General
Full Entry
More

PRAESCRIPTIO

Grammar
  • Formspraescriptio, prescripcio, prescriptio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -onis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. inscriptio, titulus (saec. XVI)
  • II. + 1 iuris praescriptum.
    • 2. tributum
  • III. iur.
    • A. iuris exceptio.
    • B. + (temporis, annorum usucapio, temporis spatium legibus constitutum, quo praeterlapso ius quoddam amittebatur vel alicuius rei possessio acquirebatur.
      • 1.
      • 2.
      • 3.
      • 4.
      • 5.
      • 6. abs. gen.+ a. b. c. exd. pro

Pełne hasło

PRAESCRIPTIO s. PRESCRIPCIO s. PRESCRIPTIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • O.
I. nagłówek; inscriptio, titulus (saec. XVI).
II. 1 . przepis, zarządzenie; iuris praescriptum.
2. singulare: podatek, danina; tributum
DokMp VII p. 343 (a. 1431) : cmetones villae ... omnes census et p-es superius descriptos nobis ... exsolvere tenebuntur.
III. iur. t. t.
A. zarzut prawny, zastrzeżenie wysuwane przez stronę w sądzie; iuris exceptio.
Additur
verbalis ( DecrICC I p. 468, a. 1477) .
B. (temporis, annorum et abs. ) dawność, przedawnienie lub zasiedzenie, określony w prawie upływ czasu powodujący utratę prawa lub skargi bądź nabycie prawa do rzeczy; usucapio, temporis spatium legibus constitutum, quo praeterlapso ius quoddam amittebatur vel alicuius rei possessio acquirebatur.
N. transl. extra textus iur.
SCARB. Sap. III p. 295, 167 : timere debeant ne p-e peccati gaudentes a daemone praescribantur.
Varia ad B:
1. definitiones
GLb p. 81 : p-o est exceptio rei ex tempore congruens «vissczye dawnoscyą czaszv».
StPPP VII p. 230 (a. 1544) : definitio p-is secundum Goffredum codice de p-bus: est quoddam ius ex tempore capiens firmitatem et habet locum in rebus immobilibus; inducit nunc p-em bona fides et iustus titulus, continua possessio et sine rei vitio, videlicet quando res sit praescriptibilis.
GLcerv p. 690 : p-o autem est ius quoddam ex tempore congruens, legum auctoritate vim capiens, poenam negligentibus inferens et finem litibus imponens.
2. glossae Pol.
AGZ IX p. 95 (a. 1435) : Nicolaus Steczkonem non debet evadere aliqua p-e alias «do dawnoscza».
Ib. p. 253 (a. 1445) : Georgium ... non debent evadere p-e alias «dawnoszcza».
Ita saepius.
3. syn. et iuxta posita antiquitas ( KodKKr I p. 251, a. 1353) , dilatio ( AGZ XII p. 218, a. 1452) , diuturnitas ( ArPrawn VIII p. 66, a. 1396 et saepius), fatalia ( AGZ XII p. 335, a. 1470) , oblivio ( DŁUG. LibBen I p. 205 ), usucapio ( ZABOR. Tract. p. 56 ).
4. iuncturae adiectivales selectae annualis ( ArPrawn IV p. 145, a. 1472) , legitima ( DokMp I p. 417, a. 1418) , terrestris ( StPPP II p. 555, a. 1446 et saepe), totalis ( KodMp IV p. 287, a. 1434).
5. iuncturae verbales notabiliores α. praescriptio currit ( Dogiel IV p. 93, a. 1413 et saepius; incurrit alicui: ArPrawn IV p. 26, saec. XIV med. ; pro aliquo ib. p. 235, saec. XIV med.) , elabitur ( StPPP VI p. 226, a. 1523) , evadit ( AGZ XII p. 335, a. 1470) , evenit ( StPPP VIII p. 660, a. 1399) , exit ( KsgLub p. 35, a. 1448 et saepius), exspirat ( StPPP VIII p. 631, a. 1399 et saepius), fluit ( ib. VII p. 434, a. 1483 et saepius), pertransit ( StPPP VI p. 226, a. 1523) , praeterit ( StPPP VIII p. 704, a. 1399) , transit ( AGZ XIX p. 372, a. 1486). β. praescriptionem inducere ( StPPP VII p. 230, a. 1544) , introducere ( MARTIN. OP. Marg. fol. n 3b) ; rapere (se: AGZ XVIII p. 101, a. 1475) ; opp. interrumpere ( Lites II p. 81, a. 1413) , tollere ( DokMp I p. 254, a. 1392) . γ. praescriptione aliquid obtinere ( StPPP VIII p. 257, a. 1388) , praescribere ( KodWp I p. 80, a. 1215) ; aliquem evadere ( StPPP VIII p. 341, a. 1389 et saepissime; item praescriptionis intervallo ib. p. 810, a. 1400 ; ex praescriptione ib. p. 638, a. 1399 ; per praescriptionem ib. p. 226, a. 1387 et saepius; iure praescriptionis ib. p. 585, a. 1398 et saepius); se tueri ( DyplMog p.1, a. 1220).
6. constr. a. abs. b. sq. gen. c. sq. ex :
GLcerv p. 690 : p-o ex possessione longi temporis.
d. sq. pro :
ArPrawn IV p. 435 (a. 1408) : p-o seu diuturnitas pro vulneribus unus annus et sex septimane; p-o pro debitis ... unus annus et VI septimane.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)