- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- N.
- K.
I.
los, przypadek, zdarzenie;
sors, eventus.
N.
definitionem phil.
ExPhys fol. i IIIb : f-a est ... causa per accidens respectu effectus fortuiti.
Ib.fol. i IVa : f-a est sine precogitacione effectus fortuiti.
WROCŁ. Epit. fol. b IVa : f-a capitur dupliciter uno modo ... pro effectu fortuito et sic dicimus 'ille habet magnam f-am’ ... alio modo phisice et sic nihil aliud est nisi intellectus humanus practicus, cui euenit aliquis effectus preter intencionem.
Simili sensu
fortunae casus (
AAlex
p. 506, a.
1505)
, eventus (
DŁUG. Hist. V
p. 134
;
;
item aventura i. eventura
MARTIN. OP. Serm.
p. 451
nlb.
), facies (
DŁUG. Hist. III
p. 422
et saepius). Additur
gen.
belli, praec.
in
locut.
fortunam belli inire, temptare (e Sallustio Cat. 57,5
passim
ap.
DŁUG.), in fortunam belli ire (
DŁUG. Hist. IV
p. 590
)
, belli fortuna defungi (
ib.II
p. 492
).
N. locut. adv.
α.
(ex) fortuna
przypadkiem;
casu,
fortuito. Simili sensu
a fortuna (
GŁOG. Anal.
fol. 2a
:
monstrorum ... productio est a f-a et casu.
Apponitur
subst.
BYSTRZ. AnalPost fol. i IIIa : ens a f-a (i. fortuitum ) in proposito non distinguitur contra ens causale.Ita saepius in textibus phil. ), forte fortuna ( GALL p. 9, 17 ; Tom. I p. 24, a. 1508 ;et saepius saec. XVI), secundum fortunam ( StPPP X p. 32, saec. XV in.), item fortuna accidente ( PP II p. 57, a. 1448), vel regente ( DŁUG. Hist. I p. 417= II p. 183 ed. nov. ) vel ingruente ( AKapSąd II p. 877, a. 1449).
β.
supra (propriam) fortunam
na los szczęścia;
temere ac fortuite, suo periculo
PreussUB I 2 , p. 439, a. 1299 : concedimus ... civibus, quod inter Prussiam et Livoniam cum bonis suis transeant libere via terrestri supra propriam f-am.
Simili sensu
sub fortuna:
PommUrk VI p. 213 (a. 1324) : nostri concives habuerunt ... pannos ... in predicta nave ad deferendum sub eorum f-a seu eventura.
Iuncturae verbales (praeter eas, quae in
Th. laudantur)
α.
fortuna (facies fortunae) affulget (apud aliquem
DŁUG.
Hist. I p. 495= II
p. 262
ed. nov.
),
arridet (alicui
KodPol II
p. 909, a.
1456
;
CodEp I 2,
p. 260, a.
1472)
, se offert (
APozn I
p. 179, a.
1452)
, stat cum aliquo (
DŁUG. Hist. V
p. 160
),
item evadit (aliquo:
ib. IV
p. 97
).
β.
fortunae se
committere (
Tom. I
p. 43, a.
1509)
;
simili sensu
aliquid in fortuna ponere (
AGZ IX
p. 106, a.
1472).
Occ.
losy, żywot; vita
URSIN. p. 17, 14 : Tranquillus in f-a Galbe.
Praec.
a.
(in bonam partem)
bona, secunda
et
abs.
:
szczęście,
pomyślność; res secundae,
prosperitas, felicitas.
Simili sensu fortunae
felicitas (
DŁUG. Op.
p. 81
)
, prosperitas (opp.
adversitas:
STOB. Aret. fol. e
IIIb).
N.
locut.
(bonam) fortunam (ad aliquid) habere
mieć (do czegoś) szczęście; fortuna secunda uti (in aliqua re)
MATTH. Rat. p. 116, 14 : bonam f-am vel, ut verius loquar, magnam Dei gratiam habebimus, si etc.
AKapSąd I p. 636 (a. 1519) : ad iumenta f-am non habet.
b.
(in malam partem)
acerba, adversa, mala
et
abs.
nieszczęście, niedola;
res adversae, infelicitas.
II.
1.
stanowisko, godność, wpływy; dignitas,
potentia.
Additur adi.
regalis (
PAUL. CR.
p. 85,
v. 133
).
2.
mienie, majątek, bogactwo; res familiaris, opes, substantia
(praec.
pl. ). Definitur
NIC. BŁ. Serm. II p. 128 : fit f-a ... bonorum temporalium copia.
N. locut.
ad (pinguiorem) potiorem fortunam (per)venire (
PP V
p. 124, a.
1429
;
ŹrWaw I
p. 89, a.
1489
et saepius), item
uberiorem fortunam acquirere (
CodEp III
p. 11, a.
1447
et saepius).
Occ.
korzyść, zysk; lucrum
KsgCzer p. 289 (a. 1423) : Johannes ... stans in termino non debet aspicere nullam f-am seu «fortilu» super Janusz.