- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- L.
KsgCzer p. 186 (a. 1418) : in longitudine centum passorum.
AGZ XIII p. 464 (a. 1465) : passorum ... omnium.abl. pl. passis:
IurMas II p. 84 (a.1499) : cum ... navigiis, passis, pontibus, pontalibus, passubus.cf. infra 155,21.]
I.
A.
1.
propr. krok,
stąpnięcie, chód; gressus,
gradus.
Glossae
Pol.
RFil ΧΧIIΙ p. 279 (saec. XV med.) : mus per cellarium ... discedens gravi p-u ... «leniwim sczym» (ita ms. ).
ib. XLVII p. 371 (a. fere 1500) : a quolibet p-u, id est «stapyena».
N. in
imagine
corporis
et
mentis :
HESSE Matth. III p. 160 : pergere ad ipsum non p-bus corporis, sed mentis.
Ib. p. 11 : debemus accedere ad Christum p-bus mentis.
2.
meton. sposób (postępowania);
(agendi) modus, ratio et
via
KADŁUB. p. 230 : ad matrem adulescentum eiusdem ingenii p-bus recurrit.
NIC. BŁ. Serm. II p. 34 : illuminat Christus pugnantes ... sic illuminato malo p-u ... vitatur casus.
CIOŁ. Lib. II p. 76 : si ... hos neophytas lenioribus contigisset tractari p-bus.Ita saepissime.
Iuncturae et locut. sollemniores ad 1-2:
α.
passu celeri, cito, dispari, longo
i.q. celeriter, dispariter,
longe.
β.
pari passu (paripassu)
równo, jednakowo, na równi;
pariter, pari modo
CodEp III p. 79 (a. 1455) : convencio et reconvencio pari p-u et eisdem terminis debuissent tractari.
APozn I p. 391 (a. 1465) : omnes ... pueri pari p-u ad solucionem tenebuntur.Ita saepissime. Eodem sensu paribus passibus ( DŁUG. Op. p. 22 : ut ... paribus p-bus quae doceret ageret et quae ageret doceret ), aequis passibus (
Dogiel IV p. 301, a. 1538 : cives ... omnia nobilitatis onera et nobiles ... omnia civilia onera aequis p-bus ferant).
γ.
ex eo passu
dlatego, z tego powodu;
propterea, ideo
RHer III p. 107 (a. 1586) : decretum ... pars utraque ... non suscepit: actorea videlicet ex eo p-u, quia ... citata vero ideo, quia eqs.
δ.
non (ad) passum pedis
(ex Vlg.
Act. 7, 5) ani trochę; ne tantillum, ne minimam particulam
KsgHenr p. 2 (a. 1222) : non habuit tunc temporis in hac terra... ad p-um pedis.
PommUrk V p. 55 (a. 1312) : hospicium ... non debemus ad dimidium pedis p-um ... ampliare.
SSrSil I p. 349 (a. 1469) : omnibus possessionibus suis in tantum spoliatus fuit, ut nec p-um pedis proprii haberet.
B.
1.
krok jako jednostka miary długości (zmienna zależnie od okolicy, przeważnie równa 5
stopom); mensura longitudinis (quae per varias regiones variabat saepissimeque 5 pedes
continebat).
Glossae
Pol. kraczaj (
GLt
p. 22
;
RFil ΧΧIIΙ
p. 279, saec.
XV med.med
;et saepius), sążeń, sążenie (
KsgCzer
p. 76, a.
1416
;
KodWp VIII
p. 203,
a. 1421
et saepius).
2.
montanus
et
abs. ła(ch)tr, jednostka długości, stosowana zwłaszcza w górnictwie; mensura
longitudinis, praec. in fodinis
usurpari solita, quae etiam
latrus
et
protensus
(cf.
s. v.v. )
vocabatur
RachWaw p. 247 (a. 1540) : fossori a labore fossae propter secretum ... continens in se p-us alias «lathrow» 5, a quolibet p-u per florenos 2.
RachDw I p.87 (a. 1561) : curavi fieri ... ferreas magnas catenas ... solvi p-um montanicum «lachtr» vocatum, qui Craccoviae ulnas 3 1/4 habet, quemlibet grossis 24; facit pro passubus seu lachtris 169 florenos.
MatGórn p. 288 (a. 1578) : in spatio 24 p-uum seu protensuum a puteis cuniculi ... mensurandorum.Cf. ib. p. 295 .
II.
transl.
1.
przejście, przejazd, dostęp, droga;
transitus, meatus, aditus, iter
Dogiel IV p. 112 (a. 1422) : inimicis ... p-um ... per terras suas permittere.
CodEp III p. 93 (a. 1456) : galee Thurcorum repulsse sunt... et sic p-us recuperatus est.Ita saepius.
N.
constr. sq. gen.
KsgŁawKr p. 244 (a. 1394) : domum ... retro circa p-um curie.
Praec.
a.
litterae passus
list żelazny, pismo zapewniające nietykalność osobistą osobom
przejeżdżającym przez obce
terytorium; syngraphus, litterae,
quibus securitas
peregrinantibus praestatur
Tom. IIΙ p. 171 (a. 1514) : litteras p-us salvique conductus ... pro transmigratione sui ... in regnum Polonie.DANT. in
Tom. VIII p. 356 (a. 1526) : illos ... in literis commeatus seu p-us inscriptos.Ita saepius.
b.
passus (et loca)
przejścia celne;
loca quibus teloneum
exigebatur
KodWp VI p. 220 (a. 1362) : quocienscumque cum sale ... per p-us et loca theloneorum vestrorum pertransierint.
DokMp VI p. 16 (a. 1386) : cum mercibus ... per p-us et loca, in quibus theloneum exigi consuetum est... transire.Ita saepissime. Glossa Pol.
StPPP X p. 99 : theloneariis viarum «drog», p-uum «przechodow».
2.
miejsce w tekście, ustęp;
scripti locus, fragmen
WŁODK. Den. p. 198 : prout patet... in aliis multis p-bus.
NIC. BŁ. Serm. I p. 34 : istud deducit auctor per longum p-um.
HESSE Matth. IV p. 128 : hanc dubitationem solvit glossa super hunc p-um.Ita saepissime.
Syn.
et iuxta posita
articulus (
KodKrak I
p. 290, a.
1493
et saepius), clausula (
ib.
), locus (
IurMas II
p. 79, a.
1499
et saepius), punctum
(
KodKrak I
p. 290, a.
1493
et saepius).
3.
singularia
a.
część, odcinek; pars,
fragmentum
DŁUG. Hist V p. 257 : per fluvium Wislam, qui in illo p-u Nogath vocatur.
IurMas III p. 120 (a. 1537) : p-us praefati pontis restaurare (cf. ib. p. 119).
b.
kreska, pasek
innego koloru (na tarczy herbowej); linea,
cingulus (in campo insignis
diverso colore depictus)
StPPP VII p. 605 (a. 1431) : de clenodio Nabri in clipeo tres p-us, alias «strichi», deferentes.