Ogólne
Pełne hasło
Więcej

GUTTUR

Gramatyka
  • Formyguttur, gutur
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -uris
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. fauces, os.
    • 2. collum, cervix (saec. XV-XVI)
  • II. caput, vita

Pełne hasło

GUTTUR s. GUTUR, -uris n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • K.
I. propr.
1. gardło, gardziel, usta, paszcza; fauces, os. Glossae Pol.
RFil XXIV p. 362 (a. 1446) : g-i meo «vsztam mogym».
Ib. XXII p. 13 (a. 1466) : cruciat via g-is «czyasna grthan».
Dicitur etiam de animalium pellibus
CracArt I p. 55 (a. 1413) : subductura de g-bus mardurinis.
StPPP II p. 269 (a. 1422) : tunica ... subducta g-bus de marduribus.
CracArt II p. 429 (a. 1544) : vestis ... g-bus mardureis subsuta.
N. locut.
per guttur aliquem detinere ( AGZ XIV p. 242, a. 1447) , rapere (arripere: ZabDziej III p. 236, a. 1493) , tenere ( ib. II p. 170, a. 1449) .
Item (in imagine) aliquid
de gutture alicui ex trahere ( ArHist V p. 24, a. 1408).
2. szyja, kark; collum, cervix (saec. XV-XVI).
Additur
turgens nazwa choroby, tzw. wole; i. q. struma (saec. XV).
II. meton. gardło (jako symbol życia); caput, vita
KodWp III p. 94 (a. 1357) : statuimus ... si aliquis ex Iudeis per aliquem ex Christianis ... pro ... maleficio ... inculpatus fuerit, quod tangeret g-a et bona eorum, talis Iudeus etc.
StPPP VII p. 404 (a. 1456) : exiens de domo mea equitauit et duxit super me homines, qui me potuerunt interficere et g-e priuare uel detinere etc.
AAlex p. 498 (a. 1505) : non ponderando g-ur meum ac impensas meas.
Cf. iuris iurandi formulam ad guttur meum
Inde etiam:
utrata gardła, śmierć; vitae amissio, mors
AAlex p. 186 (a. 1502) : nolo credere, sed nunc iam volo meum proprium tenere usque ad meum g-ur alias «do gardla».
Ib. p. 210 (a. 1502) : pacem .... illam ad g-ur meum defendere volo.
Cf. COLLUM , Słownik Staropolski II p. 385 et Słownik polszczyzny XVI w., VII p. 199 —205.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)