1408).
2.
szyja, kark; collum,
cervix (saec. XV-XVI).
Additur
turgens
nazwa choroby, tzw. wole;
i. q. struma (saec. XV).
II.
meton. gardło (jako symbol życia); caput, vita
KodWp III p. 94 (a. 1357) : statuimus ... si aliquis ex Iudeis per aliquem ex Christianis ... pro ... maleficio ... inculpatus fuerit, quod tangeret g-a et bona eorum, talis Iudeus etc.
StPPP VII p. 404 (a. 1456) : exiens de domo mea equitauit et duxit super me homines, qui me potuerunt interficere et g-e priuare uel detinere etc.
AAlex p. 498 (a. 1505) : non ponderando g-ur meum ac impensas meas.Cf. iuris iurandi formulam ad guttur meum
Inde etiam:
utrata gardła, śmierć;
vitae amissio, mors
AAlex p. 186 (a. 1502) : nolo credere, sed nunc iam volo meum proprium tenere usque ad meum g-ur alias «do gardla».
Ib. p. 210 (a. 1502) : pacem .... illam ad g-ur meum defendere volo.Cf. COLLUM , Słownik Staropolski II p. 385 et Słownik polszczyzny XVI w., VII p. 199 —205.