General
Full Entry
More

PRAECINGO

Grammar
  • Formspraecingo, precingo, praecinctus
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -xi, -ctum -a, -um
  • Part of Speech
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. cingulo sim. cingere, circumdare.
    • 2.
      • a. + agnus ; i.q. cui pedes loro vinciuntur?
      • b. + canis ; i.q. copula alligatus?
  • II. transl.+ murum i.q. circum aliquid construere

Pełne hasło

PRAECINGO s. PRECINGO, -ere, -xi, -ctum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • K.
  • O.
I. propr.
1. przepasać; cingulo sim. cingere, circumdare.
Item meton., v. gr. de
munditia ( MATTH. Serm. I p. 174 ) , virtute perpetuae castitatis (de virginibus PommUrk V p. 128, a. 1313).
Constr.
a. sq. abl. b. sq. ad:
ChrMP p. 115 : linteo ad umbilicum p-tus.
c. sq. circa:
HESSE Matth. II p. 103 : zona dicitur p-tus esse circa lumbos.
d. sq. in c. abl.
DŁUG. Hist. IV p. 40 : equus albus nigro tegmine in medio p-tus.
Locut.
α. aliquem gladio (balteo militari sim.) pasować na rycerza; alicui dignitatem militis conferre
GALL p. 86 : sicque rediens armiger victor a patre gladio p-tus est.
WAPOW. Chr. p. 72 : plerosque militari balteo p-xit rex.
CRIC. in
Tom. VII p. 255 (a. 1525) : maiestas regia gladium educens, novum ducem p-xit, ut vocant, equestri dignitate.
ArHist XI p. 193 (saec. XVI) : rex accepto in manus sacro gladio aliquos ... ad equestris ordinis dignitatem p-tos provexit.
Cf.
β. se ad aliquid wziąć się do czegoś; i.q. accingere
CodPom p. 156 (a. 1187) : religiosus confrater noster ... non semel neque bis, sed multotiens ad validum laborem se p-xit.
Tom. XIV p. 744 (a. 1532) : cum caesar p-tus esset ad discessum, adivi dominum Barensem.
γ. caput uwieńczyć; i.q. redimire
WAPOW. Chr. p. 125 : caput ... eius ferrea ignitaque corona p-xit.
PAUL. CR. p. 160, v. 294 : p-unt flavas aurea serta comas.
IANIC. p. 20 : almum p-it spicis iam dea flava caput.
2. part. perf. praecinctus,, -a, -um
a. agnus jagnię ze spętanymi nóżkami? ; i.q. cui pedes loro vinciuntur?
AGZ XVII p. 445 (a. 1477) : bona tenebit … cum omni iure Valachico, dominio et proprietate, decimis porcorum, agnorum p-torum alias «s popraghi», caseorum (cf. ib. XIX p. 532, a. 1477).
Ib. XV p. 494 (a. 1478) : ipsa bona ... possidebit cum omni iure ... contribucionibus bovinis, decimis mellium, porcorum, agnorum p-torum (ed. -arum), caseorum (ed. -arum) ac cum curiis capitalibus.
b. canis pies łowczy na smyczy? ; i.q. copula alligatus?
KodWp III p. 364 (a. 1371) : damus ... eidem scolteto ... agitare leporem cum p-o et cum duobus canibus venaticis.
DokLub p. 225 (a. 1436) : dedimus ... sculteto ... agitare leporem cum p-o et duobus canibus venaticis.
II. transl. murum wybudować (mur) naokoło czegoś; i.q. circum aliquid construere
APozn III p. 128 (a. 1505) : testamento legavit ad sanctam Katherinam quinquaginta florenos ibidem ad murum monasterio p-ndum.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)