Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PASSIVUS-1

Gramatyka
  • Formypassivus, passivum, passivum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -i -i
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajnijakinijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. gram.+ participium, verbum, regimen, modus intellegendi (significandi qui statum patiendi indicat, vocis statum patientis significantis condicio (saec. XVI).
    • 2. phil. qui patitur (opp. activus),
  • II.
    • 1. pronus
    • 2. qui dolorem excitat

Pełne hasło

1. PASSIVUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • N.
I.
1. gram. bierny; qui statum patiendi indicat, v. gr. participium, verbum, regimen, item modus intellegendi (significandi : STOB. Sign. in
Gramm. p. 153 : modus intelligendi p-us est proprietas in re, sub qua res intelligitur ... modus significandi ... p-us est proprietas rei per vocem illam rem significantem consignificata).
Abs. loco subst. passivum,, -i n. strona bierna; vocis statum patientis significantis condicio (saec. XVI).
2. phil. bierny, podlegający działaniu, pozbawiony działania; qui patitur (opp. activus), v. gr. aptitudo ( BYSTRZ. Top. fol. z VIb) , causa ( WROCŁ. Epit. fol. b IIb) , forma ( BYSTRZ. Log. fol. n IIIa) , natura (naturata: WROCŁ. Epit. fol. b Ia) , participatio ( BYSTRZ. Log. fol. f Ib) , potentia ( JAC. PAR. Opln p. 153 et saepius), principium ( STOB. Parv. fol. A IIIb et saepius), restrictio ( BYSTRZ. ParvLog fol. N IIa) , quditas ( THOM. Med. p. 183 ) , virtus ( MatFil IV p. 16, saec. XIV ex.ex).
N. constr. sq. gen.
GŁOG. Hisp. fol. g VIb : pronomen reciprocum est sui ipsius p-um.
BYSTRZ. AnalPost fol. b Ia : anima nostra ex se est mutabilis et p-a errorum.
Abs. loco subst. passivum,, -i n. podmiot bierny (Gr. τό πάσχον)
GOST. Th. fol. e Va : dicit Aristoteles, quod actus actiuorum sunt in patientibus bene dispositis secundum potestatem p-orum.
AEG. Th. fol. C IIIa : actiuum est causa p-i.
Cf. Th. X 1, 623,63 sqq.
N. extra textus phil.
JAC. PAR. Serm. fol. 28a : tactus Christi ... actiuus, quo tangit ... secundus p-us, quo tangitur, sicut de muliere ... que tetigit fimbriam vestimenti eius ([cf. Vlg. Matth. 9,20).
Praec.
vox in suffragio danda
*ArHist X p. 339 (a. 1519) : canonici vocem in capitulo ... haberent activam et p-am.
KOMOR. p. 149 : ultramontani habuerunt vocem activam et p-am.
Cf. etiam ACapOP p. 459 (a. 1586). Cf. infra VOX.
II. singularia
1. skłonny; pronus
NIC. BŁ. Serm. I p. 269 : ieiunium nostrum ... debet esse ... pium siue p-um ad fraternam miseriam subleuandam.
2. bolesny, powodujący ból; qui dolorem excitat
KOMOR. p. 853 : morbis p-is ... conquassatus patienter poenituit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)