Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PERSTRINGO

Gramatyka
  • Formyperstringo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -nxi, -netum
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. + e) laedere, offendere, leviter vulnerare (saec. XV ex. - XVI).
      • 2. + oculos, aures, animum molestia, timore afficere, percellere, percutere.
    • B.
      • 1. reprehendere, vituperare (saec. XIV ex. - XVI)
      • 2. attinere, pertinere, spectare
  • II.
    • 1. paucis attingere, breviter tractare, commemorare, leviter transire.
    • 2. edicere, continere, tenorem habere
  • III.
    • 1. + in animo considerare, deliberare, examinare
    • 2.
      • a. comprimere, coartare
      • b. obligare, cogere
      • c. coercere, cohibere

Pełne hasło

PERSTRINGO, -ere, -nxi, -netum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
I.
A.
1. (propr. et in imagin e) zranić, zadrasnąć; laedere, offendere, leviter vulnerare (saec. XV ex. - XVI).
Constr. sq. abl. N.
castrum uszkodzić, zniszczyć; laedere, destruere
DŁUG. Hist. II p. 424 (= IV p. 177 ed.nov.) : milites ... castrum in locis aliquot perforant et p-unt.
2. (homines eorumque oculos, aures, animum sim. aliqua re, v. gr. molestia, timore sim.) razić, porazić, przerazić, przejąć; afficere, percellere, percutere.
N.
infamia obrazić; offendere
DŁUG. Hist. IV p. 121 : cum adversarius ... gravi te infamia p-erit et tuo te mucrone confodiens reliquerit infamatum.
B.
1. ganić, krytykować; reprehendere, vituperare (saec. XIV ex. - XVI) .
Constr. abs. vel sq. abl.
2. dotykać, dotyczyć; attinere, pertinere, spectare
KsgHenr p. 93 (a. 1293) : que omnia bona tam complete nostra p-xit empeio, prout... fuerunt in suis metis circumferencialiter distincta.
HESSE Matth. III p. 145 : sunt, qui evangelicam perfectionem simulare ... malunt... tales sine dubio p-it Domini sententia.
II.
1. poruszyć w mowie, pobieżnie wspomnieć, napomknąć, krótko omówić, streścić; paucis attingere, breviter tractare, commemorare, leviter transire.
Additur
breviter ( KodPol II p. 617, a. 1262 et saepius), brevi et humili stilo ( VINC. p. 364 ) , paucis ( CodEp II p. 429, a. 1442).
Constr.
a. sq. abl. b. sq. ad, cf. infra 45. c. sq. de :
KsgHenr p. 83 : tercio de Nethwitz p-ndum est.
StSyn III p. 3 : de hac quadruplici sciencia ... per singulas constituciones aliqua p-emus.
Ita saepius. d. sq. in c. acc. DANT. in
Tom. IX p. 335 (a. 1527) : quae hic aguntur ... ad maiestatem regiam in compendium p-xi.
e. sq. in c. abl.
CodEp I 2, p. 267 (a. 1472) : quid de ea senserim re in calce p-am.
f. sq. per , cf. supra 42 et
JAC. PAR. Opln p. 461 : breviter stilus aliqua curativa ... p-xit per verbum comminationis.
g. sq. enunt. interrog.
DŁUG. Hist. II p. 71(= III p. 85 ed.nov. ): relatu perdifficile est p-re ... quot ... milites ... clades illa absumpsit.
2. (pro obi. sunt scripta) opiewać, brzmieć; edicere, continere, tenorem habere
AGZ VI p. 210 (a. 1485) : prout ... maiestatis regie p-unt littere.
StKapWł p. 31 (a. 1500) : ut haec nostra statuta p-unt.
AGZ II p. 26 (a. 1509) : privilegium ... super theloneum in Dunaiow ... p-ns.
Ita saepius.
III. varia et singularia
1. in animo przemyśleć, rozważyć; considerare, deliberare, examinare
KodWp III p.31 (a. 1354) : consideracione habita nobiscum mente diligenti p-ximus in animo nostro verbum iuris: qui etc.
2. confunditur cum verbis astringendi, constringendi, obstringendi
a. ścieśniać, zbijać; comprimere, coartare
*CodEp II p. 465 (a. 1445) : milites ... in unum globum circulumque p-ti ... versus Theucros ... cuspides hastarum convertebant.
b. zmuszać, zobowiązywać; obligare, cogere
BreslUB p. 54 (a. 1290) : ne ... donacionem ... infringere ualeant, ipsos sub eodem p-imus iuramento.
*KodLit p. 294 (a. 1422) : nonne ad fidei religionem ... tenendam ... regalis tytulus uestram claritatem p-it (ed. perstringi).
c. ograniczać, zacieśniać,powściągać; coercere, cohibere
Tom. XVII p. 275 (a. 1535) : favor enim utriusque iudicium ita p-it, ut verum ipsi videre non possimus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)