- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- L.
- A.
- N.
ALBERT. p. 33 : secentur ex circulo duo arcus aequales ... protrahantque lineae.pass. sensu act. :
ChrPP p. 524 : quam quidem graciam si protractus fuero diucius, perdam fortassis.]
I.
A.
1.
trans. ciągnąć,
wyciągać, wywlekać, wydobywać; trahere, extrahere,
detrahere.
2.
intrans.
ciągnąć się, rozciągać się; protendi,
extendi[NRSTRONY1462]
PommUrk II p. 5 (a. 1254) : terminos ... in latitudine protendentes ... et sic in longitudine p-ntes per syluam ex australi parte Drawe iacentem.
KodWp ΙII p. 276 (a. 1366) : molendinum ... cum littore a Rudky p-ndo usque ad granicies ville Cobilepolye ... vendidit.Ita saepius.
B.
kreślić, ciągnąć, rysować;
adumbrare, ducere,
delineare
VITELO Persp.(U) I p. 216 : lineam a puncto unius linearum equidistantium, in eadem superficie p-tam, cum altera indefinite quantitatis concurrere est necesse.
Ib. infra quia enim linea CD indefinite quantitatis esse supponitur, p-atur versus ipsam linea BE.
Ib. p. 217 : p-atur linea AB in continuum et directum quousque secet lineam FG.Ita saepius.
Praec.
litteras
pisać;
scribere
GŁOG. Alex. I fol. B Ib : intellegitur orthographia non quod ipsa doceat recte p-re seu formare litteras, sed docet recte syllabicare seu ordinare litteras in scribendo.
Ib. fol. B IIb : sciat litteras p-re, unde communiter dicitur: scribere qui nescit nullum putat esse laborem.Ita saepius.
II.
A. aliquem
1.
skłaniać, pociągać, zmuszać do czegoś; ad
aliquid faciendum adducere, impellere, attrahere, pertrahere.
2.
iur. pozywać
do sądu;
in ius vocare
KodPol I p. 128 (a. 1288) : homines in eis villis comorantes ad nullius ... iudicium p-entur, nec citabuntur.
KodWp II p. 88 (a. 1294) : incole eiusdem ville ad nostrum vel nostrorum officialium iudicium p-i minime teneantur.
ArHist VIII p. 476 (a. 1397-1407) : cmeto circa iuramentum seu crucem mouit seu p-xit Thomconem heredem ... dicens, quod non esset verus et legitimus nobilis.Ita saepissime. Cf. ATTRAHO II B, PERTRAHO I B 2.
3.
zatrzymywać; retinere,
occupatum tenere
DŁUG. Op. p. 244 : ne te diutius verbis p-am.
SSrSil I p. 409 (a. 1489) : promittens ultra horam septimam eos fratres non p-re.
Constr.
ad I - II:
a.
sq.
abl.
b.
sq.
ab,
cf.
supra 8 et
InstrAstr p. 125 (a. 1408) : p-e divisiones per lineas rectas de 5 in 5, a maiori circulo usque ad concavitatem limbi.c. sq. ad. d. sq. circa, cf. supra 30. e. sq. de, cf. et
InstrAstr p. 131 (a. 1408) : ubi possint p-i divisiones de 5 in 5.Ita saepius. f. sq. ex. g. sq. in c. acc. h. sq. in c. abl. , cf. et
VITELO Persp.(U) I p. 226 : a puncto incidentie linee erecte in subiecta superficie p-te.Ita saepius. i. sq. per, cf. k. sq. ultra:
VITELO Persp.(S) V p. 231 : linea ... AB p-ta ultra alterum punctorum.Cf. etiam l. sq. versus, cf. et saepius.
B. aliquid
1.
przedłużać, przeciągać (coś w czasie), przewlekać; prolongare, producere, proferre,
extendere.
N. de quantitate
syllabarum: wzdłużać, przeciągać w wymowie; producere, longius pronuntiare
MARC. p. 48, v. 66 : vox, cui terminus in -m, vocem siue sonum p-it aut breviat.
GŁOG. Alex.I fol. h VIa: non est Latinum nomen Iesus, nec aspiratur, sed prima eius sillaba debet p-i, id est produci.
Locut.
moram
zwlekać, ociągać się;
i.q. facere
ChrMp p. 27 : Bohemi ... predam insimul recoligunt, moram p-unt securati a Sbigneo, quod Boleslaus convivas suos letificat.
MARTIN. OP. Serm. p. 491 nlb. : cunque sacerdos moram p-ret et diu exspectans missam ... inchoaret etc.Ita saepius. Additur in c. abl. ,v. gr. in orando ( ArHist V p. 240, a. 1332) , in resistendo alicui
( PP II p. 157, a. 1453) . Constr. a. sq. abl. b. sq. ad. c. sq. in c. acc. d. sq. in c. abl. , cf. et 12 et saepius. e. sq. per:
KodMp I p. 427 (a. 1382) : cum ... causa ... per multos ... terminos ... fuisset ventilata et p-ta.
DŁUG. Hist. IV p. 726 : de p-nda vita per fugam ignominiosam.f. sq. ut :
PEREGR. Serm. p. 281 : medicus infidelis ... morbum p-it, ut pretium augmentet.
2.
odkładać na później,odwlekać,odraczać, przekładać; differre, producere, proferre, procrastinare, prodicere, in aliud tempus
transferre.
Glossa
Pol.
RFil XXIV p. 363 (saec. XV med.med) : p-is «otwlaczasz».
Additur per abundantiam
in moram:
DANT.
in
Tom. VII p. 322 (a. 1525) : hinc est, quod expeditio status Barensis hactenus in moram est p-ta.
Praec.
iur.
causam, terminum:
KsgGrWp II p. 229 (a. 1395) : non comparuit in termino ... sed sibi p-xit terminos.
ArPrawn X p. 54 (a. 1397) : causa ... p-itur ad terminos proximos.
KsgCzer p. 146 (a. 1415) : p-xerunt sibi terminum infra duas septimanas.Ita saepe. Glossa Pol.
AGZ XI p. 186 (a. 1442) : frater Steczkonis terminum ipsius ... p-xit, vulgariter «othcladal».
Constr.
ad 1 - 2:
a.
abs.
b.
sq.
dat.
,
cf.
supra 27 et 29.
c.
sq.
abl.
d.
sq.
(usque) ad. e.
sq.
in
c.
acc.
f.
sq.
in
c.
abl.
g.
sq.
per :
StPPP I p. 306 (a. 1420) : tertium ... terminum ... per veram infirmitatem possint et debeant p-re.
3.
nude positum: zwlekać, ociągać się; cunctari, morari
ArHist V p. 421 (a. 1332) : quia sacerdotes diu p-xerunt, dixit ... ah Deus, quod ita diu p-unt!Fortasse huc quoque pertinet
IusMet p. 205 (a. 1505) : cultores extranei ... non debent p-re in theloneis pontalibus ... sed debent omnia ... ducere (ed. duci) ad civitatem.
III.
1.
fungitur vice verbi
a.
detrahendi
zaniechać,
zaniedbać; neglegere, omittere
StPPP VIII p. 357 (a. 1390) : si ... soluere p-erint, submiserunt se in omne dampnum.
Somm. II p. 121 (a. 1395) : dux ... Casimiro ... solvere aes alienum p-bat.
KodLit p. 151 (a. 1411) : nobis athuc pecuniam nostram soluere p-xerunt.
ŁASKI ComPriv(IusMagd) p. 183b : ubi autem obnoxius suo domino suum censum p-xerit, pro eo tria talenta demeretur.Huc etiam pertinere videtur locut. singularis aliquis in aliqua re protrahitur :
DokMp VIII p. 313 (a. 1447) : exposuit in querela, quomodo per ... debitores ultra terminum suum solucionis in solvendis suis debitis p-retur et sibi ... debiti sui solucio per eosdem debitores denegaretur.
b.
contrahendi
wywołać; efficere
*KodWp II p. 582 (a. 1347) : quantaque secum incommoda p-at ecclesiarum vacatio diuturna.
2.
confundi videtur
c.
verbo
provehendi
popierać kogoś, sprzyjać komuś; favere, bene velle alicui
MARTIN. OP. Chr. p. 284 : Constantinus quartus ... insurrexit contra Monotelitas, quos pater et avus p-xerant.