- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
- N.
- K.
[part.
perf.
sensu
pass.
,
cf.
infra 1203,46 et 1204,24 et
saepe.]
I.
propr.
1.
posuwać się naprzód, postępować; promoveri,
procedere.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
acc.
loci
Tom. VI p. 186 (a. 1522) : episcopus ex fuga p-sus Holmiam venit ad reliquias Danorum.c. sq. ad. d. sq. ex, cf. supra 19. e. sq. in c. acc. f. sq. per :
HERBORD p. 148 : per Albam flumen in Habalam p-sus.
2.
upadać, spadać; cadere,
decidere.
Constr.
a.
sq.
abl.
b.
sq.
de :
ChrMP p. 47 : de proprio equo p-sus.c . sq. in c. acc. d. sq. adv.
KADŁUB.(Pl) p. 169 : humi p-itur et expirat.
II.
transl.
A.
1.
(de hominibus) popadać, wpadać w coś, posuwać się do czegoś; labi, collabi, incurrere in aliquid, deici, adduci (praec. in malam partem).
Iuncturae selectae
α. ad dedecus et nequitiam (
DŁUG. Op.
p. 58
)
, deformitatem (
Inst.
p. 101
)
, dispendium (
Tom. IV
p. 158,
a. 1517)
, parricidium (
DŁUG. Hist. I p. 370 = II
p. 134
ed.nov.)
, peiora (
AKapSąd III
p. 12, a.
1458),
item
ad sectam (
ib. II
p. 518,
a. 1440).
β. in consuetudinem (malam
DŁUG. Op.
p. 46
)
, damna et iacturas (
AGZ VI
p. 51, a.
1459)
, deterius (
CodEp III
p. 58, a.
1451
et saepius), discrimen (
ib. p. 300, a.
1479)
, excommunicationem (
KodWp III
p. 413,
a. 1374)
, furorem (
AKap
p. 66, a.
1542)
, neglectum (
DŁUG. LibBen
III
p. 38
)
, peiora (
ArHist X
p. 189,
a. 1539)
, perditionem (
PommUrk
III
p. 347,
a. 1298)
, periculum (
DŁUG. Hist. III p.
135 = V
p. 152
ed.nov.)
, scelus sodomiae (
DŁUG. Hist. I p. 357 = II
p. 121
ed.nov.)
, vitia (
CatEpCr
p. 146,
a. 1525),
immo in matrimonium
malum (
DŁUG. Hist. IV
p. 202
).
2.
(pod)upadać, popadać w ruinę; collabi, ruere (saec.
XV-XVI).
3.
błądzić, źle postępować; errare, delinquere (saec.XIV-XVI).
Constr.
abs. vel sq.
in c.
abl.
4.
(de tempore
et eis quae in tempore fiunt) mijać, upływać; labi, elabi,
decurrere
PommUrk II p. 48 (a. 1257) : tempore p-nte facta mortalium simul labuntur cum tempore.
KodMp I p. 139 (a. 1290) : breues dies hominis sunt et etas eius simul cum tempore uelut umbra p-itur.
PommUrk V p. 534 (a. 1320) : que fiunt in tempore, simul successione temporis p-untur.
IurMas III p. 198 (a. 1540) : citatus non debet se defendere anno p-so, videlicet quod annus isti violentiae iam praeteriit.
B.
iur.
1.
(de rebus) e
Pol.
przepaść (paść, przypaść)
dostać się komuś w udziale, w spadku, przejść na czyjąś
rzecz, spaść na kogoś;
(hereditate) alicui
contingere, obtingere, obvenire
KsgŁawKr p. 6 (a. 1366) : si ... puer premoriretur, extunc medietas domus ... debet p-i non ad matrem, sed amicos propinquiores.
PP III p. 183 (a. 1449) : sin ... non solverit, extunc bona illa p-entur in pueros prescriptos.
IurMas III p. 277 (a. 1453) : haeres ille, ad quem huiusmodi recepta p-sa fuerint.
HKap p. 341 (a. 1473) : mansi ex certis causis ad nos sunt devoluti et p-si.Ita saepius. Cf. LABOR III A 1.
2.
(de hominibus) e
Pol.
przepaść
stracić coś na mocy wyroku sądowego; sententia iudicum aliquid amittere, bonis vel pecunia multari
KsgCzer p. 49 (a. 1415) : si ... non persoluerit, tunc dampnum ... Martino dare p-etur ad primos terminos.
Ib. p. 51 (a. 1415) : si ... eundem ... non statuerit, tunc quadraginta marcas ... soluere p-etur.Ita vulgo. Glossae Pol.
KsgMaz II p. 23 (a. 1424) : Dobrogostius ... fideiussit ... Szandziwoyum ... quod si ipsum «ne postavil» (non statuerit ), hoc p-sus erit «tho przepadnye», quid ius «szkaszee» (dicat ).
Ib. p. 113 (a. 1423) : si p-sus fuerit vel «przepathne.
N.
α.
pro obi. sunt res
amittendae
DokPaul p. 222 (a. 1441) : in quibus debitis bona ... ipsi sunt p-sa.
PP III p. 183 (a. 1449) : sin ... non soluerit, tunc sibi p-etur ortus cum braseatorio.
β.
sub ius
podpadać, podlegać; subici,
subiacere
PP III p. 174 (a. 1449) : si non soluerit ... extunc p-etur sub hoc ius, in quo est... lucratus sine omni excusacione.
γ.
(in) poenam
e
Pol.
przepaść (w) winę (pokup)
zostać skazanym sądownie na zapłacenie kary, płacić karę na
mocy wyroku;
pecunia a iudicibus multari, multam solvere
IurMas I p. 85 (a. 1401) : citatus ... in penas tres predictas condemnandus p-etur per iudicium.
KsgMaz I p. 112 (a. 1411) : Adamek ... tenetur penas quinquagenales pallatino et preconi ... quas ... fuit p-sus.Ita saepe. Cf. LABOR III B 1.
N.
poena prolapsa
kara, na którą ktoś został skazany;
i.q. alicui assignata
KsgMaz II p. 59 (a. 1424) : dare ... Thome ... pro pena p-sa mediam sexagenam.
KsgPrzem II p. 97 (a. 1451) : preter penas, si que sunt in eo aut per eum p-se iudici aut castro.Simili sensu pecunia :
AGZ XV p. 421 (a. 1461) : in quibus pecuniis tam capitalibus, quam p-sis, in kmethones ... intromissionem dare debet.
Constr.
ad 1-2:
a.
sq.
dat.
DokPaul p. 217 (a. 1440) : poene ... quam ... domino duci ... p-i et incurrere volo.Cf. etiam et saepius. b. sq. abl.
AGZ XIX p. 103 (a. 1443) : cum penis solvendis in quas p-sus est occasione nonparicionis.
KodMaz(L) p. 225 (a. 1457) : Paris Sassino ... racione expensarum vnam sexagenam p-etur et reponere tenebitur.c. sq. ad aliquem, cf. et 17 et saepius ; ad aliquid faciendum :
DokListPł II p. 350 (a. 1551) : vadium ... ad solvendum ... Paulo ... succubuistis et p-si estis.d. sq. ex, cf. e. sq. in c. acc. , cf. et
KsgMaz II p. 60 (a. 1424) : si non solverit ... extunc in tantum dampnum p-itur, quantum etc.Ita saepius. f. sq. in c. abl.
KsgMaz II p. 23 (a. 1423) : si non tenuerit ... tunc in isto debet p-i, pro quo super ipsum egerit ... dominus.Cf. etiam et saepius. g. sq. per, cf. supra 1203,50. h. sq. inf. , cf. et saepius.
3.
(de die iudicii) e
Pol.
przepełznąć
zostać odłożonym, przesuniętym; differri,
procrastinari
AGZXIV p. 219 (a. 1446) : qui terminus inter ipsas partes fuit p-sus.
Ib. p. 309 (a. 1451) : nec terminus alicuius partis usque ad hoc tempus concordie debet p-i alias «przepelsznacz».Cf. LABOR III A 2.
Inde
terminus prolapsus
termin sądowy dodatkowo wyznaczony, gdy na poprzedni strona się nie
stawiła;
i.q. qui e
nova citatione successori datur, cum ad iudicium prius pars non venit
AGZ XV p. 102 (a. 1469) : Petrus ... attemptavit terminum p-sum iuxta citacionem, alias «rokv przepelzlego» ... super ... Elizabeth.
Ib. infra qui te concitat ad terminum p-sum ... alias «przypozywa ku rokv przepelzlemv».Cf. ELAPSUS , PERELAPSUS PERLAPSUS
III.
fungitur vice vocis
1.
elabendi (labendi)
wypadać, uchodzić, znikać; excidere, abire
DokWp p. 337 (a. 1266) : ab humana memoria res gestae annorum revolutione continua p-untur (cf. KodTyn p. 107, a. 1345).
KodWp III p. 529 (a. 1382) : ea que fiunt in tempore, ne simul cum fluxu temporis a memoria hominum p-antur.
2.
labendi
pomylić się przy wygłaszaniu słów przysięgi;
in iuris
iurandi verbis pronuntiandis peccare
KsgMaz I p. 220 (a. 1426) : debuit iurare ... et p-sus est in iuramento.Cf. PROLAPSIO I.
3.
delabendi
stoczyć się, odpaść;
decidere
JAC. PAR. Opln p. 356 : advertimus primum hominem a statu innocentiae cum omni posteritate p-sum propter unicam transgressionem.