General
Full Entry
More

QUERELA

Grammar
  • Formsquerela, quaerella, querella
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. propr. querimonia, lamentatio, planctus (hominum, item avium)
  • II. iur.transl. querimonia, quaestio, acccusatio.
    • 1.
    • 2.
    • 3.
      • a.
      • b.
      • c.
        • α.
        • β.
        • γ.
      • d.
      • e.
      • f.
      • g.
    • 4. + libellus querelae, littera ad querelam (querelae, ex querela), querela litteralis accusatio conscripta, quae ab actore parti adversae proponebatur
    • 5. gen.+ a. b. contra. c. de:

Pełne hasło

QUERELA s. QUAERELLA s. QUERELLA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • W.
I. propr. skarga, skarżenie się, jęk (ludzi, ptaków), narzekanie, lament; querimonia, lamentatio, planctus (hominum, item avium). Cf. QUERIMONIA QUERIMONIUM QUERULAMENTUM QUERULA II QUERULATIO QUERULATUM.
II. transl. iur. skarga sądowa; querimonia, quaestio, acccusatio. Notabiliora quaedam:
1. glossae Pol.
KsgŁawWar p. 20 (a. 1428) : tenetur solvere ... absque omni q-a, wlgariter «zaloby».
OrtWp p. 18 (saec. XV) : domina inculpata ... post q-am, alias «po obzalowanyw», negavit.
StPPP IX p. 69 (a. 1468) : requiro si potest actor ... ad aliquam q-am, alias «przy», venire ... quia sine citacione alia ad q-am, alias «kv przy», venire non potest.
AGZ XII p. 412 (a. 1474) : procurator actoris proposuit q-am, alias «zaloba».
GLcerv p. 701 : q-a, querimonia, propositio, libellus, idem sunt: «zaloba».
Ib. p. 702 : q-a pernoctata, «zaloba przenocowana»; q-a mortuę manus ... «zaloba po vmarley ręce».
2. distinctiones selectae, v. gr. querela criminalis ( ArPrawn X p. 353, a. 1412) , flebilis ( StPPP X p. 27) , gravis ( DokKKr II p. 15, a. 1417 et saepius), iudicialis ( KsgŁawKr p. 164, a. 1391 et saepius), lamentabilis ( KodWp X p. 50, a. 1436 et saepius), simplex ( ArPrawn X p. 336, a. 1411), cett.
Item
prima et secunda ( KsgŁawKr p. 181, a. 1391 et saepius), prima, secunda et tertia ( OrtWp p. 28, saec. XV) ; prima querela sive conventio ( KsgPrzem I p. 130, a. 1424) ; tres querelae ( KsgŁawKr p. 164, a. 1391 et saepius), quattuor querelae ( ib. p. 172, a. 1392).
3. iuncturae verbales potiores selectae
a. querela advenit (super aliquem), fit (ad aliquem), exit (ab aliquo), exoritur (inter aliquos), oboritur, vadit (contra aliquem), vertitur (inter aliquos), cett., cf. s. v. v.
b. querelae manifestationem facere ( DecrICC I p. 296, a. 1468).
c. querelam
α. de actore deducere (ad iudicium, contra aliquem, pro aliqua re), deferre (alicui, ad aliquem, contra, super aliquem, super aliqua re), deponere (apud iudices, contra aliquem, coram duce), depromere (super aliqua re), dirigere (contra aliquem, super aliquid), emittere (erga aliquem), exponere (alicui, contra aliquem, de aliquo, pro aliqua re), facere (ad auxilium, contra aliquem, coram aliquo, erga aliquem, de aliquo, pro aliqua re, ratione alicuius rei, super aliqua re), fulminare (contra aliquem), imponere (super aliquem), infligere (contra aliquem, pro aliqua re), insinuare (contra aliquem), movere (a sententia), obtinere (contra aliquem, coram iudicio, in causa), ponere (apud aliquem de aliqua re, erga aliquem, pro aliquo), portare (contra ali quid) proponere (adversus aliquem, coram aliquo), querulare, suscitare, ventilare (contra aliquem), cett., cf. s. v .v.
β. de iudice accipere, recipere.
γ. de reo abiurare, respondere, sustinere.
d. querela agere, comprimere (aliquid), impulsare (aliquem), obruere (aliquem), violare (aliquid), cett., cf. s. v .v.
e. cum querela dicere, legare (causam), patefacere, proponere (adversus, contra aliquem, de aliquo, pro aliqua re), referre, cett., cf. s. v.
f. in querela applicare (super aliquem), deducere, deponere (contra aliquem, coram aliquo), detegere, exponere (contra aliquem, quod), proponere (ab aliquo, contra aliquem, super aliquem), querulare (contra aliquem, pro aliqua re), cett., cf. s. v .v.
g. per querelam deponere, pro querela evadere.
4. locut. libellus querelae, littera ad querelam (querelae, ex querela), querela litteralis pisemne oskarżenie, przedkładane przez powoda stronie przeciwnej; accusatio conscripta, quae ab actore parti adversae proponebatur
DecrICC I p. 160 (a. 1463) : actor cum testimonio trium testium contra partem adversam libellum q-e proposuit.
AGZ XVI p. 283 (a. 1498) : nobilis ... petivit, ut... capitaneus daret sibi literam ad q-am contra ... castellanum ... pro violenta repercussione possessionis
(ita saepe).
Ib. p. 341 (a. 1503) : alia in litera q-e contenta debent ... in sequestra pacifice permanere.
StPPP VI p. 91 (a. 1515) : in termino ultimae litteralis q-ae ex ipsius officio in hac causa emanatae.
Ib. VII p. 229 (a. 1544) : quando in citatione non est scriptum ‘iudicialiter sis responsurus’, non est citatio, sed est littera ex q-a.
5. constr. a. sq. gen. b. sq. contra. c. sq. de:
KodMaz(K) p. 416 (a. 1237) : q-a ... de quodam angulo terre. Ib. infra de supradictis metis q-a.
Ita saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)