- F.
- Th. (rec.),
- Bl.
- B.
- L.
[comp. formalius infra
314,17.]
I.
1.
pięknie, kształt
nie; pulchre, formose
AKapSąd II p. 50 (a. 1419) : carpentarius ... tigna super eadem capella debet facere f-r et de pulchro modo.
2.
jasno, wyraźnie,
jawnie, otwarcie; clare, distincte, palam,
manifeste
VITELO Opt. p. 466 : plures duabus iridibus non possunt uideri, quoniam tantum duae sunt, quae situ colorum f-r distinguuntur.
Lites III p. 172 (a. 1414) : interrogatus, an fuisset presens et audivisset f-r dicta verba ambasiatorum.
DŁUG. Hist. III p. 70 : insimulatus est ... episcopus ... in Wladislai ducis exclusionem ... f-r et expresse consensisse.
Ib. V p. 642 : consularibus Gdanensibus f-r et aperte ... deiectionem Nicolai Tungen impedientibus.
3.
elegancko, wykwintnie; eleganter, ingeniose,
polite
MPH V p. 1000 (saec. XV) : doctores apti sunt ad scribendum nedum f-ius, sed eciam ... caucius.
DŁUG. Hist. IV p. 478 : prudenter et f-r responsum esse.
GLb p. 126 : f-r, «przednye, bithnye, wlasnye, kstaltownye, vytvornye» (cf. ib. p. 144 et p. 235).
4.
iur. zgodnie z
prawem, z zachowaniem ustalonych
przepisów; secundum praescriptam iuris
formam, rite,
legaliter
Somm. p. 971 (a. 1332) : civis Wratislaviensis ... villam suam ... vendidit, tradidit ... et in nostra (i. ducis ) presencia rite ac f-r resignavit.
TPaw III p. 124 (a. 1389) : si iudices f-r diiiidicauerunt, «odsancizili», hoc nobis remittatur.
KodKrak p. 541 (a. 1430) : hac ... resignacione rite f-rque peracta.
II.
phil.
t. t. formalnie, w sposób formalny,
tj. dotyczący istoty
danego bytu; secundum (quoad) formam rei, respectu formae
(cf.
s.
v.
III)
MATTH. Prax. p. 74 : malum f-r est privatio, quamvis multa positiva materialiter et subiective mala sint et denominentur.
NIC. Bł. Tract. fol. b VIIIb : nullum corpus videri potest, nisi habeat accidentia in essentia vel nisi sit coloratum f-r, vt patet de pariete, sed color albus non est in Hostia f-r, ergo non potest videri proprie.Ita passim in textibus phil.
Syn. et
iuxta posita
actualiter (
MatFil IV
p. 21, saec.
XIV)
, essentialiter
GIEŁCZ. fol. A 3b
;
GOST. Th. fol. e VIaV,
; intrinsece (
BYSTRZ.
in MatFil IV
p. 85
et saepissime), perfective (
WROCŁ. EpitConcl fol. C IIb)
, positive (
BYSTRZ. Top. fol. t IIb
;
STOB. Praed. fol. 3b)
;, quidditative (
BYSTRZ. ParvLog fol. R Ia
;
STOB. Praed.
fol. 3a
).
;
Opp.
aequivalenter (
GŁOG. Alex. I fol. Bb VIb
;
WROCŁ. Dial. fol. E
Ia)
;, extrinsece (et obiective;
BYSTRZ. Elench. fol. p
VIIb
;
GŁOG. ExLog
fol. 65b
)
;, fundamentaliter (
BYSTRZ. Log. fol. d IIIb
;
id. Top. fol. o VIIa
;
id. AnalPr fol. a IIIb
;et
fol. p Ib),
materialiter (
WROCŁ. Epit. fol. e IIIb
et saepissime), realiter (
BYSTRZ. AnalPost fol.
k IIIb
;
STOB. Parv. fol. A Ib
;et saepius),
virtualiter (
MatFil IV
p. 21, saec.
XIV
;
BYSTRZ. AnalPr
fol.
p. IIa
et saepius).
Iuncturae verbales selectae
formaliter aliquid accipere (pro actu subsistendi:
BYSTRZ. Log. fol. m Ib
et saepius); simili sensu sumere (
ib. fol. d IIIb
et saepius), capere ((
id. Top. fol. o VIIa
;
WROCŁ. Dial. fol. D IIIb
;et saepius); item
distingui (
BYSTRZ. AnalPost fol. k IIIb
;
STOB. Intr. fol. a 4a
;et saepius), praedicari (de omnibus:
AEG. Th. fol. B Ia)
cett.