- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- L.
- K.
- O.
I.
A.
1.
(poprzednio, wyżej) napisać, zapisać;
(ante, supra)
scribere, conscribere.
Praec.
part. perf.
praescriptus,,
-a, -um
wyżej zapisany, wymieniony; supra
scriptus, praefatus.
Opp.
subscriptus (
KodWp VII
p. 195, a.
1403
:
michi notario
pre- et subscripto.
Ib. p. 196 : per me Nicolaum notarium pre- et subscriptum).
2.
(z góry)
przepisywać, określać, ustalać,nakazywać, wyznaczać;
praestituere, (antea) describere, con
stituere,
definire.
Constr.
a.
sq.
dat.
b.
sq.
dupl.
acc.
KodMp IV p. 106 (a. 1406) : Hermanum ... et Dobconem ... bene natos et nobiles ... presentibus p-imus et declaramus.c. sq. abl. d. sq. in c. abl.
JAC. PAR. OpIn p. 359 : qui Joannes Baptista speculum poenitentibus p-at in asperitate vestium, in abstinentia ciborum.
DŁUG. Op. p. 174 : vellem ... p-tas in ipsa praefatione ... laudes abradi.
3.
a.
przepowiadać;
praedicere (saec. XVI).
N.
sq.
ab :
ROYZ. II p. 426 : metam vitae p-bis ab astris.
b.
testamentum
spisać, ułożyć;
conscribere, componere
(saec. XVI).
c.
zapisać (komuś coś), przekazać;
legare, possidendum tradere
Ztschr. IX p. 207 (a. 1367) : decem milia marcarum in toto seu in parte donare, appropriare et p-re valeamus.
Dogiel I p. 205 (a. 1545) : duo milia florenorum ... annui proventus in salinis ... Vielicensibus ... maiestati eius reginali ... sunt p-ta.
ARect II p. 156 (a. 1549) : procuratori ... stacionem honestam in victu dabit arendator in singulis praediis sibi collocatis, p-tis et arendatis.Cf. INSCRIBO
II.
iur.
1.
(trans. et intrans. ) zasiedzieć,
pozyskać coś lub prawo do
czegoś wskutek przedawnienia,
nabyć prawo (własności) przez zasiedzenie (lub przedawnienie); praescriptione
alicuius rei possessionem vel
ius quoddam acquirere, usucapere
KodMaz(K) p. 175 (a. 1215) : prepositus excepit ecclesiam eorum dictas decimas p-isse prescripcione quadragenaria et per idoneos testes ipsam prescripcionem probavit.
MARTIN. OP. Marg. fol. n 4a : monasteria contra ecclesias non possunt p-re nisi spacio XL annorum.
StPPP I p. 39 (saec. XIV med.med) : aliquis tenens triginta annos in obligatione hereditatem p-it.Ita saepe.
N. in
imagine
SCARB. SAP. III p. 295 : hi timere debeant ne praescriptione peccati gaudentes a daemone p-antur (cf. etiam ib. paulo supra).
Syn.
usucapere (
WŁODK. ScrSel I
p. 73
;
ArPrawn VII
p. 66, a.
1566).
;
2.
przedawnić, nie dopuścić do czegoś wskutek przedawnienia, unieważnić
przez przedawnienie;
praescriptione prohibere, impedire, irritum reddere.
Constr.
ad
1
- 2:
a.
abs.
b.
sq.
acc.
c.
sq.
abl.
d.
sq.
contra,
cf.
et
ArHist VI p. 75 (a. 1490) : subditi contra dominum heredem suum p-re non possunt neque p-unt.
3.
singulare: spierać się sądownie; iure certare
KodWp III p. 605 (a. 1388) : contractus inter ... abbatissam ... et ... Jarandum ... rite et racionabiliter est celebratus ... quod ... abbatissa cum suo conventu ... et ... predicto ... Jarando super eodem rivulo p-re non debeant.
III.
przynosić szkodę, przeszkadzać; derogare, officere,impedimento esse (saec. XV - XVI).
Constr.
a.
sq.
dat.
b.
sq.
abl.
et
in
c.
acc.
Tom. X p. 318 (a. 1528) : credere non debeat rex promissionibus eorum Hungarorum occultis, quia satis superque p-erunt sua in ejus maiestatem infidelitate.