- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc. (-are
- B. ),
- A.
CodVit p. 424 (a. 1418) : quam iusti tiam] ... tanta fulcitur mansuetudo.Cf. Th. VI 1504,5 sqq. 3. pl. ind. perf. act. fulsierunt cf. infra 10.]
I.
propr.
1.
podtrzymywać, podpierać, umacniać;
sustentare,
sublevare.
Explicat et glossam Pol.
affert
GŁOG. Alex. I fol. R IIIb : f-re id est sustentare «moczno działacz».
N. in
imagine
JAC. PAR. Serm. fol. 2a : sancti doctores ... auctoritates de scripturis sanctis haurientes corda fidelium f-sierunt.
2.
a.
lapidibus pretiosis
sim.:
wysadzać
(drogimi kamieniami);
i. q. ornare
*CodVit p. 859 (a. 1429) : annulum smaragdo f-tum.
AKapSąd I p. 436 (a. 1460) : aurum calicis ... lapidibus preciosis et margaritis ab extra f-itum et satis sumptuose adornatum.
N. in
imagine
KodKKr II p. 302 (a. 1405) : ecclesia religiosorum virorum aucta numerositate velud virtutum f-ita syderibus.
b.
pelle (-bus)
podbijać (futrem);
subsuere
MPH V p. 900 (a. 1533) : 20 floreni ... dati pro f-nda veste peilibus.
IANIC. p. 158, v. 7 : homo ... f-tus ovilla pelle togam.
c.
auro
przetykać (złotem);
intertexere, intexere
KodKWil p. 58 (a. 1398) : duo manutergia optima, auro texta et f-ta.
II.
transl.
1.
wspierać, wspomagać, popierać;
adiuvare,
favere.
Syn.
augere (
CodEp III
p. 246,
a. 1476)
, stipare (
ib.
). Additur adiutorio (
ArHist XI
p. 145, saec.
XIII)
, auxilio (
HUSSOW.
p. 60
)
, favore (
DŁUG. Op.
p. 3
)
, praesidio (
CodEp III
p. 45, a.
1450)
, suffragiis (
DŁUG.
Hist. I p. 403 = II
p. 168
ed. nov.
) cett.
N.
α.
refl.
bronić się (w
sądzie); se defendere (coram iudice)
ArPrawn VI p. 127 (a. 1554) : concitatus per actorem ad satisfaciendum nullis exceptionibus f-re se potest excepto, quod condemnatio ... minus iusta esset.Cf. Th. VI 1505,30 sqq.
β.
pass.
znajdować w czymś oparcie; niti,
fundamenta
ponere
FRANC. Orth. p. 160, v. 158 : urbe ... prefata f-itur Slesia terra.
JAC. PAR. Tract. fol. D Vb : dives non ... f-batur uita paenitenciali sed uoluptuosa (alluditur ad Vlg. Luc. 16,19 sqq. ).
Constr.
a. sq.
abl. b. sq. in c.
abl. c. sq.
acc. relationis.
2.
zaopatrywać, wyposażać;
instruere, exornare
a.
concr.
,
v.
gr.
armis
sim.
(castrum:
DŁUG. Hist. III p. 36 ) , piscibus (piscinam:ArHist VI p. 69, a. 1486) , victualibus, victualium copia (civitatem: DŁUG. Hist. II p. 344= IV p. 94 ed. nov. et saepius ib. ). Cf. Th. VI 1505,76.
b.
abstr.
,
v.
gr.
meliore condicione (oppidum:
KodWp V
p. 296, a.
1420)
, libertatibus et iuribus (ecclesiam :
DŁUG. LibBen I
p. 570
),
item
aliquem instructione (
DŁUG.
Hist. I p. 264= II
p. 23
ed. nov.
), mandato
(
ib. V
p. 412
; potentia et plenitudine mandati :
CodVit
p. 851, a.
1429).
Part. perf.
wyposażony; instructus, praeditus,
v.
gr. filiis (
CantMAe I nr 71, v. 6 b, saec. XV)
, sapientia
(
ib. nr 25, v. 3a, saec. XIV)
, virtutibus (
KomKadł
p. 435
;
DŁUG. Reg.
p. 311, a.
1480)
,
item perpetui roboris firmitate (de
litteris:
DŁUG. Hist. I
p. 155
).
Occ.
α.
sq.
adv.
KodMp IV p. 339 (a. 1439) : octuaginta et sex hastas in seruicijs nostris ... habuit bene f-tas.
β.
sq.
cum :
ŹrWaw III p. 143 (a. 1522) : seclicam ordinatam et f-tam cum omnibus attinenciis.
3.
ozdobić;
ornare.
N. pass.
vestibus
sim.:
ubierać się, stroić;
indui
MPH II p. 894 (saec. XIV—XV) : quilibet prepositus Mechoviensis debeat f-ri eisdem insigniis in officiis divinis.
KrMU p. 87, 54 (saec. XV) : quidem ... gaudent varietate vestium f-ri.
ArHist X p. 157 (a. 1527) : episcopus Plocensis ... pontificalibus f-tus possessionem ... continuavit.
4.
wynosić, wyróżniać;
efferre, honoribus ornare
MATTH. Prax. p. 71 : tanto gradu f-tus.
PP II p. 213 (a. 1454) : a Casimiro rege multiplici honorum et prerogatiuarum gracijs f-ti sumus.
5.
potwierdzić, nadać czemuś ważność; confirmare, sancire,
ratum facere
NPrzeszł IV p. 285 (a. 1245) : apud tepidos successores non memorialis habetur recordacio, nisi gesta scripti f-antur munimine.
DokMp I p. 27 (a. 1317) : sermones ... efficacibus testimoniis litterarum f-untur.Pass. posiadać podstawę prawną; valere
KodMp II p. 138 (a. 1276) : nostre serenitatis hereditas preciosa stabili firmitus robore f-atur.
Lites II p. 145 (a. 1413) : que coram iudice geruntur, maiori testimonio f-untur.