- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
A.
adv.
1.
blisko, niedaleko, w pobliżu; in propinquo, haud procul.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
dat.
c.
sq.
ab. d.
sq.
de:
KodMaz(K) p. 492 (a. 1241) : villam Ostrowsko nomine p-e de Uneiew sitam.e. sq. enunt. c. ubi :
KodPol II p. 142 (a. 1297) : molendinum construere ultra p-e, ubi fluuius Bachora intrat fluvium dictum Sgowentkam.
Lites (Ch) I p. 44 (a. 1320) : fui in terra eciam p-e, ubi erat dux.
2.
de tempore: wkrótce, niebawem; mox, in brevi tempore (saec. XV ex. -XVI).
3.
prawie, niemal, omal;
paene, fere, propemodum
(
saec. XV ex.
- XVI).
N. c.
negatione:
o mało co nie; non
longe aberat quin
ARect I p. 606 (a. 1522) : in bursam lapides iaciebant et sagitabant de arcubus ... et inde ... studentes ibidem in bursa manentes p-e non interfecerunt.
4.
in certis quibusdam iuncturis
a.
ad
prope
s.
adprope
blisko, w pobliżu, w pobliże; iuxta, in propinquo, in propinquum
Lites II p. 311 (a. 1413) : protenditur dictus limes usque villam Marieweld ad p-e.
CodVit p. 252 (a. 1413) : promittimus de terra ipsorum ... in Cowno vel ibi p-e ... ubi eis ad p-e placuerit, veniendi facultatem.
StCrac p. 48 (a. 1448) : expensas ... accipiunt ... equitantes, nisi tunc forte ad p-e et sine expensis missi fuerint.Ita saepius.
b.
de
prope
s.
deprope
cf.
supra
s.
v.
(adv.
et
prp.
)
5.
locut.
α.
alicui prope esse
ktoś ma prawo;
aliquis ius et facultatem
habet
DokMp I p. 20 (a. 1301) : excepit ... quod si quando posse suum haberet, nulli ita p-e esse redim(endam) (ed. redimeretur), nisi ipso (i. ipsi) ... prelibatam obligacionem.β. prope est ut niewiele brakuje żeby; non multum abest quin (saec. XV ex. ).
B.
prp. c. acc. (raro dat.)
[
sq.
abl.
KodKKr I p. 242 (a. 1350) : heredes de Bossuthow prope Cracouia (nisi leg. -am).]
1.
(de loco) blisko, niedaleko, obok, opodal;
iuxta, propter, ad latus.
Eodem sensu
ad
prope
:
DokMp VII p. 72 (a. 1419) : cum ... villa circumquaque et adp-e curiam iacente.
Locut.
α.
prope longum
wzdłuż; secundum,
cf.
supra V 1518, 7 sqq.
β.
loco cognominis
prope Collegium:
KsgŁawKaz p. 88 (a. 1410) : constitutus personaliter Thomcka p-e Collegium resignavit ... sua bona.
Ib. p. 99 (a. 1410) : relicta Thome p-e Collegium ... obtinuit hereditatem.
Ib. p. 100 (a. 1410) : Stasko antiquus p-e Collegium resignavit filie ... medietatem orti.
2.
(de tempore) in locut.
prope horam
α.
lada godzina, wkrótce;
brevi tempore, mox, cf.
supra IV 805, 15 sqq.
β.
co chwila; in singulas horas, cf.
supra IV 805, 20
γ.
prope mortem alicuius
w chwili czyjejś śmierci; aliquo
moriente
SEVER. p. 33 : p-e mortem ... patris Iohannis ... fuit raptus frater Angelus in tercium celum.
3.
blisko, niemal do; paene,
fere ad (saec.
XV-XVI).
compar. I PROPIUS s. PROPRIUS
A.
adv.
1.
propr.
a.
(de loco) bliżej, w bliższym miejscu;
propinquiore loco, non procul, iuxta.
b.
(de tempore) niebawem, niedługo; brevi tempore, mox (saec. XV).
2.
transl.
iur. bliżej,
bardziej, w większym
prawie; magis, iure maiori
ArPrawn X p. 31 (a. 1394) : arestavit vendicionem predii ... asserens sibi p-ius pertinere.
Ib. p. 26 (a. 1394) : asserens ad monasterium p-us eandem sculteciam de iuris ordine pertinere.
Ib. p. 67 (a. 1398) : ad sentenciam dicendam inter eosdem, cui p-us est docere: utrum Nicolaus debet docere ... aut Paschko.Ita saepissime.
B.
(singulare)
prp. c. gen.
bliżej czegoś; in locum propinquiorem
RachWaw p. 353 (a. 1545) : pro rotis ad «kamzansa» lapidorum (sic ) vehendorum p-us fundamenti.compar. II PROXIMIUS adv.
1.
propr.
bliżej; in propinquiore
loco.
Occ.
de scriptis: powyżej;
supra
ArSang V p. 124 (a. 1519) : qua quidem commissione p-ius praeinserta, lecta et audita.
2.
meton. większym prawem;
iure potiori
StPPP VIII p. 431 (a. 1387) : qui testis iuravit super proximitate hereditatis ... quod ad eundem Bogun p-ius pertinet, et quam emit Bogun a ... sororibus suis.superl. PROXIME adv.
I.
de loco: bardzo blisko, najbliżej; in loco
propinquissimo.
Occ.
de scriptis: bezpośrednio powyżej; continuo
supra.
II.
de tempore
1.
(de tempore
praeterito) dopiero co, niedawno, bezpośrednio przedtem; modo,
nunc ipsum.
Saepe dicitur de
die, festo, anno sim. proxime elapso (
MPVat III
p. 187, a.
1311
et saepius), praecedente (
RachJag
p. 5, a.
1389
et saepius), praeterito (
MPVat III p. 187, a.
1311
et vulgo), transacto (
AKapSąd III
p. 9, a.
1451
et saepius).
2.
(de tempore futuro) w najbliższej przyszłości, zaraz; mox, statim.
Saepe dicitur de
die, festo, anno
sim.
proxime affuturo
(
KodPol I
p. 190, a.
1341
et saepius), futuro
(
KsgŁawKr
p. 156, a.
1391
et saepius), sequenti
(
Lites I
p. 114, a.
1339
et saepius),
venturo
(
KodWp I
p. 204, a.
1243
et vulgo), immo
praeterito
(
RotKal
p. 220, a.
1414
:
rotha qua iurabunt testes Jaszconis in p-e preteritis i. futuris terminis generalibus.
III.
(de modo)
1.
w przybliżeniu, niemal, około; fere,
circa (saec. XVI).
2.
dokładnie;
accurate (saec.
XVI).